| Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đã loại bỏ công cụ mạnh mẽ mà Nhà Trắng từng sử dụng để gây áp lực lên Bắc Kinh, được dự báo có khả năng làm suy yếu vị thế đàm phán của Washington trong thời gian tới. (Nguồn: Shutterstock) |
Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ đã ra phán quyết bác bỏ thuế nhập khẩu dựa trên Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA). Phán quyết này giúp hạ mức thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ gần một nửa, từ 15,4% xuống còn 8,3%, theo ước tính của Global Trade Alert. Với các quốc gia chịu thuế cao như Trung Quốc, Brazil và Ấn Độ, mức giảm có thể đến hai chữ số.
Trước khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ lệnh áp thuế của Tổng thống Trump, hàng hóa Trung Quốc đang phải chịu thêm 20% thuế bao gồm thuế “tương hỗ” 10% và thêm 10% thuế “fentanyl”.
Phản ứng trước động thái của Tòa án Tối cao, cùng ngày, ông Trump đã ngay lập tức ban hành một sắc lệnh hành pháp, áp đặt mức thuế 10% đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ có hiệu lực từ ngày 24/2.
Sau đó, ông chủ Nhà Trắng cũng tuyên bố trên Truth Social rằng mức thuế sẽ được tăng lên 15% – mức tối đa được cho phép theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Tất cả sự chú ý hiện đang đổ dồn vào Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung Quốc tại Bắc Kinh sắp tới, nơi Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ gặp Chủ tịch Tập Cận Bình trong một chuyến thăm có thể mang tính quyết định đối với tương lai thương mại song phương.
Các chuyên gia kinh tế nhận định, sự thay đổi này dự kiến có thể mang lại cho các nhà xuất khẩu Trung Quốc mức giảm ròng trong ngắn hạn, tối đa 150 ngày theo Luật Thương mại ít được biết đến được trích dẫn.
Để tận dụng cơ hội này, một số công ty xuất khẩu Trung Quốc đã gọi công nhân quay trở lại sản xuất sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán sớm hơn dự kiến.
Mặc dù các nhà xuất khẩu hoan nghênh việc giảm thuế suất, một số cho biết họ vẫn đang phải đối phó với một hệ thống thuế quan phức tạp, nhiều tầng lớp.
Đại diện một công ty chuyên sản xuất các sản phẩm văn phòng phẩm cho chuỗi siêu thị Walmart lo ngại, Tổng thống Mỹ có thể đưa ra một loạt các biện pháp khác để gây khó khăn cho ngành xuất khẩu của Trung Quốc.
“Chúng ta sẽ phải tiếp tục theo dõi diễn biến của phán quyết. Ông ấy rất khó đoán trước”, đại diện này cho hay.
Các nhà phân tích cũng cảnh báo rằng thuế suất cao hơn, kéo dài hơn vẫn có thể được áp dụng theo Điều 301 - được sử dụng để giải quyết các hành vi thương mại bị coi là không công bằng – hoặc Điều 232, liên quan đến các mối lo ngại về an ninh quốc gia.
Bên cạnh đó, các nhà xuất khẩu thương mại điện tử “bưu kiện nhỏ” của Trung Quốc sẽ không được hưởng lợi từ phán quyết của Tòa án Tối cao, vì việc đình chỉ miễn thuế đối với các lô hàng giá trị thấp vẫn được giữ nguyên.
Kỳ vọng về một thỏa thuận rõ ràng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới phụ thuộc khá lớn vào cuộc đàm phán quan trọng giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối tháng 3 tới. Theo thông cáo Nhà Trắng, ông Trump sẽ có chuyến công du đến Bắc Kinh từ 31/3 - 2/4. Đây cũng là chuyến đi đầu tiên của người đứng đầu nước Mỹ tới Trung Quốc kể từ khi ông trở lại nắm quyền vào đầu năm 2025.
“Các doanh nghiệp sẽ theo dõi sát sao các hoạt động của Tổng thống tại Bắc Kinh”, ông Wang Ruocheng, Chủ tịch Tập đoàn Jingtian Mould ở Chiết Giang, chuyên xuất khẩu phụ tùng ô tô sang Mỹ dự báo.
Ngày 23/2, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết đang tiến hành đánh giá toàn diện về những tác động của phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ.
“Chúng tôi cũng ghi nhận phía Mỹ đang chuẩn bị các biện pháp thay thế như điều tra thương mại, nhằm duy trì thuế quan áp đặt lên các đối tác thương mại. Trung Quốc sẽ theo dõi sát sao vấn đề này và kiên quyết bảo vệ lợi ích của mình”, Bộ này ra thông báo.
Dù vậy, các chuyên gia dự báo, những tác động rộng hơn đối với các nền kinh tế khu vực châu Á vẫn chưa rõ ràng. Hầu hết các quốc gia chỉ phải đối mặt với những thay đổi tương đối khiêm tốn, sự không chắc chắn đáng kể vẫn còn tồn tại và thuế quan theo Điều 122 cuối cùng chỉ là tạm thời.
Dự kiến, Trung Quốc và Đặc khu hành chính Hong Kong sẽ được hưởng lợi nhiều nhất trong số các nền kinh tế châu Á từ việc giảm thuế quan, vì mức thuế 10% đối với “fentanyl” mà họ phải đối mặt đã được áp dụng đồng loạt cho tất cả các mặt hàng xuất khẩu.
Ngược lại, theo một báo cáo của Goldman Sachs công bố ngày 23/2, mức thuế mới không áp dụng cho các lĩnh vực “hàng hóa thiết yếu” như khoáng sản thiết yếu và dược phẩm.