Kinh tế Mỹ thế nào sau khi đạt thoả thuận hoà bình với Iran?

Nền kinh tế Mỹ đã tạo thêm 172.000 việc làm trong tháng 5/2026. (Nguồn: Getty Images)

Trang Al Jazeera cho rằng, tuyên bố trên của Tổng thống Mỹ có phần chính xác, nhưng cũng có những vấn đề gây hiểu nhầm. Bài viết đã phân tích kỹ hơn về tuyên bố trên để đưa ra cái nhìn rõ nét về nền kinh tế lớn nhất thế giới sau khi Mỹ và Iran đạt thoả thuận hoà bình.

Thị trường chứng khoán đạt mức cao kỷ lục

Chỉ số Dow Jones Industrial Average đã đạt mức cao kỷ lục 51.999,67 điểm khi đóng cửa vào ngày 16/6, trong bối cảnh Mỹ-Iran ngừng bắn và sự tăng giá của cổ phiếu SpaceX mới niêm yết. Chỉ số Dow Jones tăng 0,35% trong phiên giao dịch giữa trưa ngày 18/6, đạt 51.671 điểm.

Tuy nhiên, vấn đề nói trên có thể không ảnh hưởng trực tiếp đến 38% người dân Mỹ không đầu tư vào thị trường chứng khoán.

More from WVR
Fed ra quyết định mới về lãi suất, chứng khoán Mỹ đồng loạt giảm nhẹ

GS. Michael Klein tại Trường Fletcher thuộc Đại học Tufts nhận định: "Quan điểm cho rằng thị trường chứng khoán đang hoạt động tốt không phản ánh trải nghiệm của mọi người. Thị trường chứng khoán không phải là toàn bộ nền kinh tế và đó là điều quan trọng cần ghi nhớ".

Tác động của đợt tăng giá còn kéo dài

Giá xăng tại Mỹ đang giảm xuống, nhưng đó không phải tất cả.

Ngay sau khi Mỹ và Iran đạt thoả thuận hoà bình, giá xăng tại Mỹ đã giảm liên tục. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), đơn vị theo dõi giá nhiên liệu hằng ngày, giá bán lẻ trung bình của một gallon xăng (tương đương 3,78 lít) trong ngày 18/6 ở mức 3,99 USD.

Mức giá này đã giảm đáng kể so với đỉnh 4,48 USD/gallon ghi nhận vào tháng 5/2026. Tuy nhiên, giá xăng hiện vẫn cao hơn nhiều so với mức 2,98 USD/gallon vào ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào Iran.

Mặc dù Mỹ và Iran đã đạt được thoả thuận hoà bình, nhiều chuyên gia nhận định, giá xăng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới khó có thể giảm mạnh trong ngắn hạn.

Nguyên nhân là kho Dự trữ dầu mỏ chiến lược (SPR) của Mỹ đang được bổ sung trở lại sau khi giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1983. Bên cạnh đó, những khó khăn trong hoạt động khai thác và vận chuyển dầu vẫn tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Bà Tammy Kulesa, Giám đốc tiếp thị sản phẩm về thực thi chuỗi cung ứng của Blue Yonder cho rằng, tác động của đợt tăng giá xăng vừa qua sẽ còn kéo dài.

Theo bà, các chi phí vận chuyển, thay đổi tuyến đường, bảo hiểm và sản xuất không thể giảm ngay lập tức. Vì vậy, ngay cả khi giá dầu thô ổn định, chi phí trên toàn chuỗi cung ứng vẫn sẽ duy trì ở mức cao.

Trong khi đó, ông Mark Jones, Giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Rice (Houston, bang Texas) dự báo, giá xăng khó có thể quay trở lại mức trước khi xung đột bùng phát cho đến quý IV/2026 hoặc cuối năm 2027.

Áp lực giá cả cũng đang tác động trực tiếp đến người tiêu dùng Mỹ. Lạm phát hiện ở mức 4,2% - tốc độ tăng nhanh nhất trong ba năm qua - khiến giá nhiều mặt hàng thiết yếu tiếp tục leo thang. Trong hai tháng gần đây, giá năng lượng đã tăng gần 8%.

