 |
| Tổng Thư ký ASEAN Lê Lương Minh trao huy hiệu ASEAN cho Đại sứ Nguyễn Hoành Năm. |
Sự trùng hợp đặc biệt
Nhiệm kỳ của tôi bắt đầu vào thời điểm khi chỉ còn vài tháng nữa là đến ngày 31/12/2015, khi ASEAN chính thức công bố việc hình thành Cộng đồng ASEAN. Đây là dấu mốc có ý nghĩa lịch sử quan trọng trong quá trình phát triển của ASEAN cả về liên kết nội khối trên mọi lĩnh vực cũng như về quan hệ đối ngoại, mở ra một chương mới để ASEAN tiếp tục tiến bước vào những giai đoạn liên kết sâu rộng hơn trong tương lai.
Hiện nay ASEAN đang nỗ lực gấp rút hoàn thành các công việc còn lại trước khi hình thành Cộng đồng. Đây cũng là giai đoạn ASEAN tiếp tục tích cực xây dựng Tầm nhìn ASEAN và các kế hoạch, biện pháp triển khai sau 2015.
Có một sự trùng hợp đặc biệt khi năm nay chúng ta kỷ niệm 20 năm Việt Nam gia nhập ASEAN. Đây là một dấu mốc quan trọng trong quá trình Việt Nam tham gia ASEAN nói riêng và hội nhập với khu vực và thế giới nói chung. Từ những bỡ ngỡ ban đầu, chúng ta đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội, chủ động vươn lên và tích cực đóng góp với tinh thần trách nhiệm cao vào sự nghiệp chung của khu vực. Thế giới và khu vực đã và đang chứng kiến một Việt Nam mạnh mẽ vươn lên trong một ASEAN ngày càng gắn kết, liên kết chặt chẽ và tự cường, phát huy vai trò chủ đạo trong cấu trúc hợp tác rộng lớn ở khu vực.
Trong bối cảnh như vậy, tôi cảm thấy vinh dự khi có cơ hội được trực tiếp tham gia và đóng góp vào các tiến trình này. Tuy nhiên, bên cạnh đó là trách nhiệm ngày càng lớn, đòi hỏi phải hết sức nỗ lực.
Chủ động trong CPR
Uỷ ban các Đại diện thường trực tại ASEAN (CPR) giữ một vị trí quan trọng trong bộ máy hoạt động của ASEAN. Với tư cách điều phối khu vực, hoạt động của CPR mang tính xuyên suốt và liên quan các hoạt động hợp tác của ASEAN và giữa ASEAN với các Đối tác trên cả ba trụ cột Cộng đồng.
Những năm qua, trong các hoạt động của CPR, Phái đoàn Việt Nam tại ASEAN luôn là một trong những thành viên tích cực, chủ động tham gia và đóng góp nhiều sáng kiến, giải pháp giúp Uỷ ban thực hiện hiệu quả chức năng, nhiệm vụ được giao, trong đó có việc giúp CPR kiện toàn bộ máy và phương thức hoạt động trong thời gian đầu thành lập, nâng cao vai trò phối hợp của CPR với các cơ quan đầu mối của ba trụ cột Cộng đồng, cải tiến hoạt động của Ban Thư ký ASEAN.
Về quan hệ đối ngoại, Phái đoàn đã và đang tích cực, chủ động cùng Ủy ban các Đại diện thường trực tại ASEAN thúc đẩy quan hệ với các đối tác. Đáng chú ý, với cương vị nước điều phối quan hệ ASEAN - EU (7/2012-7/2015), Phái đoàn đã chủ trì triển khai nhiều sáng kiến quan trọng, giúp đơn giản hoá quy trình thủ tục triển khai dự án, vận động EU tăng gần gấp ba lần hỗ trợ phát triển cho ASEAN giai đoạn 2014-2020 và thúc đẩy hai bên hướng tới thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược.
Ngoài các chức năng nhiệm vụ của CPR, Phái đoàn cũng tham gia đóng góp vào hợp tác nhiều mặt của ASEAN trên những cương vị khác nhau, như Đại diện Việt Nam tại Uỷ ban Điều phối Kết nối ASEAN (ACCC), Hội đồng Điều hành Viện Hoà bình Hoà giải ASEAN (AIPR), Nhóm Đặc trách Sáng kiến Liên kết ASEAN (IAI/TF), Uỷ ban quản trị Quỹ ASEAN và Hội đồng chung Trung tâm ASEAN - Trung Quốc (ACC).
Văn hóa thực thi cao
Qua các cuộc tiếp xúc, Đại sứ các nước tại ASEAN đều đánh giá cao vai trò và vị trí của Việt Nam trong ASEAN. Điểm nổi bật là các nước cho rằng Việt Nam đang ngày càng phát huy vai trò chủ động, trách nhiệm và rất tích cực trong tiến trình hội nhập cũng như xây dựng Cộng đồng ASEAN. Các nước đánh giá cao đóng góp của Việt Nam trong việc thúc đẩy đoàn kết ASEAN; trong tiến trình xây dựng quyết sách định hướng cho hoạt động của ASEAN hiện tại cũng như tương lai; trong việc thúc đẩy phát huy vai trò trung tâm của ASEAN và trong các vấn đề liên quan đến hòa bình, an ninh ở khu vực, trong đó có vấn đề Biển Đông.
