Làm việc từ xa có tiết kiệm năng lượng?

Áp lực tiêu thụ điện tại các khu dân cư ở Singapore cho thấy làm việc từ xa chưa chắc đồng nghĩa với tiết kiệm năng lượng. (Nguồn: Getty Images)

Trước áp lực giá năng lượng tăng cao, một số nước Đông Nam Á đã chọn làm việc từ xa hoặc rút ngắn tuần làm việc trong khu vực công như một biện pháp ứng phó nhanh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, hiệu quả tiết kiệm thực tế không hẳn giống nhau giữa các quốc gia, thậm chí có thể bị bù lại bởi mức tiêu thụ điện tăng lên tại các hộ gia đình.

Giải pháp khẩn cấp

Khi chi phí năng lượng leo thang do tác động từ xung đột ở Trung Đông, nhiều chính phủ Đông Nam Á bắt đầu tìm kiếm những biện pháp khẩn cấp để giảm áp lực nhiên liệu và ngân sách trợ giá. Trong bối cảnh đó, làm việc từ xa đối với công chức được xem là một phương án khả thi, bởi đây là nhóm lao động có điều kiện chuyển đổi nhanh hơn so với nhiều lĩnh vực khác. Indonesia, Philippines, Thái Lan và Malaysia đều đã có giải pháp cụ thể theo hướng này.

Chính sách làm việc tại nhà vào ngày thứ Sáu, được Indonesia áp dụng từ ngày 1/4, với kỳ vọng giúp tiết kiệm khoảng 6,2 nghìn tỷ Rupiah (tương đương 361,5 triệu USD) tiền trợ cấp nhiên liệu của nhà nước. Philippines cũng triển khai tuần làm việc bốn ngày cho công chức. Tại Thái Lan, chính phủ yêu cầu toàn bộ nhân sự công không thiết yếu làm việc ở nhà sau khi giá dầu thô vượt mốc 100 USD/thùng. Malaysia sau đó cũng áp dụng biện pháp tương tự.

Thoạt nhìn, đây là một lựa chọn hợp lý. Khi số chuyến đi làm giảm xuống, lượng xăng tiêu thụ cho giao thông cá nhân cũng có thể giảm theo. Ở những nền kinh tế mà người dân vẫn phụ thuộc nhiều vào xe riêng để đi lại, tác động ấy càng dễ được nhìn thấy. Đây là lý do khiến làm việc từ xa được nhiều chính phủ xem như một giải pháp nhanh trong giai đoạn giá năng lượng tăng mạnh. Tuy nhiên, chính từ đây, câu hỏi về hiệu quả thực sự cũng bắt đầu được đặt ra.

Hiệu quả không đồng đều

Tại những quốc gia phụ thuộc nhiều vào phương tiện cá nhân, giảm đi lại được kỳ vọng sẽ góp phần hạ mức tiêu thụ nhiên liệu. (Nguồn: SCMP)

Điểm mà các chuyên gia lưu ý là phần tiết kiệm trên đường chưa chắc phản ánh đầy đủ mức tiết kiệm của toàn bộ hệ thống. Theo SCMP, phần giảm ở cây xăng có thể chuyển thành áp lực ở ổ điện. Khi người lao động ở nhà cả ngày, các thiết bị như điều hòa, máy tính, đèn và hệ thống mạng sẽ phải hoạt động lâu hơn, kéo theo mức tiêu thụ điện sinh hoạt tăng lên. Vì vậy, hiệu quả của làm việc từ xa không thể chỉ đo bằng số chuyến đi được cắt giảm.

Đồng Chủ tịch sáng lập Trung tâm Năng lượng và Tài nguyên chiến lược (Singapore) Victor Nian cho rằng, làm việc từ xa có thể không làm giảm đáng kể mức tiêu thụ điện, do điều hòa tại nhà riêng thường kém hiệu quả hơn hệ thống làm mát tập trung ở công sở. Theo ông, biện pháp này có thể giúp tiết kiệm xăng cho người đi làm, nhưng chưa chắc tạo ra hiệu quả tương ứng về điện năng.

Phó giáo sư Lawrence Jin, chuyên gia kinh tế tại Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Singapore) cho rằng, hiệu quả của làm việc từ xa tùy thuộc điều kiện từng nước. Theo Phó giáo sư Lawrence Jin, biện pháp này có thể phát huy rõ hơn ở Malaysia và Thái Lan, nơi người lao động phụ thuộc nhiều vào xe cá nhân. Còn tại Singapore, nơi giao thông công cộng chiếm tỷ trọng lớn trong các chuyến đi giờ cao điểm, lợi ích từ việc giảm đi lại sẽ hạn chế hơn. Thêm vào đó, mức tiêu thụ điện sinh hoạt vốn đã cao cũng khiến Singapore khó đạt mức tiết kiệm ròng lớn về năng lượng.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Ipsos (Pháp), 77% người Malaysia dùng xe cá nhân làm phương tiện đi lại chính, trong khi chỉ 10% chủ yếu sử dụng giao thông công cộng. Trong khi đó, khảo sát của công ty nghiên cứu dữ liệu YouGov (Anh) công bố năm trước cho thấy, ba trên năm người Singapore chọn giao thông công cộng là phương thức di chuyển chủ yếu. Từ những dữ kiện này có thể thấy, cùng một chính sách nhưng hiệu quả sẽ khác nhau tùy theo cấu trúc giao thông, thói quen đi lại và mức tiêu thụ điện của từng nước.

