Khủng hoảng năng lượng phơi bày điểm yếu 'khó nói nhất' của Liên minh châu Âu

Minh Anh
Khủng hoảng năng lượng đang loại bỏ dần sức mạnh công nghiệp của châu Âu. Tuy nhiên, điều đó vẫn chưa nguy hiểm bằng sự chia rẽ.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
AAAhsgdja (Nguồn: Telegraph)
Khủng hoảng năng lượng đang loại bỏ dần sức mạnh công nghiệp của châu Âu, nhưng... (Nguồn: Telegraph)

Châu Âu kêu gọi các công ty trong ngành công nghiệp mạnh mẽ của mình tiết kiệm năng lượng, trong bối cảnh chi phí xăng dầu và khí đốt tăng cao và nguồn cung bị thu hẹp. "Kết quả" là, nhu cầu về khí đốt tự nhiên và điện đều đã giảm khá mạnh trong quý vừa qua.

Tuy nhiên, còn quá sớm để vui mừng. Thực tế, sự sụt giảm đó không chỉ vì các đơn vị công nghiệp "hưởng ứng" tắt các bộ điều nhiệt, mà họ... đang đóng cửa các nhà máy và có thể... không bao giờ mở cửa trở lại.

Và trong khi việc sử dụng năng lượng ít hơn có thể góp phần giúp châu Âu vượt qua cuộc khủng hoảng năng lượng - hệ quả từ cuộc xung đột tại Ukraine và nguồn cung từ Nga bị cắt giảm, các giám đốc điều hành, nhà kinh tế và các nhóm ngành công nghiệp cảnh báo rằng, cơ sở công nghiệp từng rất mạnh mẽ của châu Âu có thể sẽ suy yếu nghiêm trọng, nếu chi phí năng lượng cao cứ kéo dài.

Đối mặt với một cú sốc chung bằng cách riêng

Đã 8 tháng kể từ khi Nga phát động Chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, Liên minh châu Âu (EU) vẫn bị chia rẽ sâu sắc về phản ứng chính sách năng lượng của mình.

Tại hội nghị thượng đỉnh gần nhất của tổ chức này (ngày 20-21/10), dù đã trải qua hàng giờ tranh luận, các nhà lãnh đạo của các quốc gia thành viên EU vẫn khó khăn trong việc đưa ra một quyết định chung, có hiệu quả.

Thông cáo chính thức nêu rõ "đối mặt với việc thiếu nguồn năng lượng quan trọng từ Nga, Liên minh châu Âu sẽ vẫn đoàn kết để bảo vệ công dân và doanh nghiệp của mình và thực hiện các biện pháp cần thiết như một vấn đề cấp bách". Tuy nhiên, quyết định quan trọng duy nhất mà họ đạt được là đẩy mạnh việc mua khí đốt chung – và điều này thậm chí cũng vẫn đi kèm với những cảnh báo đáng lo ngại.

Với những đặc thù riêng của mỗi thành viên, sự khác biệt trong chính sách ở châu Âu không phải là điều hiếm xảy ra. Nhưng trong cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay, dữ liệu cho thấy sự khác biệt lớn không chỉ về kinh tế giữa các nước thành viên EU mà còn là những tuyên bố công khai và những phản ứng có thể xảy ra.

Tháng 9/2022, lạm phát so với cùng kỳ năm trước dao động từ 6,2% ở Pháp… đến 24,1% ở Estonia.

Sự khác biệt trong hỗn hợp năng lượng quốc gia và tỷ trọng năng lượng trong tổng mức tiêu thụ, phản ánh các phản ứng chính sách quốc gia khác nhau. Với việc công bố gói cứu trợ trị giá 200 tỷ Euro (198 tỷ USD) để hỗ trợ các hộ gia đình và các công ty nội địa, “anh cả” Đức đã gây sốc cho các thành viên khá. Nhiều nước đã coi động thái này giống như “chơi trội” trong cuộc chạy đua trợ cấp mà chỉ người Đức mới có thể giành chiến thắng.

Các nhà quan sát không sai. Chính sách này của Đức đã gửi đi một tín hiệu sai vào một thời điểm không đúng bởi đã cho thấy việc thiếu một chiến lược chung của toàn khối.