Đáng chú ý, các nước đánh giá cao việc Việt Nam đã đảm nhận rất tốt các cương vị khác nhau trong chủ trì điều hành ASEAN, nhất là trong năm 2010 khi Việt Nam giữ vai trò Chủ tịch ASEAN đã đưa ra nhiều quyết sách lớn của ASEAN. Năm 2010 cũng là năm tạo tiền đề cho ASEAN thực sự đi vào lộ trình xây dựng Cộng đồng.
Ngoài ra, các nước cũng đánh giá Việt Nam là một trong những nước đi đầu và có "văn hoá thực thi" cao, luôn thể hiện "nói đi đôi với làm" trong thực hiện những cam kết, thoả thuận về liên kết khu vực.
Bên cạnh đó, nhiều nước cũng trông đợi Việt Nam phát huy vai trò và vị trí đã đạt được, tiếp tục đóng góp hơn nữa cho hợp tác ASEAN, nhất là trên các vấn đề quan trọng sắp tới như xây dựng Tầm nhìn ASEAN sau 2015; duy trì và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trước những thách thức và cạnh tranh phức tạp và ngày càng gay gắt ở khu vực; tiếp tục đóng góp cho bảo đảm hoà bình và an ninh, trong đó có an ninh và an toàn hàng hải ở Biển Đông…
Đại sứ Nguyễn Hoành Năm
Trưởng Phái đoàn Đại diện Thường trực Việt Nam tại ASEAN
| Ong Keng Yong, Tổng Thư ký ASEAN giai đoạn 2003-2007 Suốt một thập kỷ qua, Việt Nam luôn có cái nhìn công bằng đối với hoạt động và quan điểm của các nước trong khu vực. Với thái độ xây dựng, quốc gia có hơn 80 triệu dân này đang đóng một vai trò tích cực, góp phần gia tăng sức mạnh cho khu vực, đưa các nước xích lại gần nhau trong cách thức giải quyết những thách thức đối với khu vực trong mười năm qua. Về phương diện này, theo tôi Việt Nam là một trụ cột lớn trong ngôi nhà chung ASEAN. Có thể nói, uy tín chính trị và tính năng động kinh tế ngày càng lớn của Việt Nam đã nâng cao vị thế của ASEAN. Hy vọng rằng Việt Nam sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc ủng hộ và đóng góp vào việc thành lập Cộng đồng ASEAN trong thập kỷ tới. (Nhân dịp tổng kết 10 năm Việt Nam gia nhập ASEAN). Thượng nghị sĩ Australia Chris Evans Trở thành thành viên ASEAN là cột mốc quan trọng đối với Việt Nam, thúc đẩy sự hội nhập của Việt Nam với khu vực. ASEAN sẽ tạo ra cho Việt Nam những cơ hội mà trước đó Việt Nam chưa thể có được do tác động của chiến tranh và sự cô lập để tăng trưởng kinh tế, phát triển cùng khu vực. Sức mạnh kinh tế và chính trị của ASEAN được đẩy mạnh từ sự góp sức của một đất nước với khoảng 73 triệu người Việt Nam chịu khó, cần cù. Sự tham gia của Việt Nam sẽ góp phần duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. (Trích bài “Vai trò thành viên ASEAN của Việt Nam: Vấn đề và tác động” của Tiến sỹ Frank Frost, Australia ngày 31/8/1995). Sadhavi Chauhan, Chuyên trách về ASEAN của Quỹ Nghiên cứu Observer (Ấn Độ) Năm 1988, một năm trước khi Liên Xô sụp đổ, Việt Nam đã thông qua nghị quyết với chủ trương "thêm bạn, bớt thù". Vì vậy, không có gì đáng ngạc nhiên khi Việt Nam luôn thể hiện sự quan tâm của mình đối với việc gia nhập ASEAN kể từ năm 1992. Việc gia nhập ASEAN có ý nghĩa quan trọng về mặt chính trị, kinh tế và an ninh đối với Việt Nam. Việt Nam đã hội nhập an ninh với toàn bộ khu vực Đông Nam Á, từ đó tạo ra một môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế. Hơn nữa, là thành viên của ASEAN, hình ảnh của Việt Nam cũng được nâng cao và có thể tăng cường hợp tác với nhiều đối tác lớn như Mỹ và Trung Quốc. Việt Nam đã nỗ lực hết mình đảm bảo hòa bình và hòa giải giữa các nước trong khu vực vốn từng bị chia rẽ sâu sắc bởi chiến tranh. Đặc biệt, Việt Nam là nước Đông Dương đầu tiên tham gia ASEAN, góp phần chấm dứt cuộc đối đầu giữa khối Đông Dương và các nước thành viên sáng lập. Việt Nam cũng đã là cầu nối giữa ASEAN và các đối tác Trung Quốc, Nga, Ấn Độ và EU, một trong những nước tiên phong thành lập Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF). Có thể nói rằng Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu rộng với toàn cầu, do đó, hợp tác trong khuôn khổ ASEAN sẽ luôn luôn là một trọng tâm trong chính sách đối ngoại. (Theo East Asia Forum tháng 10/2013). |
