Indonesia - Hơn cả một nhiệm kỳ ngoại giao

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chụp ảnh chung với cán bộ, nhân viên Đại sứ quán, đại diện cộng đồng Việt Nam tại Indonesia, tháng 8/2017. (Nguồn: TTXVN)

Khi ở cương vị Đại sứ Việt Nam tại Indonesia và trực tiếp góp phần vào thành công của chuyến thăm lịch sử của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng năm 2017, đâu là những kỷ niệm đáng nhớ nhất của ông trong nhiệm kỳ này, thưa Đại sứ?

Giai đoạn 2015-2018 là một trong những thời kỳ đáng nhớ nhất trong sự nghiệp ngoại giao của tôi. Nổi bật là việc trực tiếp chuẩn bị và triển khai chuyến thăm chính thức Indonesia của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào tháng 8/2017, chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo cấp cao nhất Đảng Cộng sản Việt Nam tới Indonesia sau 62 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Quá trình chuẩn bị cho chuyến thăm là những kỷ niệm tôi nhớ mãi. Hai bên đã nỗ lực phối hợp nhịp nhàng để bảo đảm những nghi thức lễ tân ở cấp độ cao nhất dành cho đoàn. Lễ đón Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng không chỉ trọn vẹn mà còn vượt mong đợi: Indonesia dành cho đoàn những nghi thức lễ tân ở cấp cao nhất, đồng thời thể hiện sự trọng thị qua hình ảnh Tổng thống Joko Widodo trực tiếp lái xe điện điện đưa Tổng Bí thư từ nơi hội đàm tới quốc tiệc, một biểu tượng sinh động của quan hệ hữu nghị giữa hai nước.

Tôi có những kỷ niệm cá nhân vô cùng xúc động. Trước buổi gặp gỡ cộng đồng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã bước xuống hội trường, bắt tay, thăm hỏi và mời mẹ tôi, một cụ bà tóc bạc, lên chụp ảnh cùng. Cử chỉ giản dị, gần gũi ấy khiến tôi và nhiều người có mặt vô cùng cảm động.

Trên đường ra sân bay sáng ngày 24/8, Tổng Bí thư ân cần dặn dò tôi gửi lời thăm hỏi tới gia đình, rồi cảm ơn tất cả lực lượng phục vụ chuyến thăm. Đó là những phút giây mà tôi biết chắc mình sẽ mang theo suốt đời, không chỉ như một kỷ niệm đáng nhớ trong sự nghiệp công tác, mà còn là bài học lớn về sự chân thành, khiêm nhường và cách một nhà lãnh đạo truyền cảm hứng qua từng hành động nhỏ nhất.

Từng đảm nhiệm cương vị Phó Tổng thư ký ASEAN và có nhiều năm gắn bó với Indonesia, Đại sứ có ấn tượng như thế nào về đất nước và con người nơi đây?

6.Số 13(V) - OK: Hơn cả một nhiệm kỳ ngoại giao

Đại sứ Hoàng Anh Tuấn (Đại sứ Việt Nam tại Indonesia giai đoạn 2015-2018)

Indonesia không chỉ là một nhiệm kỳ công tác, mà là chặng đường nghề nghiệp và tình cảm kéo dài hơn nửa thập kỷ. Sau nhiệm kỳ Đại sứ, tôi tiếp tục làm việc tại Jakarta với cương vị Phó Tổng Thư ký ASEAN phụ trách Cộng đồng Chính trị - An ninh (2018–2021), qua đó có cơ hội tiếp xúc sâu rộng với với “hệ sinh thái” chính trị - ngoại giao của cả khu vực.

Ấn tượng đầu tiên của tôi về Indonesia là sự đa dạng kỳ vĩ. Hơn 17.000 đảo, hàng trăm sắc tộc và hơn 700 ngôn ngữ bản địa. Dù đa dạng đến vậy, Indonesia vẫn duy trì sự gắn kết đáng kinh ngạc nhờ tinh thần khoan dung tôn giáo, triết lý Pancasila, truyền thống cộng đồng mạnh mẽ và sự bình thản trong cách ứng xử hàng ngày. Người Indonesia thân thiện, dễ gần, thường đưa lại cảm giác ấm áp ngay từ những tiếp xúc đầu tiên.

