IPEF - 'Vũ khí mới' của Mỹ tại châu Á-Thái Bình Dương có gì?

Diệu Lan
Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ khởi động một khuôn khổ kinh tế mới cho Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (IPEF) trong thời gian ở Tokyo vào đầu tuần tới, với hy vọng Washington sẽ tăng cường sự hiện diện kinh tế của mình trong khu vực để chống lại ảnh hưởng của Trung Quốc.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
IPEF - 'Vũ khí mới' của Mỹ tại châu Á-Thái Bình Dương có gì?
Với IPEF, Tổng thống Joe Biden muốn tăng cường sự hiện diện kinh tế của Mỹ trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. (Nguồn: Reuters)

Từ việc tăng cường chuỗi cung ứng đến thiết lập các quy tắc cho nền kinh tế kỹ thuật số, Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ - Thái Bình Dương (IPEF) được thiết kế như một công cụ để tăng cường hợp tác của Mỹ với các đối tác châu Á.

Tuy nhiên, "khuôn khổ này lại không phải là một hiệp định thương mại tự do (FTA) truyền thống", theo Đại diện Thương mại Mỹ Katherine Tai. Giống như chính quyền Trump trước đó, chính quyền Biden cũng cùng chung quan điểm cho rằng tự do hóa thương mại không được kiểm soát có thể gây tổn hại cho người lao động Mỹ.

Tin liên quan
Khởi động chiến lược kinh tế mới đối với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Mỹ tham vọng gì? Khởi động chiến lược kinh tế mới đối với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Mỹ tham vọng gì?

Một số chính phủ châu Á đã phản ứng tích cực với kế hoạch này và vài nước đã bày tỏ sự quan tâm đến việc tham gia IPEF.

Dưới đây là 5 điều cần biết về IPEF:

Tại sao Mỹ lại đề xuất IPEF?

Tổng thống Joe Biden đã công bố khuôn khổ kinh tế mới vào tháng 10/2021 tại Hội nghị thượng đỉnh Đông Á (EAS) được tổ chức theo hình thức trực tuyến, khẳng định IPEF sẽ tập trung vào các tiêu chuẩn cho nền kinh tế kỹ thuật số, khả năng phục hồi chuỗi cung ứng, khử cacbon, cơ sở hạ tầng và tiêu chuẩn lao động.

"Thỏa thuận này cũng bao gồm các biện pháp để thiết lập hệ thống lương thực bền vững, các quy định nông nghiệp dựa trên khoa học, các hình mẫu quản lý tốt và tạo thuận lợi thương mại", bà Katherine Tai nói trong một phiên điều trần của Ủy ban Tài chính Thượng viện vào cuối tháng Ba vừa qua.

Theo bà Wendy Cutler, Phó chủ tịch tại Viện Chính sách Xã hội châu Á, nguyên quyền Phó Đại diện Thương mại Mỹ, IPEF sẽ là "phương tiện cho sự quay trở lại về kinh tế của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương", đồng thời hy vọng khuôn khổ này sẽ "giúp lấp đầy khoảng trống được tạo ra khi Mỹ rời khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)".

Trước sự "vắng mặt" của Mỹ, Trung Quốc đã nhanh chóng có được vị thế về hội nhập kinh tế khu vực. Năm 2021, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã đệ đơn xin gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) - phiên bản 11 thành viên hiện tại của TPP.

Trung Quốc cũng là thành viên chủ chốt của khối thương mại lớn nhất thế giới hiện nay - Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) gồm 15 thành viên, bắt đầu có hiệu lực vào tháng 1/2022. Và Mỹ cũng không là thành viên của RCEP.

Tại sao Mỹ vẫn nói 'không' với CPTPP?

Dù chính quyền của Tổng thống Biden đã loại bỏ một số thuế quan từ thời Tổng thống Trump đối với các đồng minh của Mỹ nhưng cũng khẳng định rõ ràng rằng Mỹ sẽ không xem xét để tham gia CPTPP. Đại diện Thương mại Mỹ gọi các FTA là "công cụ của thế kỷ 20".

Tại phiên điều trần của Quốc hội hồi tháng 3/2022, bà Katherine Tai cho rằng, các FTA có thể dẫn đến "phản ứng dữ dội" từ phía người dân Mỹ do lo ngại việc thuê nhân công từ bên ngoài có thể làm hạn chế cơ hội của lao động nước này.

Cách tiếp cận hiện tại của chính quyền Biden được đánh giá là "chính sách đối ngoại dành cho tầng lớp trung lưu", với mục đích giúp người dân nhận thức rõ về những lợi ích lớn hơn từ thương mại và ngoại giao của Mỹ.

IPEF - 'Vũ khí mới' của Mỹ tại châu Á-Thái Bình Dương có gì?
Từ trái qua phải: Đại diện Thương mại Katherine Tai, Bộ trưởng Thương mại Gina Raimondo và Ngoại trưởng Antony Blinken tháp tùng Tổng thống Mỹ Joe Biden trong chuyến thăm Nhật Bản. (Nguồn: Reuters)

IPEF khác với CPTPP và RCEP như thế nào?

Không giống như CPTPP hay RCEP, hai khối thương mại lớn nhất châu Á, khuôn khổ kinh tế mới sẽ không hạ thuế quan. Thay vào đó, Mỹ muốn tìm kiếm sự hợp tác trên các trụ cột chiến lược, đơn cử như khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng và nền kinh tế kỹ thuật số.

