 |
| Ngày 7/5/1957, tại Quyết định số 239-TTg, tiền thân của Vụ Trung Đông-châu Phi ngày nay đã chính thức được thành lập với tư cách là một bộ phận của một trong ba Vụ khu vực đầu tiên của Bộ Ngoại giao - Vụ Á-Phi châu. (Nguồn: Vụ Trung Đông-châu Phi) |
Ít ai ngày ấy hình dung được rằng 65 năm sau, “gia đình” nhỏ ấy sẽ lớn lên cùng cả một hành trình quan hệ Việt Nam với hơn 70 quốc gia, từ vùng Vịnh tới lục địa châu Phi như hôm nay.
| More from WVR |
 Bộ Ngoại giao tổ chức 'Gặp gỡ châu Phi 2025': Mở rộng cơ hội đầu tư và kết nối doanh nghiệp |
Những viên gạch nghĩa tình đầu tiên
Ngày 7/6/1957, Vụ Á-Phi châu ra đời, đổi tên từ Vụ Á châu. Đến ngày 9/10/1961, trước làn sóng giải phóng dân tộc mạnh mẽ ở khu vực, Vụ Tây Á-Phi châu chính thức thành lập - mốc son được chọn làm Ngày truyền thống của Vụ.
Ngay trong năm đầu tiên ấy, Bộ trưởng Ngoại giao Ung Văn Khiêm đã thực hiện chuyến công du tới 6 nước châu Phi để đặt những viên gạch đầu tiên cho nền móng ngoại giao nước nhà.
Tình hữu nghị Việt Nam-Trung Đông, châu Phi được Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà cách mạng tiền bối hai khu vực trực tiếp gây dựng: Cái bắt tay xiết chặt của Người với các Tổng thống Guinea, Mali; sự đón tiếp thân tình của đồng chí Trường Chinh dành cho Chủ tịch Yasser Arafat tháng 4/1970; đoàn đại biểu Sudan do Bác sĩ Mamun Yahya dẫn đầu sang trao thư của Chủ tịch Hội đồng Lãnh đạo Cách mạng Sudan gửi Chủ tịch Tôn Đức Thắng tháng 6/1971.
Giữa khói lửa chiến tranh, hàng trăm chuyên gia Việt Nam vẫn lên đường mang con chữ, mang y tế đến với bạn bè Guinea, Mali, Congo... Đó là những viên gạch nghĩa tình đầu tiên, được vun đắp bằng cả tình cảm và những hành động cụ thể.
 |
| Vụ Tây Á-Phi châu trong một giờ nghỉ giải lao năm 1983. (Nguồn: Vụ Trung Đông-châu Phi) |
Tái thiết đất nước, mở đường ra thế giới
Hòa bình lập lại, những nhà ngoại giao mang trên vai sứ mệnh mới: Phá thế bao vây, cô lập. Đầu năm 1976, Đặc phái viên Chính phủ Nguyễn Cơ Thạch tới Iraq, UAE, Oman vận động viện trợ; năm 1977, chuyến thăm Iraq của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh mở ra các hiệp định hợp tác cùng các chương trình viện trợ dầu mỏ và vay ưu đãi.
Và tháng 10/1980 đã diễn ra một trong những chuyến công du đáng nhớ nhất lịch sử ngoại giao Việt Nam: Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đến 10 nước châu Phi (theo một số tư liệu là 12 nước), vượt chặng đường 72.000 km và hơn 100 giờ bay, để truyền lửa nhiệt huyết và sự chính nghĩa của đất nước Việt Nam thống nhất cho bạn bè quốc tế.
Bạn bè nơi xa ấy dù còn gặp muôn vàn khó khăn nhưng đã nhiệt thành ủng hộ nhân dân Việt Nam bằng những nguồn tài chính nghĩa tình. Tiếp sau đó, Việt Nam cũng đã cử hàng ngàn chuyên gia, kỹ sư sẵn sàng vượt khoảng cách địa lý, góp phần dựng xây các công trình tại Angola, Mozambique, Algeria.
Sự ngưỡng mộ và tình cảm mà nhân dân Trung Đông-châu Phi dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp - hai biểu tượng của phong trào giải phóng dân tộc thế giới - vẫn là nền tảng tinh thần cho tình hữu nghị đến hôm nay.
 |
| Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh thăm cấp Nhà nước Cộng hòa Mozambique từ ngày 4-6/4/2008. (Nguồn: TTXVN) |
Từ những bước đi chập chững đến mạng lưới ngoại giao với 70 quốc gia
Năm 1984, Vụ mang tên Vụ Tây Á-châu Phi; đến 2017, kiện toàn thành Vụ Trung Đông-châu Phi theo Nghị định 26/2017/NĐ-CP.
