 |
| Ảnh minh họa |
Theo kết quả nghiên cứu công bố trên tờ Nature, chuột gai châu Phi (spiny mice) không chỉ biết tự dứt đuôi để trốn chạy kẻ săn mồi mà còn có thể từ bỏ lớp da cũ để sau đó tái tạo phần da và thịt bị mất đồng thời tiếp tục mọc lông mà không để lại sẹo. Không những thế, khi bị khoan lỗ trên tai, chuột gai cũng tái tạo lại nguyên vẹn lớp da, nang lông và lớp sụn mới.
Tiến sĩ Ashley Seifert tại Đại học Florida, Mỹ và các đồng nghiệp cho biết, quá trình tái tạo tế bào làm liền vết thương trên những con chuột gai châu Phi cũng giống quá trình mọc lại chân của kỳ nhông. Các cuộc thử nghiệm cho thấy những con chuột này sản sinh ra một "đầu mối tái tạo" được biết đến như một mầm gốc để làm lành vết thương. Chính những tế bào gốc này cũng được kỳ nhông sử dụng để khôi phục các bộ phận cơ thể bị mất.
Trong khi đó, con người và các loài động vật có vú khác thường làm liền vết thương bằng những tế bào sẹo. Ông Seifert nói rằng một trong những nguyên nhân chính khiến con người hay động vật có vú gặp trở ngại trong việc tái tạo các bộ phận trên cơ thể là do không thể tạo ra được “mầm gốc”.
Các nhà khoa học hy vọng nghiên cứu này có thể góp phần tìm ra những phương pháp điều trị mới cho phép con người tái tạo tế bào theo những cách mới. Nhiều người đã nhìn thấy một liệu pháp tiềm năng cho những người tiểu đường tuýp 1, vì nghiên cứu các tế bào gốc tủy xương đã cho thấy một khả năng tạo ra các tế bào tuyến tụy có thể sản xuất insulin. (Những người bị mắc tiểu đường tuýp 1 thường không sản sinh đủ lượng insulin trong cơ thể vì vậy phải có insulin thay thế để điều trị bệnh).
Hiện một thủ thuật y học tái tạo đang được áp dụng khá phổ biến, đó là việc tiêm các tế bào bạch cầu và tiểu cầu vào một cơ hay khớp bị thương, đặc biệt là với các vận động viên chuyên nghiệp, để thúc đẩy việc phục hồi chức năng. Ngoài ra còn có biện pháp “phun lên da” các tế bào gốc ở trẻ sơ sinh để chữa các vết bỏng và vết loét một cách hiệu quả và ít đau đớn hơn việc phẫu thuật ghép da. Còn tại Trường Y học Wake Forest (Mỹ), người ta đã đi một bước xa hơn với việc thực hiện phương pháp “in” tế bào da lên các vết bỏng.
Dự án tại Wake Forest và trên thực tế nhiều nghiên cứu tiên tiến trong y học tái tạo tại Mỹ được tài trợ thông qua Chương trình của Bộ Quốc phòng có tên là ARIRM - viết tắt của Viện Y học tái Tạo của Lực lượng vũ trang. Chương trình được bắt đầu từ năm 2008, với mục đích tìm kiếm các phương pháp sáng tạo để chữa lành các vết bỏng cũng như các thương tật ở tay chân và những thương tích khủng khiếp khác của các binh sĩ tại Iraq và Afghanistan.
Đơn cử trường hợp của trung sĩ Ron Strang, một lính thủy đánh bộ bị rách đùi do dính bom tại Afghanistan. Các bác sĩ tại Trung tâm Y tế ĐH Pittsburgh đã thử nghiệm khâu một mảnh bàng quang lợn vào chân Strang. Đó là vật liệu tế bào mà các nhà khoa học nhận thấy có thể giúp phục hồi mô. Nói cách khác, vật liệu này sẽ “chỉ đường” cho tế bào gốc đến đúng vị trí và phát triển thành tế bào mô. Thử nghiệm thành công và giờ Strang đã có thể chạy bộ như người bình thường. Stephen Badylak, một bác sĩ của Strang, nói trên tờ New York Times: “Chúng tôi đã cố gắng hợp tác với thiên nhiên hơn là chống lại nó”.
Trong một dự án khác của AFIRM, các nhà nghiên cứu còn “nuôi” thành công một chiếc tai người có hình dáng gần giống như thật trong vòng thí nghiệm lấy từ tế bào sụn có trong mũi của con người. Nếu được cấp phép, họ hy vọng sẽ có thể cấy chiếc tai tự tạo này lên bệnh nhân trong vòng một năm tới.
Lâm An
