Bản lĩnh người cộng sản Nguyễn Ái Quốc thời kỳ ở Hong Kong (Trung Quốc)

Trong hành trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hong Kong (Trung Quốc) giai đoạn 1931-1933 là một dấu mốc lịch sử đặc biệt.

Quá trình xét xử và kết quả của vụ án là minh chứng sinh động cho bản lĩnh, trí tuệ, tầm vóc của người chiến sĩ cách mạng lỗi lạc Nguyễn Ái Quốc, cũng như sức mạnh của chính nghĩa, của lương tri con người.

Một góc nhà tù Victoria tại Hong Kong (Trung Quốc), nơi từng giam giữ nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc, hiện nay đã được cải tạo thành một di tích lịch sử. (Ảnh: Ngọc Hùng)

Cuộc bắt giữ tại Hong Kong

Đầu những năm 1930, phong trào cách mạng Việt Nam bước vào giai đoạn mới sau sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Với vai trò là người sáng lập và lãnh đạo phong trào cách mạng, Nguyễn Ái Quốc trở thành đối tượng truy lùng đặc biệt của thực dân Pháp.

Sau Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản đầu năm 1930 tại Hong Kong, Người tiếp tục ở lại khu vực này để chỉ đạo phong trào cách mạng Đông Dương.

Ngày 6/6/1931, Nguyễn Ái Quốc bị cảnh sát Anh tại Hong Kong bắt giữ dưới cái tên Tống Văn Sơ.

Cuộc bắt giữ diễn ra trong bối cảnh thực dân Pháp ráo riết gây sức ép nhằm dẫn độ Người về Đông Dương để thi hành bản án tử hình vắng mặt mà tòa án thực dân đã tuyên trước đó.

Đây là thời khắc vô cùng nguy hiểm đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam, bởi nếu bị trao cho chính quyền thực dân Pháp, tính mạng của nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc khó có thể được bảo toàn.

Sau đi bị bắt giữ, Người bị giam giữ tại Nhà tù Victoria trên đảo Hong Kong (Trung Quốc).

Vụ án nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế thời điểm đó.

Chính quyền thực dân tìm mọi cách cô lập nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc, nhưng không thể khuất phục được ý chí của người chiến sĩ cộng sản.

Trong hoàn cảnh ngặt nghèo của lao tù, Người vẫn giữ phong thái bình tĩnh, sáng suốt và lạc quan.

Sự kiên định ấy không chỉ thể hiện phẩm chất của một nhà cách mạng mà còn cho thấy tầm vóc của một nhân cách lớn.

Sự gặp gỡ giữa bản lĩnh, tầm vóc, trí tuệ và chính nghĩa, lương tri con người

Điểm đặc biệt của vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hong Kong là cuộc đấu tranh pháp lý diễn ra cam go và phức tạp ngay trong hệ thống tư pháp thuộc địa của Anh.

Với sự hỗ trợ của Quốc tế Cộng sản, Hội Quốc tế Cứu tế đỏ cùng nhiều bạn bè tiến bộ, luật sư Francis Henry Loseby đã nhận lời bào chữa cho Người.

Chính từ đây đã hình thành một câu chuyện đẹp về tình người, về sự gặp gỡ giữa lý tưởng công bằng và lòng nhân ái vượt qua mọi khác biệt quốc tịch, màu da.

More from WVR
Cố vấn bộ phim 'Nguyễn Ái Quốc ở Hong Kong' và mối duyên với Việt Nam

Luật sư Loseby và các cộng sự đã chứng minh việc bắt giữ Nguyễn Ái Quốc có nhiều điểm trái với quy định pháp luật.

Họ kiên trì đấu tranh tại tòa án Hong Kong, buộc chính quyền thuộc địa phải công khai các thủ tục tố tụng.

Trong suốt quá trình xét xử, nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc thể hiện sự thông minh, điềm tĩnh và bản lĩnh hiếm có.

Người trả lời thẩm vấn một cách chặt chẽ, nhất quán, khiến đối phương không thể tìm ra sơ hở để thực hiện ý đồ trao Người cho thực dân Pháp ở Đông Dương.

Sau gần 20 tháng bị giam giữ, trải qua nhiều phiên xét xử và tranh tụng quyết liệt, cuối cùng chiến sĩ cộng sản Nguyễn Ái Quốc đã giành được thắng lợi pháp lý.

Ngày 22/1/1933, Người được trả tự do với điều kiện phải rời khỏi Hong Kong.

