Thừa khả năng thay thế dầu và khí đốt Nga, lý do Iran thờ ơ với khách hàng châu Âu 'khát' năng lượng?

Chu An
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Cuộc chiến chớp nhoáng của Nga tại Ukraine và các cuộc đàm phán ở giai đoạn cuối nhằm khôi phục JCPOA ngày càng gắn kết chặt chẽ với nhau trong một trật tự địa chính trị mới đang nổi lên.
Tại sao Iran chưa thể thay thế dầu và khí đốt của Nga?
Tại sao Iran chưa thể thay thế dầu và khí đốt của Nga? (Nguồn: Reuters)

Trên lý thuyết, Iran đáng ra không bị ảnh hưởng sâu sắc bởi cuộc chiến ở Ukraine vì không có chung biên giới với quốc gia Đông Âu này và cũng không được cho là điểm đến của 1,5 triệu người tị nạn Ukraine chạy trốn khỏi các cuộc giao tranh.

Nhưng giới trí thức Iran và các chuyên gia phương Tây đã nhận định rằng, nếu Iran chơi đúng bài, nước này có thể tận dụng sự cô lập mới của Nga khỏi hệ thống tài chính toàn cầu và thị trường năng lượng, để vực dậy nền kinh tế ốm yếu của mình, bao gồm thông qua xuất khẩu năng lượng để lấp đầy khoảng trống xuất phát từ việc nguồn cung dầu của Nga là mục tiêu của các lệnh trừng phạt.

Tham vọng của Iran?

Thỏa thuận mới về Kế hoạch hành động toàn diện chung (JCPOA) sẽ đưa nguồn cung dầu khí trước đây bị trừng phạt của Iran trở lại thị trường toàn cầu? nhưng Tehran có thể sẽ hướng tới phương Đông thay vì phương Tây.

Hy vọng về một thỏa thuận hạt nhân mới sẽ cho phép Iran nhanh chóng thay thế nguồn cung năng lượng của Nga cho phương Tây có thể là quá hấp tấp vì nhiều lý do.

Iran sở hữu trữ lượng khí đốt tự nhiên lớn thứ hai thế giới chỉ sau Nga, cùng với trữ lượng dầu được chứng minh lớn thứ tư thế giới. Nhưng các biện pháp trừng phạt của phương Tây trong nhiều năm đối với xuất khẩu năng lượng của Iran đã cản trở cả hai ngành công nghiệp trên.

Nếu JCPOA được hồi sinh, nước Cộng hòa Hồi giáo có thể nhanh chóng tái xuất với vai trò nhà xuất khẩu dầu và khí đốt chính, tương tự như thời điểm sau khi ký kết thỏa thuận hạt nhân ban đầu, khi nền kinh tế Iran ghi nhận mức tăng trưởng khổng lồ là 12,5% trong giai đoạn 2016-2017.

Các chuyên gia tin rằng, tình trạng suy thoái của cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran cũng như thực tế rằng gần 80% khí đốt tự nhiên mà nước này khai thác được tiêu thụ trong nước có nghĩa là Iran không thể ngay lập tức thay thế nguồn cung của Nga. Điều này phần nào giải thích tại sao châu Âu trì hoãn áp đặt các biện pháp trừng phạt toàn diện đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng của Nga, đặc biệt là khí đốt tự nhiên, vốn chiếm 40% nhập khẩu khí đốt của châu Âu.

David Jalilvand, Giám đốc điều hành của Công ty tư vấn Orient Matters có trụ sở tại Berlin, cho biết: “Trong trường hợp xuất khẩu khí đốt, Iran vấp phải nhiều rào cản lớn về cơ sở hạ tầng khi hệ thống đường ống dẫn của nước này chỉ kết nối với một số quốc gia trong khu vực, trước hết là Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ và không có các trạm đầu mối nào.

