Diễn đàn Đối thoại chiến lược: Phát huy các công nghệ chiến lược trong xác lập mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam

Toàn cảnh Diễn đàn. (Ảnh: Thành Long)

Diễn đàn được tổ chức nhằm tăng cường các cơ chế đối thoại thực chất giữa “Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp” trong phát triển các công nghệ chiến lược, góp phần tham mưu, kiến nghị các giải pháp, xác định các cơ chế hợp tác để ứng dụng các công nghệ vào thực tiễn sản xuất, tạo bứt phá năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Diễn đàn có sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thị Mai Phương, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Bùi Thế Duy; Phó Tổng Thư ký Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) Yasushi Masaki; Giáo sư Merit Janow, Hiệu trưởng danh dự Trường các vấn đề quốc tế và chính sách công (SIPA) của Đại học Columbia; Giáo sư Nguyễn Thị Liên Hằng, Giám đốc Viện Đông Á Weatherhead, Đại học Columbia, cùng khoảng 200 đại biểu là đại diện các tổ chức quốc tế, các chuyên gia đến từ Viện ERIA, Viện TBI, Đại học Fulbright… và một số tập đoàn công nghệ hàng đầu của quốc tế và Việt Nam như Google, Intel, Marvell, GE, Amazon, Meta, SK, FPT, Viettel Hightech, VNG, Realtime Robotics...

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang phát biểu khai mạc. (Ảnh: Thành Long)

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh thế giới đang chứng kiến những chuyển biến lớn mang tính bước ngoặt, khi các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, lượng tử, vật liệu mới và năng lượng sạch đang định hình lại mô hình tăng trưởng trên toàn cầu.

Đối với Việt Nam, sau 40 năm Đổi mới với những thành tựu tăng trưởng ấn tượng, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cần phải được đặt ở vị trí trung tâm để trở thành động lực chủ đạo mạnh mẽ hơn nữa.

Thứ trưởng mong muốn Diễn đàn tập trung làm rõ vai trò của thể chế kiến tạo, xây dựng hạ tầng đồng bộ, thu hút các quỹ đầu tư quốc tế và thúc đẩy hệ sinh thái liên kết “ba nhà” để thương mại hóa hiệu quả các sản phẩm công nghệ.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại Diễn đàn. (Ảnh: Thành Long)

Phát biểu dẫn đề Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định lợi thế cạnh tranh của tương lai không còn nằm ở tài nguyên thô hay lao động giá rẻ, mà là trí tuệ sáng tạo và chất xám của con người.

Tinh thần xuyên suốt là xây dựng một mô hình phát triển dựa trên tri thức; trong đó con người và doanh nghiệp là trung tâm, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo. Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã nêu bật ba chuyển đổi chiến lược cần tập trung:

Một là, chuyển từ tiếp nhận công nghệ sang làm chủ công nghệ. Việt Nam phải từng bước tham gia vào chuỗi giá trị nghiên cứu, sáng tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực chiến lược như AI, bán dẫn, năng lượng sạch và vật liệu mới.

Hai là, chuyển từ tăng trưởng dựa trên nguồn lực sang tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, trong đó tập trung thu hút, phát huy và tạo điều kiện tối đa để nhân tài sáng tạo.

Thứ ba, chuyển từ lợi thế chi phí thấp sang lợi thế cạnh tranh bằng công nghệ, trong đó bảo đảm năng lực tự chủ và chủ động định vị Việt Nam ở nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Bộ trưởng cũng đặt ra 3 câu hỏi thảo luận quan trọng cho Diễn đàn về thể chế (cơ chế sandbox linh hoạt), hợp tác (đột phá đối tác công - tư thực chất) và thực thi (giải pháp đầu tư mạnh mẽ để ứng dụng công nghệ đại trà trên quy mô toàn nền kinh tế).

Phó Tổng Thư ký OECD Yasushi Masaki phát biểu tại Diễn đàn. (Ảnh: Thành Long)

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Phó Tổng Thư ký OECD Yasushi Masaki đã công bố Báo cáo Đánh giá Chất lượng FDI của Việt Nam (OECD FDI Qualities Review of Viet Nam). Ông Masaki đánh giá cao tiềm năng tăng trưởng thời gian tới và vị thế của Việt Nam trong các chuỗi sản xuất khi tiếp tục là điểm sáng thu hút đầu tư.

Phó Tổng Thư ký OECD nhận định mô hình tăng trưởng dựa trên mở rộng quy mô và xuất khẩu đang dần chạm ngưỡng giới hạn do tính liên kết giữa khối ngoại và doanh nghiệp nội địa còn hạn chế, tỷ lệ đầu tư cho R&D còn khiêm tốn.

Để chuyển dịch hướng tới dòng vốn FDI chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, Phó Tổng Thư ký khuyến nghị Việt Nam tập trung vào 4 ưu tiên cải cách bao gồm: tăng cường tính nhất quán của chính sách; hiện đại hóa khung pháp lý; thắt chặt mối liên kết giữa các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp nội địa; và áp dụng phương thức xúc tiến đầu tư dựa trên dữ liệu chiến lược.

Diễn đàn Đối thoại chiến lược đã diễn ra 05 phiên thảo luận chuyên sâu. (Ảnh: Thành Long)

Diễn đàn Đối thoại chiến lược đã diễn ra 05 phiên thảo luận chuyên sâu, tập trung vào các chủ đề có tính thực tiễn cao, gắn với yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo ở Việt Nam. (Ảnh: Thành Long)

Diễn đàn Đối thoại chiến lược đã diễn ra 05 phiên thảo luận chuyên sâu, quy tụ hơn 30 diễn giả uy tín trong và ngoài nước, tập trung vào các chủ đề có tính thực tiễn cao, gắn với yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo ở Việt Nam.

Các phiên thảo luận đã trao đổi về cách thức tăng cường liên kết ba Nhà để nâng cao năng lực ứng dụng và thương mại hóa công nghệ; đề xuất của các cơ chế, chính sách thử nghiệm có kiểm soát trong phát triển khoa học, công nghệ, nâng cao năng lực nội địa hóa, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu để hấp thu công nghệ chiến lược.

Các ý kiến phát biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển nhanh từ định hướng sang triển khai thông qua thiết lập các khuôn khổ quan hệ đối tác và dự án cụ thể trong các lĩnh vực ưu tiên như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, kinh tế số, năng lượng sạch, vật liệu tiên tiến…