Trong môi trường ASEAN, tôi càng hiểu rõ hơn sự điềm tĩnh và bản lĩnh của họ. Ở Ban Thư ký ASEAN, chúng tôi có những đêm làm việc muộn để rà soát hàng trăm trang văn kiện trước thềm các hội nghị cấp cao. Mỗi cuộc họp, dù về Biển Đông, hợp tác quốc phòng, quan hệ với các nước lớn hay biến động khu vực đều cho thấy Indonesia có khả năng điều tiết tốt, luôn lắng nghe và giữ sự cân bằng giữa nguyên tắc và linh hoạt.

Thời gian làm Phó Tổng thư ký đưa tôi vào hàng trăm cuộc họp cấp Bộ trưởng, hàng chục cuộc họp cấp cao và những vòng đối thoại căng thẳng giữa Mỹ - Trung Quốc hay giữa các đối tác quan trọng khác. Không nơi nào khác ngoài Jakarta có thể cho tôi góc nhìn rõ ràng đến vậy về cách ASEAN vận hành và cách Indonesia đóng góp vào bản lĩnh chung của khu vực.

Vì vậy, ấn tượng của tôi về Indonesia không chỉ nằm ở vẻ đẹp thiên nhiên hay chiều sâu văn hóa, mà còn ở tầm vóc của quốc gia biết gắn kết sự đa dạng thành sức mạnh, biết dung hòa lợi ích và duy trì sự ổn định trong một môi trường địa chính trị liên tục biến động.

Theo Đại sứ, những yếu tố nào định hình quan hệ Việt Nam - Indonesia, vừa là “anh em” trong gia đình ASEAN, vừa là Đối tác chiến lược toàn diện?

“Hình dáng” của quan hệ Việt Nam - Indonesia sau 70 năm hình thành và phát triển được bồi đắp bởi ba lớp chất liệu bền vững.

Thứ nhất là nền tảng lịch sử và hành trình độc lập tương đồng. Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Sukarno là những người đặt viên gạch đầu tiên cho quan hệ hai nước. Cả hai dân tộc đều đi lên từ đấu tranh chống thực dân, coi trọng độc lập, tự chủ và tinh thần dân chủ. Chính sự tương đồng về khát vọng và hoàn cảnh lịch sử giúp hai nước duy trì sự thấu hiểu tự nhiên, dễ tìm tiếng nói chung ở các diễn đàn khu vực và quốc tế.

Thứ hai là lợi ích chiến lược gắn kết trong ASEAN. Việt Nam và Indonesia đều là trụ cột của ASEAN, cùng chia sẻ trách nhiệm duy trì đoàn kết nội khối, củng cố vai trò trung tâm và thúc đẩy cấu trúc khu vực dựa trên luật lệ. Sự phối hợp giữa hai nước tại các cơ chế như ARF, ADMM+, EAS hay các hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm hòa bình và ổn định, nhất là trong vấn đề Biển Đông.

Thứ ba là hợp tác kinh tế - biển - an ninh ngày càng thực chất. Tính đến cuối 2025, Indonesia tiếp tục là đối tác thương mại quan trọng nhất của Việt Nam trong ASEAN. Hai nước cùng hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại 18 tỷ USD vào 2028, mở rộng hợp tác trong kinh tế số, AI, năng lượng tái tạo và chuỗi cung ứng khu vực. Về an ninh biển, hai nước phối hợp chặt chẽ trong chống IUU, đường dây nóng, tuần tra liên hợp và bảo đảm an ninh hàng hải, những yếu tố mang tính dài hạn và tin cậy.

Trên hết, sự tin cậy chính trị là chất liệu xuyên suốt. Hai chuyến thăm của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (năm 2017) và Tổng Bí thư Tô Lâm (năm 2025), cùng việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, cho thấy quan hệ Việt Nam - Indonesia được xây dựng trên nền tảng tin cậy sâu sắc và chia sẻ tầm nhìn khu vực.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!