IPEF là một cơ chế được thiết kế phù hợp hơn nhằm tìm kiếm lợi ích của quan hệ đối tác thương mại, đồng thời tách rời Mỹ khỏi những mặt trái của tự do hóa thương mại.

Việc thiết lập IPEF cũng có thể khác với các FTA truyền thống, vốn thường mất nhiều năm đàm phán và yêu cầu các nước tham gia phải phê chuẩn.

Bà Wendy Cutler nhận định: "IPEF sẽ là 'một cách tiếp cận từng bước'. Tôi hy vọng nó sẽ đi một chặng đường dài trong việc lấp đầy khoảng trống mà Mỹ đã tạo ra khi rời TPP. Có thể, theo thời gian, Mỹ sẽ nhận ra cần phải làm nhiều hơn nữa và tiến gần hơn đến một mô hình tương tự như TPP".

11 quốc gia đang là thành viên của CPTPP bao gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. Còn RCEP bao gồm 10 quốc gia ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand.

Quốc gia châu Á nào có khả năng tham gia?

Nhật Bản đã có động thái hoan nghênh khuôn khổ mới. Thực tế là việc ông Biden khởi động khuôn khổ mới trong chuyến thăm Nhật Bản phản ánh kỳ vọng cao của ông rằng đồng minh châu Á lâu năm của Mỹ sẽ tham gia.

Mặc dù Nhật Bản vẫn cho rằng việc Mỹ tham gia CPTPP là điều tốt nhất, nhưng với IPEF và việc Mỹ quay trở lại đấu trường thương mại khu vực, được xem là một bước tiến đáng hoan nghênh.

Hàn Quốc cũng như một số nước Đông Nam Á như Singapore và Philippines cũng bày tỏ sự quan tâm đến IPEF.

"Các điều khoản trong mục tiêu của IPEF như thúc đẩy khả năng phục hồi, tính toàn diện và khả năng cạnh tranh, công nghệ, đổi mới, nền kinh tế kỹ thuật số, chuyển đổi năng lượng, mục tiêu khí hậu và tăng trưởng công bằng... đều phù hợp với các ưu tiên thương mại của Philippines", Bộ Thương mại và Công nghiệp Philippines cho biết.

Thái Lan cũng ngỏ ý muốn việc tham gia, với việc nội các nước này đã thông qua một tuyên bố hôm 17/5 thông báo cho Mỹ biết về sự tham gia của mình trong các cuộc đàm phán.

Trong khi đó, Đài truyền hình Fuji TV của Nhật Bản hôm 18/5 đưa tin, Ấn Độ và Indonesia cũng đang cân nhắc về việc tham gia. Một số quốc gia khác đang băn khoăn về những lợi ích mà khuôn khổ mới này mang lại.

Ông Jayant Menon, thành viên cấp cao tại Viện ISEAS-Yusof Ishak nhận định: "IPEF đề xuất rằng các thành viên tuân thủ các quy tắc thương mại ràng buộc và áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về lao động, môi trường và các tiêu chuẩn khác mà không nhận lại bất cứ điều gì, chẳng hạn như cải thiện khả năng tiếp cận thị trường Mỹ. Đây có thể là một bất lợi lớn đối với các nước đang phát triển trong ASEAN".

Tác động của IPEF đối với các nền kinh tế châu Á?

Ông Menon cũng chỉ ra những lo ngại cho rằng việc IPEF thúc đẩy tăng cường khả năng phục hồi chuỗi cung ứng thực sự là nhằm "cố gắng đẩy Trung Quốc ra khỏi chuỗi cung ứng và có thể phá vỡ mạng lưới khu vực mà ASEAN là thành viên".

Tác động kinh tế cũng sẽ phụ thuộc vào số lượng thành viên của khuôn khổ. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Gina Raimondo hồi tháng 11/2021 cho biết trong chuyến công du châu Á rằng, khuôn khổ kinh tế mới sẽ "linh hoạt và bao trùm", và do đó sẽ mở cửa cho các thành viên mới.

Trong khi đó, Trung Quốc đã lên tiếng chỉ trích kế hoạch mới của Mỹ. Khi được hỏi về IPEF trong một cuộc họp báo ngày 12/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên nói rằng khu vực châu Á-Thái Bình Dương "không phải là bàn cờ cho một cuộc cạnh tranh địa chính trị", và Trung Quốc bác bỏ "các vòng tròn nhỏ mang tâm lý Chiến tranh Lạnh".

'Cảnh giác cao độ' với Trung Quốc, Mỹ thúc đẩy can dự ngoại giao với các đảo quốc Thái Bình Dương

'Cảnh giác cao độ' với Trung Quốc, Mỹ thúc đẩy can dự ngoại giao với các đảo quốc Thái Bình Dương

Ngày 2/5, ông Kurt Campbell, Điều phối viên của Hội đồng An ninh quốc gia Mỹ về khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương thông ...

Cách tiếp cận 'trao quyền' cho đồng minh của Mỹ ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Cách tiếp cận 'trao quyền' cho đồng minh của Mỹ ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chính quyền Tổng thống Mỹ Biden đã thực hiện một số bước đi táo bạo để trao quyền cho các đồng minh và đối tác ...

(theo Nikkei Asia)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động