Phạm Thúy Hằng: Khi cùng Bộ Ngoại giao trực tiếp tham gia vào quá trình Việt Nam làm Chủ tịch ASEAN 10 năm về trước, chắc hẳn Đại sứ cảm nhận rõ hơn hết sự khác biệt so với hiện tại?

Phạm Quang Vinh: Vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2010 và năm 2020 của Việt Nam có những điểm song trùng, nhưng cũng có rất nhiều khác biệt. Sự song trùng ở đây là việc Việt Nam luôn luôn coi trọng và có trách nhiệm, muốn ASEAN thành công; luôn phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN, các nước đối tác, để điều phối, kết hợp hài hoà các mối quan tâm; mục tiêu chung của ASEAN vẫn tiếp tục là thúc đẩy xây dựng cộng đồng, khu vực hoà bình, hợp tác, phát triển, cũng như phát huy vai trò trung tâm cũng như hợp tác của ASEAN với các nước.
Trong công tác điều hành, Việt Nam luôn tranh thủ rộng rãi nhất ý kiến của các nước, để nước nào cũng thấy được quan tâm trong đồng thuận chung, cùng vun đắp và hướng tới tương lai. Do vậy, đằng sau những suôn sẻ, thuận lợi là nỗ lực không mệt mỏi của một cỗ máy lao động rất lớn, từ chuẩn bị, tham vấn từ sớm, đến nắm bắt vấn đề, quan điểm, đưa sáng kiến, giải pháp, nhất là khi có những khúc mắc, từ đó tranh thủ được sự ủng hộ của các nước, cả ASEAN và các nước đối tác.

Về khác biệt, có thể điểm một số nét chính liên quan đến ASEAN, bối cảnh quốc tế - khu vực và từ chính vị thế mới của Việt Nam. ASEAN thời điểm năm 2010 khác bây giờ, lúc đó, vấn đề cộng đồng hay kết nối mới có những chuẩn bị bước đầu chứ chưa trải qua một quá trình xây dựng như bây giờ. Còn nhớ, vào tháng 1/2010, nhân cuộc họp Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên của năm và để khởi động năm Chủ tịch ASEAN, Việt Nam đã đưa ra sáng kiến rất hay về kết nối được ASEAN ủng hộ. Theo đó, ngay trước Hội nghị, các Bộ trưởng cùng với Tổng Thư ký ASEAN đã có chuyến đi trải nghiệm về thực tế và lợi ích của việc kết nối ASEAN. Đó là chuyến đi đường bộ từ Chiang Mai, Thái Lan xuyên qua Lào, chạy qua cửa khẩu Lao Bảo, rồi vào Đà Nẵng, Việt Nam để họp. Hành trình trải nghiệm trong một ngày qua ba nền văn hóa khác nhau, ba cảnh quan và ba nền ẩm thực khác nhau của ba nước quả thực rất thú vị, làm nổi bật được giá trị của kết nối ASEAN.

Mặt khác, thời điểm năm 2010, môi trường khu vực và quốc tế cũng có nhiều khác biệt. Giờ đây, câu chuyện cạnh tranh nước lớn rõ ràng đặt ra nhiều thách thức, với cả ASEAN; cách mạng thông tin, khoa học công nghệ phát triển rất mạnh; các thách thức an ninh phi truyền thống trầm trọng hơn rất nhiều. ASEAN đã đi vào cộng đồng từ năm 2015, sắp tới sẽ là chặng đường phát triển và hội nhập cao hơn, song chắc chắn cũng sẽ có nhiều khó khăn hơn. Năm 2020 chính là dịp để ASEAN kiểm điểm giữa kỳ, chạy đua nước rút để đạt được các mục tiêu tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và xa hơn nữa, do đó, đòi hỏi ASEAN phải nỗ lực hơn rất nhiều.

Về phía Việt Nam, đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN 2020, chúng ta đã có vị thế và năng lực hơn trước rất nhiều. 10 năm qua là một sự bứt phá của Việt Nam về hội nhập, cải cách, đổi mới và phát triển. Mặc dù môi trường chung có nhiều khó khăn, nhưng Việt Nam vẫn duy trì được tốc độ phát triển khá cao, kinh tế vĩ mô và ổn định, hội nhập được đẩy mạnh cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Việt Nam cũng tham gia và đăng cai thành công nhiều sự kiện quốc tế quan trọng, như WEF ASEAN, Cấp cao APEC, Thượng đỉnh Mỹ-Triều lần hai; đội ngũ cán bộ, năng lực tổ chức của Việt Nam cũng đã tốt hơn rất nhiều, tạo thuận lợi cho Việt Nam trong năm Chủ tịch ASEAN 2020.
Thêm vào đó, khi đảm nhận chức Chủ tịch, sự phối hợp các bộ, ngành là rất quan trọng, cả về nội dung, cũng như an ninh, tổ chức, hậu cần. Nhưng, trọng trách của Bộ Ngoại giao là rất lớn: Trong nước, là đảm nhận thường trực, còn trong ASEAN, thì cũng là chủ trì mạch chính, dòng chảy chính, vừa toàn tuyến và vừa trực tiếp điều phối, chuẩn bị các hoạt động cấp cao.

Phạm Thúy Hằng: Xin cảm ơn ông !