Ngoại giao văn hoá và khát vọng vươn mình

Nhìn lại năm qua, Thứ trưởng đánh giá đâu là những thành tựu nổi bật nhất của công tác ngoại giao văn hoá, đặc biệt trong việc quảng bá hình ảnh quốc gia, con người và các giá trị văn hoá Việt Nam ra thế giới trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng?

Ngoại giao văn hóa là bộ phận cấu thành quan trọng của nền ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại, góp phần bồi đắp nền tảng sức mạnh mềm, lan tỏa hình ảnh đất nước ra thế giới, củng cố niềm tin giữa Việt Nam và bạn bè trên khắp năm châu.

Nhìn lại 5 năm triển khai Chiến lược ngoại giao văn hóa đến năm 2030 do Thủ tướng Chính phủ ban hành, có thể nói công tác ngoại giao văn hóa đã trở thành nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, được triển khai bài bản, rộng khắp, phong phú về nội dung, đa dạng về hình thức, chú trọng chiều sâu và chất lượng.

Đặc biệt 2025 là năm ghi nhiều dấu ấn nổi bật, phát triển về chất của ngoại giao văn hóa, đóng góp vào triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại, trong đó có đối ngoại cấp cao, trở thành trụ cột quan trọng góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia trong thời kỳ mới.

Ngoại giao văn hóa đã trở thành yếu tố quan trọng, tạo điểm nhấn sâu sắc trong hoạt động của Lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước ta thăm các nước và các đoàn lãnh đạo của các nước thăm Việt Nam, góp phần tăng cường lòng tin chính trị và tình cảm hữu nghị với các đối tác.

Hình ảnh Lãnh đạo Đảng, Nhà nước giới thiệu trà Việt Nam, tham dự hòa nhạc, cùng dạo phố, cùng ăn sáng, uống cà phê với các nguyên thủ, chính khách cấp cao, doanh nhân quốc tế có tầm ảnh hưởng đã thể hiện chiều sâu văn hóa, tạo những ấn tượng đẹp, sâu sắc trong nhân dân ta và bạn bè quốc tế.

Các giá trị, tư tưởng, quan điểm nhân sinh quan, thế giới tiến bộ và cao đẹp của dân tộc Việt Nam được lan toả thông qua hình ảnh, giá trị tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các danh nhân được UNESCO vinh danh.

Thông qua hàng ngàn sự kiện, chương trình, hoạt động ngoại giao văn hóa được triển khai ở trong và ngoài nước, từ trung ương đến địa phương, văn hóa không chỉ được giới thiệu như một giá trị tự thân, mà còn trở thành cầu nối hữu hiệu đưa hình ảnh một Việt Nam năng động, sáng tạo, thân thiện và đáng tin cậy đến với bạn bè quốc tế, thúc đẩy hiểu biết và hợp tác lâu dài giữa Việt Nam với các đối tác, “chất keo” gắn kết người Việt ở trong và ngoài nước, tạo nên sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng.

Năm nay cũng ghi nhận những dấu mốc lịch sử trong triển khai ngoại giao văn hóa đa phương Việt Nam tại UNESCO. Lần đầu tiên trong lịch sử, với việc được tín nhiệm tái bầu cử vào Phó Chủ tịch Đại hội đồng UNESCO và thành viên Ủy ban liên Chính phủ Công ước 2005 về bảo vệ và phát huy sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa, Việt Nam tiếp tục cùng một lúc đảm nhận vai trò tại 6 cơ chế điều hành then chốt của UNESCO, khẳng định sự tin cậy và ủng hộ của quốc tế đối với khả năng đóng góp và năng lực điều hành của ta tại các thể chế đa phương toàn cầu.

Một trong những dấu ấn đặc biệt là Việt Nam tiên phong đề xuất sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” với sự tham gia của 163 quốc gia, được UNESCO thông qua để trình lên Liên hợp quốc, thể hiện tầm nhìn dài hạn và vai trò thành viên tích cực, trách nhiệm, đóng góp vào tư duy toàn cầu về văn hóa và phát triển.

Công tác vận động, bảo tồn và phát huy các di sản, danh hiệu quốc tế đã trở thành điểm sáng nổi bật, khẳng định văn hóa là nguồn lực cho phát triển, góp phần nâng cao vị thế quốc gia, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Riêng năm 2025, Việt Nam đã thúc đẩy thành công UNESCO ghi danh thêm 7 danh hiệu mới, đưa tổng số danh hiệu của Việt Nam được UNESCO công nhận, ghi danh lên 77 ở toàn bộ 34 tỉnh thành, vượt xa mục tiêu đã đề ra là 60 danh hiệu vào năm 2030. Các di sản, danh hiệu được UNESCO ghi danh là nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, định vị thương hiệu, phát triển du lịch bền vững và tạo sinh kế cho cộng đồng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, ngoại giao văn hóa tận dụng các nền tảng số, công nghệ mới để mở rộng không gian tiếp cận và lan tỏa giá trị văn hóa, góp phần đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với công chúng quốc tế, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Đại hội Đảng XIV đã xác định văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam đặt ra yêu cầu xây dựng và lan toả sức mạnh mềm văn hoá Việt Nam. Các quan điểm này đã và sẽ được cụ thể hoá như thế nào trong Chiến lược và thực tiễn ngoại giao văn hoá của Việt Nam thời gian tới, thưa Thứ trưởng?

Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Ngoại giao Việt Nam nói chung, ngoại giao văn hóa nói riêng, đang đứng trước sứ mệnh lịch sử, đòi hỏi bước chuyển xứng với tầm vóc chiến lược của thời kỳ mới; phát huy vai trò “tiên phong” và nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” của đối ngoại, phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hoá và vị thế của đất nước, đóng góp vào xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, phát triển nguồn lực con người, phát triển văn hoá thực sự trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, động lực to lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện thành công các mục tiêu phát triển, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển thịnh vượng.

Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất cao trong nhận thức và hành động về vai trò của ngoại giao văn hóa; quán triệt và triển khai hiệu quả các định hướng đã được xác định trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới và Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, bám sát tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc kết hợp nhuần nhuyễn văn hoá với ngoại giao, văn hoá trong ngoại giao, làm cho mỗi hoạt động đối ngoại không chỉ có nội dung văn hoá sâu sắc, mà còn trở thành một hoạt động văn hoá; văn hóa vừa là phương tiện, vừa là phương châm, vừa là nguyên tắc, vừa là mục tiêu của đối ngoại, không ngừng nhân sức mạnh mềm quốc gia lên tầm cao mới.

Thứ hai, đổi mới nội dung, hình thức, có các sáng kiến đột phá để triển khai công tác ngoại giao văn hóa có trọng tâm, trọng điểm, tạo dấu ấn, lan tỏa. Ngoại giao văn hóa cần tiếp tục là nội hàm then chốt trong các hoạt động đối ngoại cấp cao; hỗ trợ thiết thực cho phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, xây dựng thương hiệu quốc gia; phục vụ phát triển kinh tế di sản, sử dụng các giá trị của di sản như một nguồn lực để phát triển; đồng thời tăng cường gắn kết với công tác người Việt Nam ở nước ngoài và giao lưu nhân dân. Ngoại giao văn hóa không chỉ quảng bá hình ảnh, mà còn khơi dậy và kết nối sức mạnh nội sinh của dân tộc - từ di sản, nghệ thuật, ẩm thực, ngôn ngữ, đến những giá trị tinh thần, trí tuệ và lòng nhân ái của con người Việt Nam.

Thứ ba, chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, nâng cao chất lượng thụ hưởng văn hóa cho người dân; góp phần xây dựng thương hiệu quốc gia, nâng tầm, củng cố sức mạnh mềm của đất nước, quảng bá và lan tỏa hình ảnh, bản sắc và giá trị Việt Nam, làm phong phú thêm cho văn minh nhân loại; minh chứng cho một quốc gia có bản lĩnh văn hóa, biết gìn giữ truyền thống trong dòng chảy hiện đại, có năng lực đóng góp vào kho tàng di sản và văn minh của nhân loại.

Thứ tư, cùng với nội dung và phương thức triển khai, công tác truyền thông cần được tăng cường, gắn với chuyển đổi số và ứng dụng khoa học - công nghệ, phát huy hiệu quả các nguồn lực cho ngoại giao văn hóa. Việc xây dựng và triển khai hiệu quả chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam, kể câu chuyện Việt Nam đổi mới, phát triển, một quốc gia giàu bản sắc văn hóa, giàu tính nhân văn và đóng góp tích cực vào dòng chảy văn minh của nhân loại, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

Cuối cùng, cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của công tác ngoại giao văn hóa trong giai đoạn mới, từ trung ương đến địa phương, nhất là tại các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Đồng thời, tăng cường phổ biến kiến thức và nâng cao nhận thức xã hội để phát huy vai trò của mỗi người dân Việt Nam như một “đại sứ văn hóa”, cùng chung tay lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.

Như vậy, trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của khát vọng vươn mình và hội nhập sâu rộng, ngoại giao văn hóa không đơn thuần là một lựa chọn, mà là yêu cầu chiến lược, là sứ mệnh lịch sử để đất nước ta vững vàng bước vào một giai đoạn phát triển mới - phồn vinh về kinh tế, giàu mạnh về văn hóa, gắn với phục vụ lợi ích thiết thực của người dân, phát huy sức mạnh mềm quốc gia, nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam trong nền chính trị thế giới, kinh tế toàn cầu và văn minh nhân loại.

Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!