Startup Trung Quốc gây "sốt sàn chứng khoán" nhờ AI thiết kế thuốc

METiS TechBio chính thức niêm yết trên thị trường chứng khoán Hong Kong (Trung Quốc) và huy động được khoảng 2,11 tỷ HKD (269,5 triệu USD) thông qua việc bán hơn 201 triệu cổ phiếu. (Nguồn: SCMP)

METiS TechBio, startup công nghệ sinh học ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) của Trung Quốc, vừa gây chú ý tại Hong Kong (Trung Quốc) khi cổ phiếu tăng hơn 170% ngay trong ngày đầu niêm yết.

"SpaceX của ngành dược"

Công ty đặt tham vọng trở thành “SpaceX của ngành dược”, với mục tiêu dùng AI để tạo ra các nano-rocket có khả năng đưa thuốc chính xác đến từng tế bào bệnh.

Cổ phiếu METiS TechBio chào sàn Hong Kong (Trung Quốc) hôm nay, ngày 14/5 với giá 10,5 HKD/cổ phiếu nhưng nhanh chóng tăng lên 28,68 HKD, tương đương mức tăng 173%. Đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của startup này diễn ra trong bối cảnh nhà đầu tư toàn cầu đang đổ mạnh vào các công ty AI niêm yết tại Hong Kong (Trung Quốc).

METiS TechBio được xem là công ty phát triển thuốc bằng AI thứ ba lên sàn tại Hong Kong, sau XtalPi và Insilico Medicine. Doanh nghiệp huy động được khoảng 2,11 tỷ HKD (269,5 triệu USD) thông qua việc bán hơn 201 triệu cổ phiếu.

Ông Lai Tsai-Ta, đồng sáng lập kiêm CEO METiS TechBio cho biết, công ty muốn thay đổi cách ngành dược phát triển thuốc bằng việc kết hợp AI với công nghệ nano sinh học. “Chúng tôi xem mình giống một công ty kiểu SpaceX. Nếu SpaceX chế tạo tên lửa để đưa hàng hóa vào không gian, chúng tôi tạo ra các nano-rocket để đưa thuốc đến đúng tế bào bị bệnh trong cơ thể”, ông nói.

Năm 2025, METiS ghi nhận khoản lỗ ròng 391,84 triệu Nhân dân tệ, giảm so với mức gần 500 triệu Nhân dân tệ của năm trước. Công ty cho biết, doanh thu cải thiện nhờ hoạt động cấp phép công nghệ và sản phẩm thuốc cho các đối tác khác.

Đợt IPO của METiS nhận được sự quan tâm lớn từ cả nhà đầu tư tổ chức lẫn cá nhân. Theo dữ liệu từ Futu Securities, lượng đăng ký mua của nhà đầu tư cá nhân cao gấp hơn 5.000 lần số cổ phiếu chào bán.

Danh sách nhà đầu tư cornerstone của công ty có nhiều tên tuổi lớn như BlackRock, UBS Asset Management Singapore hay Mirae Asset Securities.

Ông Lai cho biết, Hong Kong (Trung Quốc) sẽ là bước khởi đầu để METiS tiếp cận các quỹ đầu tư quốc tế và mở rộng hợp tác với các hãng dược toàn cầu.

Trong 3-5 năm tới, startup này dự kiến dùng khoảng một nửa số tiền huy động được từ đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng để tiếp tục phát triển các công nghệ AI cốt lõi. Phần còn lại sẽ dành cho thử nghiệm lâm sàng, mở rộng hệ sinh thái vật liệu nano và nghiên cứu các phương pháp điều trị mới liên quan đến tuổi thọ và sức khỏe động vật.

METiS TechBio hiện niêm yết theo Chương 18C của sàn Hong Kong cơ chế đặc biệt cho phép các công ty công nghệ chưa đạt ngưỡng lợi nhuận truyền thống vẫn có thể huy động vốn trên sàn chứng khoán.

Viết lại "đoạn mã lỗi" cho tế bào bệnh

Theo vị CEO tốt nghiệp tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Mỹ, AI đã giúp rút ngắn đáng kể quá trình nghiên cứu thuốc. Nếu trước đây một dự án phát triển thuốc cần 3-5 năm mới có thể bước vào giai đoạn thử nghiệm trên người, METiS cho biết họ chỉ cần khoảng 18 tháng.

Công ty sử dụng AI để thiết kế các cấu trúc nano có khả năng vận chuyển thuốc chính xác đến khu vực cần điều trị. Theo ông Lai Tsai-Ta, đây là vấn đề mà nhiều loại thuốc hiện nay vẫn chưa giải quyết triệt để. “Nhiều loại thuốc chưa được đưa chính xác tới đúng mô bệnh. Chúng tôi tin rằng, tương lai của y học sẽ là tái lập trình tế bào. Nhưng để làm được điều đó, trước tiên phải có một phương tiện đủ chính xác để đưa thuốc đến đúng đích”, ông nói.

METiS gọi các cấu trúc nano này là “nano-rocket”. Theo mô tả của công ty, chúng hoạt động như hệ thống vận chuyển siêu nhỏ, mang theo các phân tử điều trị như kháng thể, RNA hoặc DNA đến đúng tế bào bệnh.

CEO METiS ví RNA và DNA giống như “mã nguồn” điều khiển hoạt động của tế bào. Theo ông, Nhiều căn bệnh và cả quá trình lão hóa xuất phát từ những lỗi tích tụ trong mã di truyền, tương tự các lỗi phần mềm trong một hệ thống máy tính phức tạp.

“Ý tưởng của chúng tôi là dùng AI để thiết kế các nano-rocket có khả năng viết lại đoạn mã lỗi đó, biến tế bào bệnh trở lại trạng thái khỏe mạnh”, ông cho biết.

Từ khi thành lập năm 2020 tại Hàng Châu, METiS TechBio đã phát triển một bộ công cụ AI phục vụ thiết kế thuốc. Ngoài việc hợp tác với các hãng dược để cung cấp nền tảng AI, công ty cũng xây dựng danh mục khoảng 10 loại thuốc riêng, tập trung vào ung thư, bệnh tự miễn, rối loạn chuyển hóa, bệnh thần kinh và sức khỏe động vật.

Khác với nhiều startup AI dược phẩm đang tập trung vào “phân tử nhỏ” - dạng thuốc viên truyền thống hoạt động bằng cách tác động vào protein trong cơ thể - METiS theo đuổi hướng đi với các “phân tử lớn” như kháng thể và liệu pháp axit nucleic. Theo thông tin từ công ty, nhóm thuốc này có khả năng tác động tới nhiều mục tiêu bệnh lý hơn đáng kể.