| Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn kiểm tra tại cảng cá Phú Lạc. (Nguồn: daklak.gov.vn) |
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), thời gian qua, tỉnh Đắk Lắk đã triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiều giải pháp, đạt được những kết quả quan trọng, góp phần cùng cả nước nỗ lực gỡ "Thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC).
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn khẳng định, trong thời gian tới, tỉnh Đắk Lắk xác định tiếp tục thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Trung ương. Quản lý hiệu quả 100% đội tàu cá; giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác, nhất là tàu cá hoạt động xa bờ, gần ranh giới cho phép; xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm IUU; bảo đảm 100% lô hàng thủy sản xuất khẩu có nguồn gốc hợp pháp, minh bạch.
Cả hệ thống chính trị tỉnh Đắk Lắk cam kết, đồng lòng, nỗ lực hết mình để cùng cả nước gỡ "Thẻ vàng" của EC trong thời gian sớm nhất.
Thông báo số 718/TB-VPCP ngày 26/12/2025 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tại phiên họp lần thứ 27 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, yêu cầu các địa phương báo cáo tình hình thực hiện, đặc biệt là việc xử lý các trường hợp vi phạm như mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) hay vượt ranh giới cho phép.
Quản lý chặt đội tàu cá, cơ bản khắc phục tàu "3 không"
Tỉnh tập trung thực hiện hiệu quả 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, gồm: Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản; quản lý chặt chẽ tàu cá "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép) và tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; xử lý các tàu cá, đối tượng vi phạm nghiêm trọng, kể cả xử lý hình sự; và kiểm soát, ngăn chặn gian lận thương mại trong các lô hàng thủy sản xuất khẩu sang châu Âu.
Đến nay, toàn tỉnh có 2.565 tàu cá, 100% đã được cập nhật trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VnFishbase. Việc đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác được thực hiện đúng quy định. Hiện chỉ còn 13 tàu cá chưa có giấy phép hợp lệ do các nguyên nhân khách quan như đang thi hành án, gặp nạn trên biển, cải hoán, bị ảnh hưởng bởi bão lũ… Các tàu này đều đã được lập danh sách, giao chính quyền cơ sở giám sát chặt chẽ, neo đậu tại bến, không được tham gia khai thác.
Đối với tàu cá "3 không", tỉnh đã cấp 1.113/1.114 giấy chứng nhận đăng ký, đạt tỷ lệ 99,9%. Chỉ còn 1 phương tiện bị hư hỏng nặng, chìm tàu, không còn khả năng hoạt động và được quản lý nghiêm ngặt.
Cùng với đó, công tác xóa đăng ký tàu cá được thực hiện nghiêm túc. Trong giai đoạn 2024–2025, toàn tỉnh đã xóa đăng ký 663 tàu cá do hư hỏng, giải bản, chìm đắm, bán ngoài tỉnh hoặc mất tích. Danh sách xóa đăng ký được công bố công khai trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia và thông báo đến các địa phương, đơn vị liên quan trên cả nước để phối hợp kiểm soát.
Xử lý hình sự chủ tàu khai thác vùng biển nước ngoài
Song song với công tác quản lý, tỉnh Đắk Lắk tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Từ ngày 1/1/2024 đến ngày 30/12/2025, các lực lượng chức năng đã xử phạt 114 trường hợp vi phạm, với tổng số tiền hơn 1,53 tỷ đồng. Trong đó, có 25 trường hợp vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình (VMS), với số tiền xử phạt 606 triệu đồng.
Các hành vi vi phạm phổ biến được phát hiện, xử lý gồm: Không ghi số đăng ký tàu cá; thiếu trang thiết bị an toàn; không có chứng chỉ thuyền trưởng, máy trưởng; sử dụng tàu cá không đăng ký, đăng kiểm, để giấy tờ hết hạn; không nộp nhật ký khai thác; không cập cảng chỉ định; tàng trữ, sử dụng ngư cụ cấm; sử dụng kích điện; khai thác sai vùng, sai tuyến…
Đối với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm liên quan đến mất kết nối VMS hoặc vượt ranh giới cho phép, tỉnh đã rà soát, phân loại đầy đủ. Đắk Lắk phát hiện 315 trường hợp có dấu hiệu vi phạm hành chính liên quan đến mất kết nối VMS và vượt ranh giới cho phép trên biển; trong đó đã tiến hành xử phạt 25 trường hợp liên quan đến hành vi để mất kết nối VMS trên biển trên 6 giờ; thực hiện đóng hồ sơ 290 trường hợp do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng như lỗi kỹ thuật thiết bị, thời tiết xấu, sự cố máy móc, tai nạn trên biển…
Từ năm 2019 đến tháng 4/2025, Phú Yên (cũ), nay là tỉnh Đắk Lắk không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ, xử lý hình sự hoặc các vi phạm khai thác IUU nghiêm trọng khác phải tiến hành xử lý hình sự trong nước. Tuy nhiên, tháng 5/2025, tàu cá PY 96896 TS/5 ngư dân bị Philippines bắt giữ và xử phạt vi phạm hành chính về hành vi đánh bắt trong vùng biển Philippines.
Các cơ quan chức năng tỉnh đã thống nhất phương án xem xét xử lý hình sự đối với thuyền trưởng tàu cá PY 96896 TS về hành vi vi phạm vùng biển nước ngoài; chuyển hồ sơ đến Công an tỉnh để điều tra, xác minh và xử lý hình sự đối với thuyền trưởng, thể hiện quan điểm kiên quyết không bao che, không dung túng vi phạm IUU.
Kiểm soát chặt truy xuất nguồn gốc các lô hàng thủy sản xuất khẩu
Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, công tác kiểm soát, xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác phục vụ xuất khẩu, đặc biệt là thị trường châu Âu được tỉnh đặc biệt chú trọng. Hiện nay, Đắk Lắk có 4 cảng cá đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản cho tàu cá vùng khơi.
Trong năm 2025, có hơn 11.800 lượt tàu cá thực hiện xuất, nhập cảng qua phần mềm eCDT, với sản lượng khai báo hơn 11.200 tấn. Tỉnh đã cấp 140 giấy xác nhận nguồn gốc (SC) và 114 giấy chứng nhận (CC), trong đó phần lớn phục vụ xuất khẩu sang thị trường EU.
Từ năm 2024 đến nay, không có lô hàng thủy sản nào của tỉnh vi phạm quy định về truy xuất nguồn gốc hay gian lận thương mại khi xuất khẩu sang châu Âu. Tuy nhiên, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, tỉnh vẫn đang phối hợp với các cơ quan chức năng điều tra, rà soát các vụ việc liên quan đến xác nhận nguồn gốc thủy sản giai đoạn trước, bảo đảm xử lý nghiêm nếu phát hiện sai phạm.