Giá xăng tại Mỹ đang giảm xuống, nhưng đó không phải tất cả. (Nguồn: Forbes)

Tại các siêu thị, giá thực phẩm trong tháng 5/2025 tăng 0,1% so với tháng trước, sau khi đã tăng 0,7% trong tháng 4/2025. Các nhóm hàng ghi nhận mức tăng mạnh nhất gồm bánh mì, ngũ cốc, đồ uống không cồn, trái cây và rau củ.

"Mọi người đang phải đối mặt với áp lực thực sự. Giá cả liên tục tăng trong khi tiền lương không theo kịp, khiến sức mua thực tế của người dân suy giảm", GS. Klein nhận định.

Xu hướng thắt chặt chi tiêu của người tiêu dùng cũng đã buộc các nhà bán lẻ phải hành động.

Ngày 18/6, Kroger - chuỗi siêu thị lớn nhất nước Mỹ - thông báo giảm giá hàng nghìn mặt hàng tại khoảng 3.000 cửa hàng trên toàn quốc. Động thái này diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Costco và Walmart nhằm thu hút nhóm khách hàng ưu tiên tiết kiệm chi tiêu.

Ông Greg Foran, Giám đốc điều hành của Kroger cho biết: "Khách hàng đang cân nhắc kỹ hơn về chi tiêu và họ mua hàng một cách có chọn lọc".

Thị trường việc làm đang thế nào?

Mặc dù ông Trump khẳng định rằng, số lượng việc làm không đạt mức kỷ lục nhưng tình trạng sa thải cũng đang gia tăng.

Nền kinh tế Mỹ đã tạo thêm 172.000 việc làm trong tháng 5/2026. Con số cao nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump là 214.000 việc làm vào tháng 3/2026. Để so sánh, trung bình mỗi tháng dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden, nền kinh tế lớn nhất thế giới có thêm 300.000 việc làm.

Trong vài tháng qua, tăng trưởng việc làm diễn ra khá hạn chế và tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực cụ thể như y tế. Trung bình, các nhà tuyển dụng chỉ tạo thêm 15.000 việc làm mỗi tháng trong năm 2025. Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ đã mất 92.000 việc làm tính đến tháng 2 năm nay.

Tình trạng sa thải nhân sự cũng đang gia tăng tại Mỹ. Theo Challenger, Gray và Christmas - một công ty tư vấn nhân sự và chuyển đổi nghề nghiệp của Mỹ - số lượng việc làm bị cắt giảm đã tăng 16% từ tháng 4/2026 đến tháng 5/2026, đánh dấu mức độ sa thải cao nhất kể từ tháng 5/2020 - thời điểm đỉnh điểm của đại dịch Covid-19. Trí tuệ nhân tạo (AI) là động lực chính đằng sau các đợt cắt giảm này.

Vào tháng 5/2026, hơn 97.000 người Mỹ đã mất việc.

Nguồn cung dầu mỏ có thể đảo chiều

Ngay sau khi Mỹ và Iran ký kết thỏa thuận tạm thời nhằm chấm dứt chiến tranh, mở cửa trở lại eo biển Hormuz, giá dầu nhanh chóng giảm xuống mức thấp nhất kể từ ngày 2/3. Trong phiên giao dịch giữa ngày 18/6, giá dầu Brent kỳ hạn giảm 0,78 USD/thùng, tương đương 1%, xuống còn 76,51 USD/thùng.

Theo bản ghi nhớ gồm 14 điểm giữa Mỹ và Iran, hai bên đặt thời hạn đàm phán 60 ngày. Trong thời gian này, Iran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz mà không phải trả phí.

Thỏa thuận cũng yêu cầu lưu lượng vận tải qua eo biển được khôi phục về mức tối đa trong vòng 30 ngày. Điều này đã giúp cải thiện triển vọng nguồn cung toàn cầu.

Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) dự báo, nếu hai bên thực thi thành công thỏa thuận và eo biển Hormuz mở cửa trở lại, cuộc khủng hoảng thiếu hụt nguồn cung của năm nay có thể biến thành tình trạng dư thừa nghiêm trọng vào năm 2027.

Nguồn cung dự kiến sẽ vượt nhu cầu tới 5,05 triệu thùng/ngày vào năm tới khi dầu mỏ Trung Đông ồ ạt trở lại thị trường.