Với sự giúp đỡ bí mật của luật sư Loseby và bạn bè quốc tế, Nguyễn Ái Quốc đã an toàn tới Hạ Môn (Trung Quốc) và sau đó lên Thượng Hải (Trung Quốc), thoát khỏi sự truy lùng của mật thám thực dân, tiếp tục sự nghiệp hoạt động cách mạng.

Tầm quan trọng sống còn với cách mạng Việt Nam

Thắng lợi của vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hong Kong trước hết là thắng lợi của bản lĩnh và trí tuệ cách mạng.

Trong hoàn cảnh cận kề hiểm nguy, người chiến sĩ cộng sản Nguyễn Ái Quốc vẫn giữ vững niềm tin vào con đường cách mạng và vào tương lai dân tộc.

Người không hề nao núng trước sức ép của kẻ thù, cũng không để mình rơi vào bị động. Chính sự bình tĩnh, khôn khéo và ý chí kiên cường đã góp phần quyết định vào kết quả cuối cùng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp gia đình luật sư Loseby. (Ảnh tư liệu)

Vụ án cũng cho thấy vai trò to lớn của đoàn kết quốc tế đối với cách mạng Việt Nam.

Sự giúp đỡ tận tình của luật sư Loseby, của các tổ chức tiến bộ và bạn bè quốc tế là minh chứng cho việc cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Việt Nam nhận được sự đồng cảm và ủng hộ rộng rãi.

Đó là sự gặp gỡ giữa khát vọng giải phóng dân tộc với những giá trị phổ quát của công lý, tự do và quyền con người.

Đặc biệt, tình cảm giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và gia đình luật sư Loseby sau này đã trở thành biểu tượng đẹp của tình hữu nghị quốc tế.

Sau Cách mạng Tháng Tám, dù bận trăm công nghìn việc của người đứng đầu Nhà nước Việt Nam mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn ghi nhớ công lao của gia đình luật sư Loseby.

Nhiều năm sau, Người đã gửi tặng gia đình ông những món quà đầy ý nghĩa như một sự tri ân chân thành. Điều đó phản ánh sâu sắc đạo lý thủy chung, nghĩa tình của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Từ góc nhìn lịch sử, vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hong Kong còn mang ý nghĩa đặc biệt đối với phong trào cách mạng Việt Nam.

Nếu không vượt qua được thử thách sinh tử ấy, lịch sử dân tộc có thể đã rẽ sang một hướng khác.

Việc nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc được trả tự do đã tạo điều kiện để Người tiếp tục hành trình tìm đường cứu nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Bài học lịch sử còn nguyên giá trị

Ngày nay, nhìn lại vụ án Hong Kong không chỉ để tưởng nhớ một sự kiện lịch sử mà còn để rút ra nhiều bài học quý giá.

Đó là bài học về lòng yêu nước và ý chí kiên cường trước nghịch cảnh; bài học về bản lĩnh chính trị, sự tỉnh táo và khôn khéo trong đấu tranh; bài học về việc tranh thủ sức mạnh của dư luận và bạn bè quốc tế; đồng thời cũng là bài học về niềm tin vào chính nghĩa và công lý.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh hội nhập quốc tế sâu rộng, những giá trị từ vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hong Kong vẫn còn nguyên ý nghĩa thời sự.

More from WVR
Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Những ngày đầu về nước

Đó là tinh thần độc lập, tự chủ đi đôi với đoàn kết quốc tế; là nghệ thuật kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; là bản lĩnh ứng xử linh hoạt nhưng kiên định về nguyên tắc. Những giá trị ấy tiếp tục soi sáng con đường phát triển và bảo vệ Tổ quốc trong thời đại mới.

Kỷ niệm 136 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh và 95 năm vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hong Kong là dịp để mỗi người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu sâu sắc hơn về cuộc đời hoạt động cách mạng gian khổ của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Đằng sau những thắng lợi vẻ vang của dân tộc là biết bao thử thách hiểm nghèo mà Người đã vượt qua bằng ý chí, trí tuệ và lòng yêu nước cháy bỏng.

Lịch sử đã lùi xa, nhưng âm vang của vụ án Hong Kong vẫn còn vang vọng như một bản anh hùng ca về khí phách của người chiến sĩ cộng sản Nguyễn Ái Quốc.

Đó là câu chuyện về một con người nhỏ bé giữa vòng vây của chủ nghĩa thực dân nhưng vẫn chiến thắng bằng chính nghĩa, bằng trí tuệ và niềm tin không gì lay chuyển nổi vào tương lai dân tộc.

Cũng từ những ngày tháng gian lao ấy, ánh sáng của tư tưởng Hồ Chí Minh càng tỏa rạng, trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn cho các thế hệ Việt Nam hôm nay và mai sau.