| Ấn Độ-Australia. (Nguồn: Getty Images) |
Tiềm năng chưa khai mở
Hợp tác thương mại của Ấn Độ với các nước đang tiến triển mạnh mẽ. Sau khi tái cân bằng chiến lược thông qua việc đạt được các thỏa thuận với Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ, vẫn còn một mối quan hệ mà quốc gia Nam Á này vẫn chưa được khai thác triệt để, đó là quan hệ đối tác kinh tế Ấn Độ-Australia.
Động thái này càng đáng chú ý hơn khi xét đến sự tương đồng sâu sắc giữa hai quốc gia với tầm nhìn chung về việc duy trì một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ổn định và rộng mở. Mặc dù hợp tác an ninh và ngoại giao đã được tăng cường nhanh chóng, nhưng hội nhập kinh tế lại không theo kịp tiến trình liên kết địa chính trị.
Vào tháng 4/2022, Ấn Độ và Australia đã ký kết Hiệp định hợp tác kinh tế và thương mại Australia-Ấn Độ (ECTA), có hiệu lực vào tháng 12/2022.
Theo ECTA, thuế quan đối với hơn 85% giá trị hàng hóa xuất khẩu của Australia sang Ấn Độ đã được bãi bỏ khi hiệp định có hiệu lực, với các đợt giảm thuế tiếp theo được thực hiện theo lộ trình.
Khoảng 96% hàng hóa nhập khẩu của Ấn Độ vào Australia được miễn thuế. Đây là bước đột phá đáng kể sau nhiều năm đàm phán đình trệ, cho thấy quyết tâm chính trị từ cả hai phía.
Những kết quả ban đầu cho thấy ECTA đã bắt đầu khai mở tiềm năng thương mại, đặc biệt là trong xuất khẩu nông sản.
Tuy nhiên, hiệp định này vẫn chỉ là thỏa thuận chưa trọn vẹn khi chưa giải quyết vấn đề tự do hóa dịch vụ, bảo hộ đầu tư, hợp tác quy định hoặc sự dịch chuyển lao động.
Về mặt này, ECTA nên được xem như một nền tảng tạm thời cho khuôn khổ toàn diện hơn, có thể giải quyết các rào cản phi thuế quan, cải thiện tính minh bạch của quy định và tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn đầu tư lớn hơn.
Việc không đạt được một thỏa thuận thương mại toàn diện, bất chấp các cuộc đàm phán kéo dài từ năm 2011, là do nhiều nguyên nhân.
Ở nhiều thời điểm, các ưu tiên thương mại của Ấn Độ nằm ở những lĩnh vực khác. Trong phần lớn thập kỷ qua, Ấn Độ tập trung vào việc tham gia các sáng kiến đa phương lớn hơn, đặc biệt là Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).
Việc Ấn Độ sau cùng rút khỏi RCEP vào năm 2019 phản ánh ưu tiên rộng hơn cho việc hội nhập có chọn lọc. Sự thận trọng này chắc chắn đã làm chậm tiến trình của các thỏa thuận song phương, bao gồm cả với Australia cho đến khi hai nước đạt được một phần thỏa thuận thương mại tự do vào năm 2022.
Bên cạnh đó, nông nghiệp là điểm nghẽn dai dẳng, đặc biệt là thuế quan đối với sữa và rượu vang. Những thách thức này không phải chỉ có trong các cuộc đàm phán giữa Ấn Độ và Australia, nhưng đã đủ để làm chậm đà tiến triển khi thiếu các động lực chính trị mạnh mẽ để thúc đẩy một thỏa thuận toàn diện.
Cách tiếp cận rộng hơn của Ấn Độ đối với tự do hóa thương mại cũng góp phần gây ra sự chậm trễ. Những lo ngại về việc bảo vệ các nhà sản xuất trong nước dễ bị tổn thương và quản lý sự mất cân bằng thương mại đã định hình lập trường đàm phán của New Delhi, vốn ưu tiên các thỏa thuận từng bước hơn là các khuôn khổ đầy tham vọng.
Cam kết chung dựa trên luật lệ
Ấn Độ và Australia sở hữu cấu trúc kinh tế có tính bổ trợ cao, nhưng vẫn chưa được khai thác triệt để. Cơ sở sản xuất đang mở rộng và ngành dịch vụ cạnh tranh toàn cầu của Ấn Độ rất phù hợp với thế mạnh của Australia trong lĩnh vực tài nguyên, nông nghiệp, giáo dục và dịch vụ tiên tiến.
Tự do hóa mạnh mẽ hơn có thể khai mở giá trị trong các lĩnh vực như dược phẩm, giáo dục, du lịch, dịch vụ kỹ thuật số và năng lượng sạch.
Ngoài kinh tế song phương, cả hai quốc gia đều là những cường quốc tầm trung có ảnh hưởng, ngày càng có vai trò trong việc định hình các chuẩn mực kinh tế khu vực.
Khi quản trị thương mại toàn cầu đối mặt với sự phân mảnh và sự trở lại của xu hướng bảo hộ, một thỏa thuận kinh tế sâu rộng hơn giữa Ấn Độ và Australia sẽ là một cam kết chung về thương mại rộng mở, dựa trên luật lệ.
Các mối liên kết kinh tế chặt chẽ hơn có thể hỗ trợ chuỗi cung ứng bền vững hơn, thúc đẩy hợp tác về khoáng sản thiết yếu, sự thống nhất về tiêu chuẩn công nghệ và thương mại kỹ thuật số, cũng như tăng cường đầu tư hai chiều.
Vai trò của Australia với tư cách là nhà cung cấp chính các khoáng sản thiết yếu như lithi và đất hiếm rất phù hợp với tham vọng của Ấn Độ trong lĩnh vực năng lượng sạch, xe điện và sản xuất chiến lược.
Một thỏa thuận kinh tế toàn diện có thể trở thành khuôn khổ thể chế để kết hợp các ưu tiên này, qua đó giúp giảm thiểu các lỗ hổng, đa dạng hóa sự phụ thuộc và lồng ghép hợp tác kinh tế vào một chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương rộng lớn hơn.
Một trụ cột khác chưa được phát triển đúng mức trong quan hệ kinh tế Ấn Độ-Australia là đào tạo kỹ năng, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ.
Thế mạnh của Ấn Độ trong lĩnh vực công nghệ thông tin, y tế, giáo dục và dịch vụ chuyên môn bổ sung cho nhu cầu lao động có tay nghề cao của Australia trên các lĩnh vực đang đối mặt với những hạn chế về nhân khẩu học và lực lượng lao động.
Mặc dù ECTA mới chỉ đạt được những tiến triển hạn chế trên phương diện này, một thỏa thuận toàn diện có thể mở rộng việc công nhận lẫn nhau về bằng cấp, đơn giản hóa các lộ trình di chuyển tạm thời và tạo ra các khuôn khổ rõ ràng hơn cho thương mại dịch vụ.
Bên cạnh những lợi ích kinh tế, điều này sẽ củng cố liên kết giữa các tổ chức và giao lưu nhân dân, gắn quan hệ đối tác vào trong các tương tác kinh tế hàng ngày.
Triển vọng về một thỏa thuận lớn hơn sẽ giúp khơi thông tiềm năng lợi ích kinh tế hữu hình và gắn chặt hợp tác Ấn Độ-Australia. Đối với hai cường quốc tầm trung này, việc tiến xa khỏi khuôn khổ ECTA là điều tất yếu.