Hơn nữa, Tehran đang gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu khí đốt tự nhiên trong nước và đơn giản là không có khả năng tăng cường xuất khẩu trong ngắn hạn đến trung hạn. Ngay cả khi Iran đã khắc phục được các vấn đề về năng lực sản xuất và cơ sở hạ tầng, Tehran cũng khó có thể thách thức vị thế của Nga tại châu Âu - thị trường xuất khẩu quan trọng của Moscow, nhưng sẽ cố gắng giành được chỗ đứng ở thị trường châu Á, nơi nhu cầu dài hạn có sự tăng trưởng mạnh nhất”.

Nhưng tham vọng của Iran nhanh chóng lấy lại thị phần toàn cầu đã mất cho thấy nước này sẽ tìm cách quay trở lại với tư cách là một bên tham gia quan trọng, đặc biệt khi giá dầu thô đang tăng lên mức chưa từng có - gần 130 USD/thùng.

Scott Montgomery, một nhà khoa học địa chất và là giảng viên Trường nghiên cứu quốc tế Jackson thuộc Đại học Washington, tin rằng, trong trường hợp JCPOA được khôi phục thành công, Iran có thể thay thế xuất khẩu dầu của Nga trong vòng 6 đến 8 tháng, có thể vào cuối năm 2022.

Theo nhận định của chuyên gia này, "Các ước tính cho thấy, nếu các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ ngay bây giờ, Iran có thể khai thác đủ để xuất khẩu thêm ngay lập tức từ 1 - 1,2 triệu thùng/ngày và có thể tăng gấp đôi con số này trước cuối năm 2022. Nếu hầu hết lượng dầu này tới châu Âu, thì chúng có thể thay thế phần lớn nhập khẩu dầu của châu Âu từ Nga. Trong vòng vài năm, chẳng hạn tới năm 2025 hoặc 2026, năng lực sản xuất của Iran có thể tăng trở lại trên mức 4 triệu thùng/ngày hoặc cao hơn”.

Vốn theo dõi chặt chẽ các cuộc đàm phán JCPOA, ông Montgomery cho rằng, việc Iran kết nối trở lại với thế giới thông qua một thỏa thuận hạt nhân mới sẽ thúc đẩy sự phục hồi kinh tế của nước này vừa là một điều may mắn cho phương Tây, khi nó biện minh cho hợp tác chặt chẽ của phương Tây với Iran trong các vấn đề an ninh năng lượng.

Ông nói: “Phía Iran rất khôn ngoan. Họ biết phương Tây cũng như phương Đông đều rất muốn thỏa thuận này thành công để Iran có thể lại trở thành nhà xuất khẩu lớn và giúp ổn định thị trường dầu toàn cầu. Thực tế này càng được củng cố bởi viễn cảnh cấm xuất khẩu dầu và khí đốt của Nga sang phương Tây do lệnh trừng phạt của Mỹ và Anh.

Tuy nhiên, dù có tiềm năng để Iran vượt qua tình trạng trì trệ kinh tế và cô lập về địa chính trị sau nhiều năm bị áp đặt các lệnh trừng phạt gây tê liệt, nhưng có rất ít dấu hiệu cho thấy Teheran sẽ nhanh chóng đi nước đôi về mặt ngoại giao bằng cách thiết lập liên minh mới ngoài quan hệ của họ với Trung Quốc và Nga.

Alex Vatanka, Giám đốc chương trình Iran tại Viện Trung Đông ở Washington, nói với Asia Times rằng để Iran trở thành nhà cung cấp năng lượng lớn cho châu Âu, cần một yếu tố duy nhất là “một quyết định chính trị ở châu Âu và Iran, theo đó hai bên coi nhau là đối tác chiến lược trong lĩnh vực năng lượng với tư cách là nhà cung cấp và bên tiêu thụ”. Tuy nhiên, ông cho rằng, hiện chưa có ý chí chính trị để làm điều này. Thay vào đó, Tehran hy vọng, chính sách Hướng Đông (liên quan đến Trung Quốc) sẽ cứu lĩnh vực năng lượng của họ.