Một giới hạn khác cũng được nêu ra là tác động của làm việc từ xa đối với diesel không lớn. Theo ông Victor Nian, các hoạt động vận tải và logistics sử dụng nhiên liệu hóa thạch vẫn phải vận hành. Điều đó đồng nghĩa biện pháp này chủ yếu tác động tới nhóm lao động văn phòng, chứ không làm thay đổi đáng kể phần tiêu thụ năng lượng gắn với lưu thông hàng hóa và chuỗi cung ứng. Chính vì thế, hiệu quả của nó không thể được nhìn nhận như nhau ở mọi quốc gia hay mọi khu vực của nền kinh tế.

Khó có một công thức chung

Mức độ phổ biến của giao thông công cộng ảnh hưởng đến hiệu quả tiết kiệm năng lượng. (Nguồn: SCMP)

Tại Đông Nam Á, các biện pháp làm việc từ xa đến nay chủ yếu vẫn tập trung ở khu vực công, còn với doanh nghiệp, các chính phủ mới thiên về khuyến khích hơn là áp đặt. Indonesia và Malaysia dừng ở mức khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi, còn Singapore kêu gọi khu vực tư nhân tham gia tiết kiệm năng lượng. Theo các chuyên gia, việc này cần được tiếp cận thận trọng, bởi khả năng áp dụng làm việc từ xa không giống nhau giữa các ngành. Những lĩnh vực dựa vào tri thức có thể linh hoạt hơn, trong khi sản xuất và dịch vụ tuyến đầu gần như không có nhiều dư địa chuyển đổi.

Trưởng bộ phận tư vấn nghề nghiệp tại chi nhánh châu Á của công ty tư vấn toàn cầu Mercer Lewis Garrad cho rằng, doanh nghiệp trong ASEAN còn phải cân nhắc nhiều yếu tố như năng suất và sự gắn kết của người lao động. Dẫn khảo sát về xu hướng nhân tài toàn cầu mới đây của Mercer, ông cho biết hơn một nửa số người được hỏi tại châu Á, Thái Bình Dương ghi nhận năng suất tăng trong mô hình làm việc kết hợp. Theo ông, mô hình lai có thể là lựa chọn phù hợp hơn. Điều đó cho thấy, ngay cả ở những nơi có thể áp dụng làm việc từ xa, hướng đi phù hợp vẫn là linh hoạt và có chọn lọc.

Ở góc độ khác, theo Đồng Chủ tịch sáng lập Trung tâm Năng lượng và Tài nguyên chiến lược (Singapore) Victor Nian, trong ngắn hạn, đây vẫn là một chiến lược khả thi để các nước vượt qua giai đoạn khó khăn, nhất là với những quốc gia nhập khẩu nhiều sản phẩm dầu mỏ như Indonesia, Việt Nam và Campuchia. Ông cho rằng, biện pháp này cũng có thể thúc đẩy sự phát triển của các mô hình làm việc từ xa và cộng tác linh hoạt hơn, qua đó tăng khả năng chống chịu của các nước ASEAN trước những cú sốc tương tự trong tương lai. Tuy nhiên, ông không xem đây là giải pháp toàn diện cho bài toán năng lượng.

Phó Giáo sư Lawrence Jin cho rằng việc buộc khu vực tư nhân làm việc từ xa sẽ khó khăn và tốn kém, chỉ phù hợp trong những hoàn cảnh đặc biệt nghiêm trọng. Nếu khủng hoảng kéo dài, các chính phủ nhiều khả năng sẽ chọn cách khuyến nghị và khuyến khích hơn là áp đặt. Điều đó cho thấy làm việc từ xa hiện chủ yếu vẫn là giải pháp ứng phó ngắn hạn trước áp lực giá năng lượng, còn hiệu quả đến đâu vẫn phụ thuộc vào điều kiện của từng quốc gia.

Sao Hỏa gửi ‘mật mã’ từ 3,5 tỷ năm trước: Liệu có sự sống ngoài vũ trụ hay không?

NASA vừa đưa ra thông báo mới khi robot Curiosity phát hiện những phân tử hữu cơ mang cấu trúc tương đồng với DNA của ...

Mỹ nói gì về việc gia hạn ngừng bắn vô thời hạn?

Tổng thống Mỹ Donald Trump không đặt ra thời hạn nghiêm ngặt nào cho Iran để đệ trình đề xuất thỏa thuận.

Tổng thống Nga Putin sẵn sàng gặp người đồng cấp Ukraine Zelensky với điều kiện này

Ngày 22/4, Điện Kremlin cho biết, Tổng thống Nga Vladimir Putin sẵn sàng gặp người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky, nhưng chỉ trong trường hợp ...