Tất nhiên, không chỉ riêng Đức hành động như vậy. Các chính phủ EU đã dành ra một khoản tiền đáng kinh ngạc trị giá lên tới 576 tỷ Euro (570 tỷ USD) để bảo vệ các hộ gia đình và doanh nghiệp trước tình trạng giá năng lượng leo thang trong năm vừa qua. Tuy nhiên, mức trợ cấp khác nhau, dao động từ dưới 1% GDP ở Thụy Điển và Estonia đến hơn 5% GDP ở Hy Lạp và Đức.

Giống như thời kỳ những năm 1970, các phản ứng chính sách của các chính phủ châu Âu đang rất khác nhau, phản ánh tình trạng không gian tài khóa, các triết lý và các ràng buộc kinh tế chính trị khác nhau. Các chương trình tài khóa cũng rất khác nhau. Mặc dù điểm chung nhất trong các chương trình là sự kết hợp giữa việc cắt giảm rộng rãi năng lượng hoặc thuế giá trị gia tăng và chuyển giao có mục tiêu, nhưng tỷ lệ rất khác nhau ở các quốc gia thành viên EU.

Trong khi hầu hết các quốc gia thành viên đã áp dụng biện pháp kiểm soát giá, chỉ một số nước đã áp dụng hệ thống định giá kép, theo đó một lượng năng lượng nhất định được cung cấp với giá được trợ cấp, còn lại áp dụng theo giá thị trường với tất cả các hình thức tiêu thụ khác. Kết quả là không rõ ràng. Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), tỷ lệ chuyển từ giá bán buôn sang giá bán lẻ khí đốt, tính đến cuối Mùa Xuân, dao động từ dưới 10% đến hơn 40%.

Pháp cùng với Đức là minh chứng cho sự thất bại này trong việc thống nhất một kế hoạch hành động chung. Vào tháng Chín, Pháp đã công bố chính sách hạn chế mức tăng giá khí đốt và điện đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ ở mức 15% vào năm 2023.

Ngược lại, Ủy ban Khí đốt của Đức vừa đề xuất rằng, bắt đầu từ tháng 3/2023 trở đi, khả năng tiếp cận nguồn năng lượng được trợ cấp bị giới hạn ở tỷ lệ 80% mức tiêu thụ trước đây của các hộ gia đình (một chương trình tương tự sẽ áp dụng cho các công ty).

Pháp và Đức cũng mâu thuẫn về việc xây dựng giới hạn giá khí đốt bán buôn. Trong khi Pháp ủng hộ "kế hoạch Iberia" - với việc chính phủ đặt ra mức trần về giá khí đốt được sử dụng trong sản xuất điện – thì Đức lại phản đối điều này vì cho rằng, điều đó sẽ làm cho khí đốt đắt hơn đối với những người sử dụng công nghiệp và sẽ tạo ra tình trạng người thắng và người thua giữa các quốc gia thành viên.

Những phản ứng chính sách khác nhau này đã vấp phải các lời chỉ trích mạnh mẽ, không phải vì vấn đề nguyên tắc mà nó không phù hợp khi đối mặt với một cú sốc chung. Chỉ trong vòng vài tháng, EU đã mất quyền tiếp cận với một nhà cung cấp mà trước đây chiếm khoảng 45% tổng lượng khí đốt nhập khẩu của họ.

Khó loại bỏ "Chủ nghĩa dân tộc về năng lượng"?

Xét tới bối cảnh một thị trường khí đốt thống nhất ở châu Âu nhưng không phải là một thị trường toàn cầu, việc tìm kiếm sản phẩm thay thế cho khí đốt của Nga là một thách thức chung của châu Âu.

Khi các quốc gia hành động một cách riêng lẻ, việc thất bại trong cắt giảm nhu cầu góp phần đẩy giá khí đốt tăng cao với tất cả các nước và chỉ có một số lượng hạn chế các nhà cung cấp thay thế bên ngoài có sẵn cho các nước.

Nhìn chung, sự phụ thuộc lẫn nhau về phía cầu và tài chính trong EU hoặc Khu vực đồng Euro thấp hơn sự phụ thuộc lẫn nhau về phía cung. Mặc dù các chính sách cơ cấu như cải cách thị trường lao động và sản phẩm có tác động xuyên biên giới, nhưng những chính sách này có xu hướng tương phân mảnh và tiến triển chậm.