Hồi sinh JCPOA - con đường gập ghềnh

Các nhà quan sát khác lưu ý rằng, khó có khả năng Iran chuyển hướng khỏi chính sách Hướng Đông - vì sự không tin tưởng đối với Mỹ và châu Âu đã được củng cố trong tâm lý của chính quyền ông Raisi.

Tom O'Connor, một cây bút của tờ Newsweek, cho biết: “Tôi không tin, Iran sẽ từ bỏ sự chuyển hướng chiến lược sang phương Đông, ngay cả trong trường hợp JCPOA mở ra cơ hội mới để giao dịch với phương Tây.

Trải nghiệm sống dưới các lệnh trừng phạt đã tạo ra quan niệm sâu sắc trong giới tinh hoa hoạch định chính sách của nước này, cũng như ảnh hưởng đến nhận thức về phương Tây của người dân bình thường. Ngoài ra, khi xét tới sự thù địch lâu nay giữa phương Tây và Iran, các nhà hoạch định chính sách của Mỹ không nên ngạc nhiên khi thấy Iran tiếp tục ủng hộ Nga”.

Trong khi đó, hồi sinh JCPOA vẫn chưa phải là điều chắc chắn sẽ xảy ra. Nhà đàm phán cấp cao của Iran, Ali Bagheri Kani, được cho là đã quay trở lại Tehran trong thời gian nghỉ ngơi ngắn ngủi sau các cuộc đàm phán ở Vienna để tìm kiếm tham vấn - về vấn đề mà các nhà phân tích suy đoán, chủ yếu liên quan đến các yêu cầu mới của Nga.

Theo các nhà nghiên cứu, những yêu cầu mới này - đặc biệt, nếu chúng cuối cùng không liên quan trực tiếp đến việc thực hiện các điều khoản của JCPOA - sẽ gây ra sự khó chịu không chỉ ở Mỹ và châu Âu, mà còn ở Iran. Nếu các yêu cầu của Nga đe dọa khả năng cứu vẫn thỏa thuận, Iran có thể buộc phải hợp tác chặt chẽ hơn với các bên đàm phán khác để tìm cách giải quyết. Nga-Iran có mối quan hệ phức tạp, nhưng những hành động gần đây của Nga sẽ chỉ củng cố thêm bất kỳ nghi ngờ nào ở Tehran về việc tin tưởng vào các thỏa thuận với Nga”.

Stephen Zunes, một chuyên gia nổi tiếng về Trung Đông và là giáo sư về chính trị và quan hệ quốc tế tại Đại học San Francisco, cũng đồng tình với quan điểm cho rằng, Iran và phương Tây có những lý do kinh tế mới để hoàn thiện JCPOA, bất chấp quan hệ lâu nay căng thẳng.

Ông cho biết: “Washington lo ngại, tình trạng thiếu hụt hoặc giá năng lượng cao hơn đáng kể có thể khiến các nhà nhập khẩu phản đối hoặc né tránh các lệnh trừng phạt chống lại Nga. Vì vậy, Mỹ hiện có một số động lực để chấm dứt chính sách ngăn chặn Iran thực hiện phần lớn hoạt động thương mại quốc tế của nước này. Hiện hai bên có thêm động lực để cố gắng tiến về phía trước”.

Giá cà phê hôm nay 29/3: Giá cà phê arabica giảm rất mạnh; sức hấp dẫn mới từ thị trường Nga?

Giá cà phê hôm nay 29/3: Giá cà phê arabica giảm rất mạnh; sức hấp dẫn mới từ thị trường Nga?

Tiêu thụ cà phê ở Nga đã tăng đáng kể trong 30 năm qua. Theo các nhà phân tích, kể từ năm 1991, mức tiêu ...

