Phát triển khu thương mại tự do: Từ kết nối liên vùng đến động lực tăng trưởng mới

Sáng 27/1, Báo Tuổi Trẻ phối hợp Sở Công Thương TP.HCM, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM và Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA) tổ chức hội thảo “Kết nối liên vùng – Động lực phát triển khu thương mại tự do TP.HCM”.

Kết nối liên vùng là chìa khóa hình thành khu thương mại tự do thế hệ mới tại TP.HCM.

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng khu thương mại tự do (FTZ) chỉ có thể phát huy vai trò động lực tăng trưởng nếu được đặt trong không gian phát triển liên vùng, gắn chặt với hệ thống hạ tầng logistics, năng lượng và tài chính của toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Phát biểu khai mạc, ông Trần Xuân Toàn, Phó tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ cho biết, TP.HCM đang đứng trước hai thời cơ quan trọng để phát triển khu thương mại tự do. Thứ nhất là không gian phát triển mới sau sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, với mạng lưới hạ tầng giao thông liên vùng ngày càng hoàn thiện.

Phó Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ Trần Xuân Toàn phát biểu

Thứ hai là việc hình thành Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) tại Thủ Thiêm, tạo nền tảng tài chính cho các mô hình phát triển mới như FTZ.

Theo ông Toàn, khu thương mại tự do là mô hình còn mới với Việt Nam, đòi hỏi phải tiếp cận thận trọng nhưng quyết liệt, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế để có lộ trình triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn của TP.HCM và vùng lân cận.

Ông Vũ Chí Kiên, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cho rằng, việc sáp nhập đã đưa TP.HCM từ một đô thị trung tâm trở thành siêu vùng đô thị, công nghiệp, logistics với đầy đủ các cấu phần sản xuất, hàng hải, hàng không và tài chính.

Ông Vũ Chí Kiên, Phó viện trưởng, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM phát biểu

Trong bức tranh đó, Cái Mép Hạ được xác định là cửa ngõ hàng hải quốc tế trực tiếp của TP.HCM, đồng thời là vị trí chiến lược để hình thành khu thương mại tự do thế hệ mới. FTZ Cái Mép Hạ không chỉ phục vụ trung chuyển hàng hóa mà còn đóng vai trò hạt nhân lan tỏa, tái cấu trúc chuỗi giá trị logistics và sản xuất của toàn vùng Đông Nam Bộ.

Một đề xuất nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là mô hình kết nối cộng sinh giữa khu thương mại tự do Cái Mép Hạ và khu vực gắn với sân bay Long Thành.

Theo đó, trục logistics hàng hải, hàng không được hình thành, giúp tối ưu chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian lưu thông và khai thác hiệu quả cả cảng biển nước sâu lẫn sân bay quốc tế.

Nhiều ý kiến nhấn mạnh, kết nối liên vùng không chỉ là câu chuyện hạ tầng giao thông, mà còn là vấn đề thể chế và mô hình quản trị.

Để FTZ vận hành hiệu quả, cần có cơ chế phối hợp liên vùng, giảm tối đa các rào cản hành chính và hình thành “luồng xanh” cho dòng chảy hàng hóa, dịch vụ.

Các chuyên gia đề xuất triển khai mô hình sandbox pháp lý cho các lĩnh vực mới như logistics công nghệ cao, thương mại số, tài chính quốc tế; đồng thời thành lập ban quản lý khu thương mại tự do với thẩm quyền đủ mạnh để xử lý nhanh các thủ tục đầu tư, đất đai và lao động.

TP. HCM là cực tăng trưởng của vùng động lực phía Nam.

Ở góc độ năng lượng, đại diện PVGas cho biết, nguồn cung khí cho khu thương mại tự do hiện cơ bản đáp ứng yêu cầu.

Việc phát triển hạ tầng LNG và sử dụng khí thiên nhiên được xem là giải pháp quan trọng nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, yếu tố ngày càng được nhà đầu tư quốc tế quan tâm.

Các chuyên gia thống nhất rằng khu thương mại tự do không nên là một dự án đơn lẻ, mà phải trở thành động lực dẫn dắt tái cấu trúc không gian kinh tế TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ.

Trong đó, kết nối liên vùng được xem là “chìa khóa” để FTZ phát huy hiệu quả trong dài hạn.

Hội thảo được đánh giá là bước khởi đầu quan trọng, góp phần làm rõ định hướng, mô hình và lộ trình triển khai khu thương mại tự do tại TP.HCM thời gian tới.