Nhưng lần này thì khác. Giá khí đốt và điện đã trở thành những kênh chi phối áp đảo, qua đó các quyết định của một quốc gia thành viên có thể ảnh hưởng đến các quốc gia thành viên khác và những tác động này được khuếch đại bởi chính phản ứng của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trước áp lực lạm phát gia tăng.

Do đó, việc không xác định được các chỉ dẫn chung đối với các chính sách năng lượng quốc gia là vô cùng tốn kém. Như các nhà phân tích đã chỉ ra, lợi ích từ việc thống nhất cùng giảm nhu cầu sẽ rất có ý nghĩa. Ngược lại, "Chủ nghĩa dân tộc về năng lượng" có nguy cơ làm tăng giá khí đốt và điện nhiều hơn, làm trầm trọng thêm suy thoái.

Việc đạt được một sự thỏa hiệp không phải là bất khả thi. Tại hội nghị thượng đỉnh tháng 10 vừa qua, Hội đồng châu Âu đã đạt được một số tiến bộ đối với một kế hoạch kết hợp các lựa chọn dựa trên giá cả và các quy định. Đức có thể phải thừa nhận rằng tình trạng biến động giá cả quá mức là có hại và Pháp cũng có thể phải chấp nhận rằng các động cơ nhằm giảm tiêu dùng là rất quan trọng.

Tuy nhiên, vấn đề lòng tin ngày càng khó giải tỏa, trong khi thời gian trôi qua cùng với tình hình kinh tế ngày càng xấu đi, cơ hội cho một thỏa thuận đang ngày càng khép lại.

Mặc dù các kho chứa của EU đang đầy ắp và thời tiết ấm áp đã khiến giá xăng giảm, nhưng vấn đề năng lượng chưa thể biến mất. Mùa Đông vẫn chưa thực sự đến, nguy cơ về một lệnh cấm vận khí đốt của Nga sẽ gây chia rẽ sâu sắc và ngày càng gia tăng trong EU vẫn rất nghiêm trọng. Việc thất bại trong thực hiện một hành động chung sẽ gửi đi một tín hiệu tai hại.

Giá vàng hôm nay 3/11: Giá vàng nối đà tăng, 'tay to' mua kỷ lục, thị trường phấn khởi, sẽ tiếp tục đi lên?

Giá vàng hôm nay 3/11: Giá vàng nối đà tăng, 'tay to' mua kỷ lục, thị trường phấn khởi, sẽ tiếp tục đi lên?

Giá vàng hôm nay 3/11 tiếp nối đà tăng giữa bối cảnh đồng USD suy yếu, giúp các mặt hàng được định giá bằng đồng ...

Giá cà phê hôm nay 3/11: Giá bật tăng mạnh mẽ trên cả hai sàn, lần thứ 4 liên tiếp Fed tăng lãi suất 0,75 điểm phần trăm

Giá cà phê hôm nay 3/11: Giá bật tăng mạnh mẽ trên cả hai sàn, lần thứ 4 liên tiếp Fed tăng lãi suất 0,75 điểm phần trăm

Rạng sáng 3/11 (giờ Hà Nội), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thông báo tăng lãi suất mạnh lần thứ 4 liên tiếp ở ...

Anh tuyên bố trừng phạt bốn 'ông trùm' về thép và hóa dầu Nga, vì sao?

Anh tuyên bố trừng phạt bốn 'ông trùm' về thép và hóa dầu Nga, vì sao?

Ngày 2/11, chính phủ Anh tuyên bố đã trừng phạt bốn ông trùm về thép và hóa dầu của Nga liên quan đến chiến dịch ...

Giá vàng hôm nay 2/11: Giá vàng tăng mạnh trước giờ G, tâm lý phấn chấn, nhu cần mua tăng vọt, SJC sẽ tăng hay giảm?

Giá vàng hôm nay 2/11: Giá vàng tăng mạnh trước giờ G, tâm lý phấn chấn, nhu cần mua tăng vọt, SJC sẽ tăng hay giảm?

Giá vàng hôm nay 2/11 tăng mạnh, dường như đã định vị được mức sàn - 1.600 USD, tiến tới dao động quanh mốc 1.650 ...

(theo Reuters, Project Syndicate)

Bài viết cùng chủ đề

Khủng hoảng năng lượng

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động