Văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh – nền tảng cho bản lĩnh và vị thế Việt Nam

Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, tư tưởng và văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên giá trị thời đại với tinh thần “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, đặt lợi ích quốc gia – dân tộc lên trên hết. Không chỉ là nền tảng cho đường lối đối ngoại của Việt Nam hôm nay, đó còn là bài học quan trọng để thế hệ trẻ gìn giữ bản sắc, lan tỏa hình ảnh một Việt Nam hòa hiếu, trách nhiệm và đáng tin cậy.

Năm chiến sĩ xuất sắc đại diện các đơn vị vừa chiến thắng ở Điện Biên Phủ được cử về Việt Bắc mừng thọ Bác Hồ nhân Ngày sinh của Người, 19/5/1954. (Ảnh tư liệu)

Giá trị văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh

Văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh là một hệ giá trị rộng lớn, bao gồm nhiều phương pháp và cách thức ứng xử đa dạng qua từng giai đoạn lịch sử. Ở mỗi thời điểm khác nhau, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn lựa chọn phương thức phù hợp để đạt được mục tiêu quốc gia. Có khi Người điện đàm, gửi thư, công hàm ngoại giao; có khi trực tiếp viếng thăm, điều đình, đối thoại với các quốc gia. Người cũng tiếp xúc với nhiều chính khách, nhà báo quốc tế bằng phong thái điềm đạm, chân thành và đầy trí tuệ. Chính sự linh hoạt ấy đã tạo nên một nền ngoại giao mang chiều sâu văn hóa và được xem là nền móng cho ngoại giao hiện đại của Việt Nam ngày nay.

Giá trị cốt lõi nhất trong văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh chính là bài học về giữ vững nền độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đó là tư tưởng luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết và trước hết. Tuy nhiên, trong từng hoàn cảnh cụ thể, việc thực hiện mục tiêu ấy cần có sự uyển chuyển, mềm dẻo và lựa chọn phương pháp phù hợp với thực tiễn.

Từ tư tưởng “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, Việt Nam ngày nay đã phát triển thành trường phái ngoại giao “cây tre”, mềm mại nhưng kiên cường trước mọi biến động quốc tế. Sự mềm dẻo trong quan hệ quốc tế giúp Việt Nam không bị cuốn vào ảnh hưởng hay sức ép từ các nước lớn, đặc biệt trong bối cảnh vị trí địa chính trị của Việt Nam luôn mang nhiều ý nghĩa chiến lược.

Lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước đã để lại cho dân tộc ta nhiều bài học quý giá về bản lĩnh và sự tỉnh táo trong đối ngoại. Dù tương lai còn nhiều thuận lợi hay khó khăn, phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến” vẫn luôn đúng đắn. Thực tế cho thấy từng có những tìm tòi khác về phương pháp hay tư duy, nhưng cuối cùng vẫn quay trở lại với tinh thần mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng.

Bên cạnh sự kiên định về nguyên tắc, văn hóa ngoại giao Hồ Chí Minh còn đề cao tinh thần hòa hiếu, trọng tình nghĩa và khả năng cùng hợp tác để phát triển. Trong thế giới hiện đại, các quốc gia muốn phát triển bền vững đều cần biết chung sống hòa bình, tìm kiếm lợi ích chung và xây dựng niềm tin với cộng đồng quốc tế.

TS. Cù Văn Trung. (Ảnh NVCC)

Thời đại ngày nay, các quốc gia dân tộc đều phải sống hòa hợp, hòa hiếu và cùng tìm chung lợi ích với nhau. Việt Nam ta đã sớm nhận thức được điều này và trong chính sách đối ngoại của mình đã thể hiện rất rõ quan điểm đó. Có một số ý kiến cho rằng, Việt Nam phải trỗi dậy, là "con rồng, con hổ" của khu vực và châu Á trong thời đại mới. Tuy nhiên, bằng thực tế chỉ ra là chỉ có quốc gia nào hòa hợp, có khả năng hợp tác và chung sống hòa bình thì đều nhận được sự thiện cảm của cộng đồng quốc tế.

Do đó, không nên để tư duy "thùng rỗng kêu to" len lỏi vào trong quá trình phát triển. Bởi thế giới hiện nay, người ta rất thực tế và sáng suốt trong việc lựa chọn điểm đến, đối tượng để kết hợp trong các vấn đề liên quan đến lợi ích của mình.

