Ngoại giao kinh tế năm 2025: Chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế

Năm 2025, tình hình kinh tế, chính trị thế giới và khu vực diễn biến hết sức phức tạp, đặt ra nhiều thách thức đối với các nước, nhất là các nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam. Ở trong nước, thảm họa thiên tai cực đoan chưa từng có gây hậu quả nặng nề, làm khó khăn càng gia tăng. Trong bối cảnh đó, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, sát sao của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, nỗ lực của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (CQĐD), công tác ngoại giao kinh tế (NGKT) đã được triển khai với tinh thần quyết liệt, chủ động, thực chất, đạt nhiều kết quả quan trọng, đóng góp thiết thực vào thực hiện các mục tiêu an ninh, phát triển của đất nước.

Đánh giá tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ với các Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài về tổng kết công tác ngoại giao kinh tế năm 2025 và kế hoạch triển khai nhiệm vụ năm 2026 mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định, công tác NGKT năm 2025 đạt kết quả quan trọng, mang tính “chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế”, khái quát bằng thông điệp: “Chủ động tích cực - Thị trường mở rộng - Chất lượng nâng cao - Hiệu quả rõ nét - Kinh tế tăng trưởng - Nhân dân thụ hưởng”.

Sáu kết quả nổi bật

Thứ nhất, NGKT thúc đẩy nội hàm kinh tế, khoa học công nghệ trong các hoạt động đối ngoại, đặc biệt đối ngoại cấp cao, góp phần tạo xung lực mạnh mẽ thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại, khoa học công nghệ của Việt Nam với các đối tác. 350 thỏa thuận hợp tác được ký kết trong khuôn khổ các hoạt động cấp cao (gấp 2,5 lần năm 2024), là những nền tảng quan trọng để thúc đẩy và tạo đột phá trong quan hệ kinh tế, thương mại với các đối tác, nhất là những thị trường quan trọng đối với Việt Nam.

Thứ hai, tăng cường kết nối, thu hút nguồn lực bên ngoài phục vụ thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của kinh tế, thương mại quốc tế. Nổi bật là duy trì và củng cố các thị trường hàng đầu về xuất khẩu, thu hút đầu tư theo hướng bền vững và nâng cao hiệu quả, nhất là Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU.

Tạo đột phá tại một số thị trường mới, tiềm năng như Mỹ Latinh, Trung Đông - châu Phi, Trung Á, Trung Đông Âu thông qua mở ra các hướng đi mới nhằm tận dụng và khai thác tiềm năng của khu vực này; đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư quy mô lớn; chú trọng tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi và củng cố niềm tin cho các doanh nghiệp Việt Nam mở rộng đầu tư, kinh doanh tại những thị trường đặc thù như Trung Đông, châu Phi; thúc đẩy đàm phán FTA mới với các thị trường lớn tiềm năng.

Công tác quảng bá thương hiệu, sản phẩm Việt Nam chuyển biến mạnh mẽ với nhiều hình thức đổi mới, phong phú, có tính lan tỏa và tập trung vào các thị trường trọng điểm. Trong đó, công tác quảng bá, xúc tiến du lịch được chú trọng, với nhiều hoạt động đa dạng, đạt kết quả ấn tượng, đóng góp tích cực vào tăng trưởng của khu vực dịch vụ, du lịch. Tích cực, kịp thời vận động quốc tế hỗ trợ, ủng hộ Việt Nam khắc phục ảnh hưởng của thiên tai.

Thứ ba, chủ động, tích cực triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 71- NQ/CP về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ đạt kết quả thực chất trên nhiều phương diện. Lần đầu tiên Bộ Ngoại giao xây dựng và ban hành Kế hoạch triển khai công tác ngoại giao khoa học công nghệ đến năm 2030, xác định các biện pháp triển khai, thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm góp phần tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của đất nước. Bộ cũng đang xây dựng Chiến lược hợp tác quốc tế về các công nghệ chiến lược đến năm 2030, tầm nhìn 2045 cùng nhiều đề án, kế hoạch phát triển công nghệ khác.

Thứ tư, tích cực hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp hội nhập kinh tế quốc tế, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, khó khăn, bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường nước ngoài, cũng như doanh nghiệp nước ngoài đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Trong năm 2025, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã triển khai gần 500 hoạt động NGKT xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch; hỗ trợ các địa phương tổ chức hơn 150 hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư của các địa phương ở trong và ngoài nước, tiêu biểu là Diễn đàn kinh tế mùa Thu tại TP. Hồ Chí Minh và Hội chợ mùa Thu lần thứ nhất 2025 (tháng 11/2025); hỗ trợ các tỉnh thành ký kết khoảng 100 thoả thuận với các đối tác quốc tế.