Quảng Ninh: Phát huy lợi thế 'cửa ngõ bầu trời' để Vân Đồn bứt tốc phát triển

Quảng Ninh: Phát huy lợi thế 'cửa ngõ bầu trời' để Vân Đồn bứt tốc phát triển

Sở hữu một vị trí chiến lược và nhiều lợi thế nổi trội, Vân Đồn được kỳ vọng sẽ nhanh chóng bứt phá, định vị ...

(theo Asia Times)

Bài viết cùng chủ đề

Khủng hoảng năng lượng

Đọc thêm

50 triệu căn nhà bị bỏ không, bất động sản Trung Quốc rơi vào khủng hoảng thừa

50 triệu căn nhà bị bỏ không, bất động sản Trung Quốc rơi vào khủng hoảng thừa

Baoquocte.vn. Ước tính có 50 triệu căn nhà tại nhiều thành phố của Trung Quốc rơi vào tình trạng 'vườn không nhà trống' vì không có người sinh sống.
Dù vấp phải phản đối, Ba Lan kiên định không cấp thị thực cho người Nga

Dù vấp phải phản đối, Ba Lan kiên định không cấp thị thực cho người Nga

Baoquocte.vn. Ngày 14/8, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ba Lan cho biết Bộ này đang soạn thảo một nội dung về việc cho phép không cấp thị thực cho người Nga.
Issey Miyake: ‘Cây đại thụ’ thời trang Nhật Bản

Issey Miyake: ‘Cây đại thụ’ thời trang Nhật Bản

Baoquocte.vn. Nhà thiết kế thời trang người Nhật Bản Issey Miyake, được coi là người mở đường cho thời trang Nhật chinh phục thế giới, đã qua đời vào ngày 5/8.
Thái Lan-Trung Quốc tập trận chung

Thái Lan-Trung Quốc tập trận chung

Baoquocte.vn. Falcon Strike 2022 là cuộc tập trận chung đầu tiên giữa hai nước kể từ dịch Covid-19 bùng phát và sau khi Trung Quốc vừa tập trận quy mô ở ...
Derby thành London Chelsea-Tottenham: Ngày về buồn của ông Conte?

Derby thành London Chelsea-Tottenham: Ngày về buồn của ông Conte?

Baoquocte.vn. Liệu một Tottenham đang thăng hoa có thể giúp HLV Antonio Conte giành điểm trước Chelsea trong ngày trở về sân Stamford Bridge?
Link xem trực tiếp Chelsea vs Tottenham (22h30 ngày 14/8) vòng 2 Ngoại hạng Anh

Link xem trực tiếp Chelsea vs Tottenham (22h30 ngày 14/8) vòng 2 Ngoại hạng Anh

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Chelsea vs Tottenham vòng 2 Ngoại hạng Anh 22h30 ngày 14/8 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
Czech: Đảng đối lập yêu cầu cách chức Bộ trưởng Nội vụ

Czech: Đảng đối lập yêu cầu cách chức Bộ trưởng Nội vụ

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Nội vụ Czech Vit Rakusan bị đảng đối lập yêu cầu từ chức vì có tiếp xúc với ông Michal Redl, đối tượng chính trong một vụ án ...
XSMB 15/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 ngày 15/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

XSMB 15/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 ngày 15/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 15/8. trực tiếp xổ số miền Bắc 15/8/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số hôm nay 15/8/2022. xổ số miền Bắc thứ 2. SXMB 15/8
Hấp lực của khu đô thị thuộc 'thủ phủ' công nghiệp vùng Đông Nam Á

Hấp lực của khu đô thị thuộc 'thủ phủ' công nghiệp vùng Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Định hướng phát triển Đồng Nai thành 'thủ phủ' công nghiệp vùng Đông Nam Á, đã góp phần gia tăng sức nóng cho thị trường BĐS phía Đông TP. HCM.
Mỹ và Iran có thể đạt đồng thuận về JCPOA tuần tới

