Hiệp ước New START giữa Mỹ-Nga hết hạn, Liên hợp quốc phát cảnh báo nghiêm trọng

Ngày 4/2, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo, việc hết hạn thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng còn lại giữa Mỹ và Nga đã chấm dứt hàng thập kỷ giới hạn ràng buộc về mặt pháp lý đối với hai kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới.

Hiệp ước New START giữa Mỹ-Nga hết hạn, Liên hợp quốc phát cảnh báo nghiêm trọng. (Nguồn: Anadolu)

Ngày 5/2 đánh dấu ngày có hiệu lực cuối cùng của Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START), được ký kết giữa Nga và Mỹ năm 2010 nhằm giảm thiểu và hạn chế hơn nữa vũ khí tấn công chiến lược.

Hiệp ước này quy định số vũ khí mà mỗi bên sở hữu là không quá 700 tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và máy bay ném bom chiến lược đã triển khai; không quá 1.550 đầu đạn trên các ICBM, SLBM và máy bay ném bom chiến lược đã triển khai; không quá tổng cộng 800 bệ phóng ICBM, bệ phóng SLBM và máy bay ném bom chiến lược đã và chưa triển khai.

Hãng thông tấn Anadolu đưa tin, trong một tuyên bố đưa ra trong bối cảnh hiệp ước New START hết hiệu lực mà không được gia hạn hay có thỏa thuận thay thế, Tổng thư ký Guterres cảnh báo: “Việc hiệp ước hết hạn đánh dấu một thời điểm nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế”.

Theo ông, lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, thế giới đang đối mặt với một tình huống không có bất kỳ giới hạn ràng buộc nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Liên bang Nga và Mỹ, hai quốc gia sở hữu phần lớn kho vũ khí hạt nhân toàn cầu.

Lưu ý việc kiểm soát vũ khí hạt nhân giữa Nga và Mỹ từ lâu đã đóng vai trò là một yếu tố ổn định, giúp ngăn ngừa thảm họa và giảm nguy cơ tính toán sai lầm nghiêm trọng, theo nhà lãnh đạo, từ Hiệp định Hạn chế Vũ khí Chiến lược (SALT) đến Hiệp định New START, các thỏa thuận song phương đã dẫn đến việc giảm hàng nghìn vũ khí hạt nhân và cải thiện an ninh toàn cầu.

“Việc phá hủy những thành tựu đạt được trong nhiều thập kỷ không thể xảy ra vào thời điểm tồi tệ hơn khi nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ”, ông Guterres cảnh báo.

Theo Tổng thư ký Liên hợp quốc, việc thiếu các giới hạn có thể kiểm chứng được đối với kho vũ khí chiến lược sẽ làm gia tăng bất ổn toàn cầu trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang và thay đổi công nghệ nhanh chóng.

Mặc dù vậy, người đứng đầu Ban thư ký của tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh cũng cho rằng, đây là cơ hội để thiết lập lại các nỗ lực kiểm soát vũ khí, nhấn mạnh: “Thế giới hiện đang trông chờ Liên bang Nga và Mỹ biến lời nói thành hành động”, đồng thời kêu gọi cả hai bên quay trở lại đàm phán ngay lập tức và đạt được thỏa thuận về một khuôn khổ kế tiếp “khôi phục các giới hạn có thể kiểm chứng, giảm thiểu rủi ro và tăng cường an ninh tập thể của chúng ta”.

Trong khi đó, cùng ngày, trong một buổi họp báo, khi được hỏi về lập trường của Paris về việc hiệp ước New START hết hiệu lực, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pháp Pascal Confavreux cho hay: “Chúng tôi tái khẳng định lập trường ủng hộ đối với việc kiểm soát vũ khí chiến lược giữa các quốc gia sở hữu và các kho vũ khí hạt nhân lớn nhất”.