Đặc biệt, trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, vẫn bảo đảm hỗ trợ địa phương triển khai các hoạt động được liền mạch và hiệu quả, kịp thời đề xuất điều chỉnh, ký mới các thỏa thuận hợp tác kết nối địa phương cho phù hợp với sắp xếp đơn vị hành chính mới.

Thứ năm, tích cực tham gia, chủ động đóng góp thực chất tại các diễn đàn đa phương, góp phần bảo vệ và thúc đẩy các lợi ích của đất nước. Trong năm 2025, ta đã chủ trì tổ chức thành công một số Hội nghị đa phương tầm khu vực và toàn cầu quan trọng, tích cực chuẩn bị đăng cai Năm APEC 2027.

Thứ sáu, đẩy mạnh công tác nghiên cứu, tham mưu, đề xuất chính sách phục vụ điều hành kinh tế-xã hội, trên cơ sở bám sát yêu cầu phát triển của đất nước; công tác rà soát, đôn đốc triển khai các cam kết ngày càng được chú trọng.

Những trọng tâm cho chặng đường mới

Chia sẻ với báo chí về công tác NGKT phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập ngành ngoại giao Việt Nam (28/8/1945-28/8/2025), Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng nhận định, sau gần bốn thập kỷ Đổi mới, Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa kỷ nguyên phát triển, giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng, hướng tới hai mục tiêu chiến lược 100 năm thành lập Đảng (2030) và 100 năm thành lập nước (2045). Đây là thời kỳ chuyển mình mạnh mẽ của đất nước cả về tư duy, hành động và khát vọng, là sự tiếp nối hành trình gần 40 năm đổi mới để “vươn mình, bứt phá và phát triển vượt bậc”.

Với ý nghĩa quan trọng của năm 2026, trên cơ sở tình hình thế giới và khu vực, cũng như những yêu cầu phát triển mới của đất nước, Bộ Ngoại giao đã xác định các trọng tâm của công tác NGKT.

Một là triển khai, cụ thể hóa các chủ trương, chính sách mới, quan trọng của Đảng và Nhà nước, nhất là các định hướng mới của Đại hội Đảng XIV và các Nghị quyết, văn kiện mang tính chiến lược, dài hạn của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã và sẽ ban hành, hướng đến các kết quả, chương trình, dự án cụ thể.

Hai là, đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ đi vào chiều sâu, hiệu quả thiết thực với các đối tác cho tương xứng với tầm mức quan hệ, nhất là các Đối tác chiến lược, Đối tác toàn diện, Đối tác chiến lược toàn diện. Trong đó: Tiếp tục thúc đẩy, phát huy ý nghĩa quan trọng của các hoạt động đối ngoại cấp cao. Tiếp tục triển khai lộ trình nâng cấp khuôn khổ quan hệ với một số đối tác. Củng cố cơ chế rà soát, đôn đốc, thúc đẩy triển khai các thỏa thuận, cam kết, cũng như kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn. Tăng cường sự đồng hành, bảo trợ của các cơ quan Chính phủ, vận động chính trị, ngoại giao trong thúc đẩy các dự án, chương trình hợp tác của doanh nghiệp.

Ba là, tạo đột phá các động lực tăng trưởng truyền thống, nhất là thương mại, đầu tư, lao động, du lịch thông qua 5 nhóm giải pháp cụ thể.

Bốn là, kiến tạo, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, tạo đột phá trong hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ.

Năm là, ưu tiên hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp (nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ) nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, tận dụng các cam kết; phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh và không gian phát triển mới của địa phương trong bối cảnh triển khai chính quyền địa phương hai cấp.

Sáu là, đẩy mạnh và nâng tầm ngoại giao đa phương, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế. Nhất là chuẩn bị tốt các đoàn cấp cao năm 2026 và hoàn thành công tác chuẩn bị mọi mặt cho Năm APEC 2027.

Bảy là, nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, tham mưu trên cơ sở theo dõi chặt chẽ tình hình trong nước và quốc tế.

***

Có thể thấy, những kết quả đạt được đã minh chứng cho vai trò ngày càng quan trọng của công tác NGKT trong việc mở rộng không gian phát triển, hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Với tinh thần kỷ cương, chủ động và hành động quyết liệt, NGKT sẽ tiếp tục là lực đẩy góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong giai đoạn tới.