Mỹ và Iran có thể đạt đồng thuận về JCPOA tuần tới

Baoquocte.vn. Mỹ cùng Iran đều tích cực xem xét bản dự thảo cuối cùng do EU đề xuất để nối lại thỏa thuận hạt nhân Iran, hay JCPOA và sẽ sớm ...
Giá tiêu hôm nay 14/8, thị trường phản ứng trái chiều, giá hồ tiêu ‘ì ạch’, xuất hiện yếu tố bất lợi

Giá tiêu hôm nay 14/8, thị trường phản ứng trái chiều, giá hồ tiêu ‘ì ạch’, xuất hiện yếu tố bất lợi

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước đi ngang ở một số địa phương, giao dịch từ 70.000 - 72.500 đ/kg.
Hải Dương sẵn sàng đón làn sóng đầu tư mới

Hải Dương sẵn sàng đón làn sóng đầu tư mới

Baoquocte.vn. Hải Dương hiện đang thu hút các dự án sử dụng đất với diện tích hợp lý, ít lao động, ứng dụng công nghệ cao và sử dụng năng lượng sạch.
Chứng khoán Việt Nam đang hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài

Chứng khoán Việt Nam đang hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài

Baoquocte.vn. Việc khối ngoại liên tục mua ròng trở lại cho thấy bối cảnh vĩ mô, cũng như định giá thị trường chứng khoán đang là điểm sáng hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài.
Giá cà phê hôm nay 13/8: Kéo dài xu hướng giá cao, lực mua biến động, khả năng có điều chỉnh từ mức giá hiện nay?

Giá cà phê hôm nay 13/8: Kéo dài xu hướng giá cao, lực mua biến động, khả năng có điều chỉnh từ mức giá hiện nay?

Baoquocte.vn. Giá cà phê trên cả hai sàn phái sinh liên tiếp có những bước nhảy mới. Khối lượng giao dịch tăng vọt hiếm thấy.
Giá tiêu hôm nay 13/8, tiếp tục giảm, thị trường ngược dự đoán, lợi nhuận của người trồng bị bào mòn

Giá tiêu hôm nay 13/8, tiếp tục giảm, thị trường ngược dự đoán, lợi nhuận của người trồng bị bào mòn

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước giảm nhẹ ở một số địa phương, giao dịch từ 70.000 - 72.500 đ/kg.
Xuất khẩu ngày 8-12/8: Nhãn tươi Hòa Bình 'lên đường' sang EU; nhóm hàng tỷ USD giảm tốc

Xuất khẩu ngày 8-12/8: Nhãn tươi Hòa Bình 'lên đường' sang EU; nhóm hàng tỷ USD giảm tốc

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại những tin nổi bật về hoạt động xuất nhập khẩu trong bản tin xuất khẩu ngày 8-12/8.
Bất động sản mới nhất: Hà Nội ‘mất hút’ căn hộ giá rẻ, giá chung cư leo thang kỷ lục, thu hồi 240ha đất dự án sân golf tại Vân Đồn

Bất động sản mới nhất: Hà Nội ‘mất hút’ căn hộ giá rẻ, giá chung cư leo thang kỷ lục, thu hồi 240ha đất dự án sân golf tại Vân Đồn

Baoquocte.vn. Thị trường căn hộ cho thuê nhộn nhịp, giá chung cư ngày càng tăng, thu hồi 240ha đất dự án HDMon Vân Đồn… là tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Chung cư Hà Nội thiết lập mặt bằng giá mới, thị trường theo hình tháp ngược, nhà có thể giảm giá 30%?

Bất động sản mới nhất: Chung cư Hà Nội thiết lập mặt bằng giá mới, thị trường theo hình tháp ngược, nhà có thể giảm giá 30%?