Thế hệ trẻ và trách nhiệm lan tỏa giá trị Việt Nam

Việt Nam đã sớm nhận thức được điều này trong đường lối đối ngoại của mình. Thay vì theo đuổi những khát vọng phô trương hay tâm lý phải trở thành “con rồng, con hổ” bằng mọi giá, điều quan trọng hơn là xây dựng một quốc gia có khả năng hòa hợp, hợp tác và tạo thiện cảm với thế giới. Trong bối cảnh quốc tế hiện nay, các quốc gia đều rất thực tế và tỉnh táo trong việc lựa chọn đối tác. Vì vậy, sự chân thành, trách nhiệm và khả năng đồng hành lâu dài mới là điều tạo nên vị thế thực sự của một dân tộc.

Đặc biệt, thế hệ trẻ hôm nay đang giữ vai trò rất quan trọng trong việc lan tỏa văn hóa dân tộc cũng như những giá trị ngoại giao Hồ Chí Minh ra thế giới. Người trẻ được thừa hưởng nhiều thành quả phát triển của đất nước, có điều kiện học tập tốt hơn, cơ hội tiếp cận quốc tế nhiều hơn và khả năng hội nhập mạnh mẽ hơn các thế hệ trước. Không ít người trẻ đã đi học tập, làm việc ở nhiều quốc gia, từ đó hình thành sự tự tin và bản lĩnh trong môi trường toàn cầu.

Học sinh chăm chú khi xem tư liệu về Bác Hồ. (Ảnh: Thân Phương Quyên)

Chúng ta tin tưởng rằng, người trẻ với tâm thế, khát vọng và niềm tự hào như vậy thì những giá trị về con người Việt Nam sẽ luôn được lan xa, tỏa khắp bốn bể, năm châu. Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ nằm ở tri thức hay cơ hội hội nhập, mà còn ở việc giáo dục cho thế hệ trẻ ý thức về bản sắc dân tộc, lòng tự hào và trách nhiệm đối với hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế. Trong thời đại số và truyền thông toàn cầu, mỗi người trẻ đều có thể trở thành một “đại sứ văn hóa” bằng chính cách sống, cách học tập, ứng xử và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam.

Do vậy, giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử dân tộc, về văn hóa ứng xử và tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh là đặc biệt cần thiết. Bởi chỉ khi hiểu sâu về giá trị của hòa bình, độc lập và uy tín quốc gia, người trẻ mới có thể hội nhập mà không hòa tan, hiện đại nhưng không đánh mất cốt cách Việt Nam. Đó cũng là nền tảng để các thế hệ tương lai tiếp tục gìn giữ và phát huy hình ảnh một Việt Nam nhân văn, trách nhiệm và đáng tin cậy.

Nhìn lại những đóng góp của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với vị thế quốc tế của Việt Nam hôm nay, có thể thấy đó là một di sản vô cùng to lớn. Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là anh hùng giải phóng dân tộc mà còn là danh nhân văn hóa thế giới. Sinh thời, Người để lại tình cảm sâu sắc với nhiều chính khách quốc tế và góp phần tạo dựng hình ảnh một dân tộc yêu chuộng hòa bình, giàu lòng nhân ái và chính nghĩa.

Ở Người, thế giới nhìn thấy sự khôn khéo, cân bằng và khả năng tận dụng những điều có lợi nhất cho công cuộc giải phóng dân tộc. Nhiều nhà báo, nhà văn quốc tế từng khái quát Người như biểu tượng của một nền văn hóa tương lai - nơi hội tụ trí tuệ, nhân văn và khát vọng hòa bình.

Chính sức mạnh mềm từ tư tưởng, nhân cách và văn hóa Hồ Chí Minh đã góp phần tạo dựng uy tín cho Việt Nam ngày nay. Mà uy tín, suy cho cùng, chính là một dạng niềm tin của thế giới dành cho một quốc gia. Khi Việt Nam đang từng bước lớn mạnh và hướng tới thịnh vượng, đó sẽ là vốn quý mà các thế hệ hôm nay và mai sau cần tiếp tục gìn giữ, quảng bá và phát huy, đặc biệt thông qua việc giáo dục thế hệ trẻ những người sẽ tiếp tục mang hình ảnh Việt Nam đi xa hơn trong tương lai.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, hành động quyết liệt Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, thành công tốt đẹp của Kỳ họp thứ Nhất tạo khí thế, niềm tin và động ...

Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Khơi dậy tinh thần hành động, tạo động lực mới cho tương lai đất nước Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI không chỉ hoàn thành khối lượng công việc lớn mà còn khơi dậy tinh thần hành động, ...

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến việc chuẩn bị Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI Văn phòng Quốc hội cho biết, theo dự kiến, Phiên họp thứ hai của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ diễn ra trong sáng ...