Baoquocte.vn. Dự báo xu hướng giá nhà đất 6 tháng cuối năm, khan hiếm chung cư, Hà Nội cấm tách thửa liên quan Vành đai 4… là tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Xu hướng ‘chuộng’ căn hộ sơ cấp ở Hà Nội

Xu hướng ‘chuộng’ căn hộ sơ cấp ở Hà Nội

Baoquocte.vn. Nhiều người vẫn luôn ưu tiên căn hộ sơ cấp bởi đây là sản phẩm mới hoàn toàn, chưa bị khấu hao qua thời gian sử dụng và có giá thành hợp lý.
Bất động sản mới nhất: Khan hiếm nguồn cung, giá đều đặn tăng, nỗi lo nợ xấu; thị trường địa ốc Bắc Ninh sẽ hạ nhiệt?

Bất động sản mới nhất: Khan hiếm nguồn cung, giá đều đặn tăng, nỗi lo nợ xấu; thị trường địa ốc Bắc Ninh sẽ hạ nhiệt?

Baoquocte.vn. Nguồn cung căn hộ ngày càng giảm, giá bán tăng đều, nợ xấu có nhiều biến động… là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Hà Lan: Các nhà đầu tư lớn ồ ạt mua nhà nghỉ dưỡng

Hà Lan: Các nhà đầu tư lớn ồ ạt mua nhà nghỉ dưỡng

Baoquocte.vn. Thống kê mới cho thấy các nhà đầu tư lớn đang ồ ạt mua bất động sản để làm nhà nghỉ dưỡng tại Hà Lan.
Bất động sản mới nhất: ‘Ông lớn’ địa ốc đề xuất cho doanh nghiệp mua nhà ở xã hội, thị trường lệch pha cung cầu, thủ tục sang tên sổ đỏ đang thế chấp

Bất động sản mới nhất: ‘Ông lớn’ địa ốc đề xuất cho doanh nghiệp mua nhà ở xã hội, thị trường lệch pha cung cầu, thủ tục sang tên sổ đỏ đang thế chấp

Baoquocte.vn. Các 'ông lớn' địa ốc như Vinhomes, Sun Group, Bitexco nêu đề xuất về nhà ở xã hội, giá chung cư TPHCM tăng cao… là tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Gói giao dịch SME - bảo bối giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí

Gói giao dịch SME - bảo bối giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí

Baoquocte.vn. Sau gần 2 tháng ra mắt, gói giao dịch SME tích hợp trên ngân hàng số VCB DigiBiz được gần 28.400 doanh nghiệp tin dùng.
Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Baoquocte.vn. Chính sách tiền tệ và tài khóa dường như được thắt chặt để chống lạm phát thay vì để phục hồi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng.
Lãi suất ngân hàng nào cao nhất tháng 8/2022?

Lãi suất ngân hàng nào cao nhất tháng 8/2022?

Baoquocte.vn. Lãi suất ngân hàng tháng 8/2022 ghi nhận, tiền gửi ở những kỳ hạn dài từ 12-36 tháng, SCB là ngân hàng chiếm thứ hạng lãi suất cao nhất.
Thị trường chứng khoán ASEAN có nhiều tín hiệu tích cực hậu mở cửa

Thị trường chứng khoán ASEAN có nhiều tín hiệu tích cực hậu mở cửa

Baoquocte.vn. Theo nhóm nghiên cứu và quản lý danh mục đầu tư tại FSMOne.com, thị trường chứng khoán khu vực ASEAN sẽ tiếp tục có nhiều dấu hiệu lạc quan.
Công ty Thái Lan khuyến nghị đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam

Công ty Thái Lan khuyến nghị đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam

Baoquocte.vn. Bà Chavinda Hanratanakool, Giám đốc điều hành Công ty KTAM đã đưa ra khuyến nghị nên đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam
Lãi suất ngân hàng nào cao nhất tháng 7/2022?

Lãi suất ngân hàng nào cao nhất tháng 7/2022?

Baoquocte.vn. Lãi suất ngân hàng VietinBank ở mức 0,25%, áp dụng cho gửi tiền trực tuyến và là mức cao nhất so với các ngân hàng.
Phiên bản di động