Từ đây, ngoại giao kinh tế bắt đầu trở thành mũi đột phá bên cạnh ngoại giao chính trị. Mạng lưới quan hệ dần được lấp đầy với 70 quốc gia trong khu vực; thương mại bứt phá ngoạn mục; hai hiệp định đối tác kinh tế toàn diện và thương mại tự do đầu tiên với khu vực được ký kết với UAE và Israel.
Những “cánh chim đầu đàn” như Viettel (với Movitel, Lumitel, Halotel) và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam mang trí tuệ, bản lĩnh và cờ Tổ quốc vươn tới lục địa đen.
Năm 2004, quan hệ “Đối tác hợp tác vì hợp tác và phát triển” với Nam Phi được xác lập - bước đệm cho một chuỗi nâng cấp quan hệ sau này.
 |
| Sáng 4/8/2025, Chủ tịch nước Lương Cường đã tới thăm và có bài phát biểu chính sách tại trụ sở Liên đoàn Arab ở thủ đô Cairo với chủ đề: “Mở ra một chương mới trong quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam và các nước Arab vì hòa bình, hợp tác và phát triển”. (Nguồn: VOV) |
Thế và lực mới
Tháng 3/2025, Vụ Trung Đông-châu Phi thuộc Ban Đối ngoại Trung ương và Vụ Trung Đông-châu Phi thuộc Bộ Ngoại giao hợp nhất theo chủ trương tinh gọn bộ máy của Đảng, mở ra một chương tổ chức mới, phát huy sức mạnh tổng hợp của nền ngoại giao hiện đại.
Cũng trong giai đoạn này, mạng lưới ngoại giao Việt Nam thêm trọn vẹn với người bạn thứ 194 - Malawi, hoàn tất việc thiết lập quan hệ ngoại giao của Việt Nam với khu vực Trung Đông-châu Phi. Lần đầu tiên, Việt Nam cùng lúc xác lập quan hệ Đối tác chiến lược với Nam Phi, Kuwait, Algeria và Đối tác Toàn diện với Ai Cập, UAE.
Ba trong năm lãnh đạo chủ chốt của đất nước đã tới thăm khu vực trong năm 2025 - mật độ trao đổi đoàn cấp cao chưa từng có trước đó.
 |
| G42 - tập đoàn công nghệ toàn cầu có trụ sở tại UAE và Liên danh nhà đầu tư FPT - Việt Thái ký kết thỏa thuận khung hợp tác dài hạn nhằm phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu quy mô lớn (Hyperscale Data Center) tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư trên 1 tỷ USD. (Nguồn: Vụ Trung Đông-châu Phi) |
Lòng nhân ái và trách nhiệm quốc tế của Việt Nam cũng được lan tỏa qua những việc làm cụ thể: Tiếp tục tham gia sâu rộng vào hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại các phái bộ ở châu Phi, thực hiện công tác cứu hộ tại Thổ Nhĩ Kỳ, tham gia có trách nhiệm tại Hội đồng Hòa bình về Gaza.
Kim ngạch thương mại năm 2025 đạt khoảng 36 tỷ USD - tăng gần gấp đôi so với mốc 21,5 tỷ USD năm 2021 - trong đó Senegal tăng 249%, Algeria tăng 217%, Bờ Biển Ngà tăng 122%.
Đàm phán FTA Việt Nam - GCC chuẩn bị được khởi động, 42 văn kiện hợp tác mới được ký kết qua các chuyến thăm cấp cao.
Đề án Halal Việt Nam đi vào thực hiện, mở ra một ngành công nghiệp mới cho đất nước - ngành công nghiệp Halal, các quỹ đầu tư Vùng Vịnh tìm đến cơ hội tại Việt Nam, Quỹ Đầu tư chung Việt Nam - Oman trị giá 200 triệu USD ra đời, còn bầu trời thì gần lại hơn với các đường bay thẳng mới của Ethiopian Airlines, Etihad Airways được thiết lập.
 |
| Nghi thức phun vòi rồng tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài chào đón chuyến bay khai trương đường bay Hà Nội-Addis Ababa (Ethiopia) của Hãng hàng không Ethiopian Airlines, ngày 11/7/2025. (Nguồn: Vụ Trung Đông-châu Phi) |
Gia đình Trung Đông-châu Phi
Những thành tích ấy được ươm mầm từ một nơi mang tên: Gia đình Trung Đông-châu Phi.
65 năm, biết bao mái đầu đã bạc, biết bao thanh xuân đã gửi lại nơi đây. Đó là “đội hưu trí“ - những người đi trước đã kiên cường đặt nền móng trong những năm tháng gian khó nhất. Đó là “đội năm châu” -những đồng nghiệp đang bám trụ tại các cơ quan đại diện, từ những vùng đất xa xôi ở châu Phi cho tới tâm điểm xung đột Trung Đông.
Và đó là “đội Thủ đô", tại tòa nhà số 2 Lê Quang Đạo - một tập thể trẻ, nhiệt huyết, trách nhiệm đang kề vai sát cánh viết tiếp những trang sử mới.
Đúng vào dịp kỷ niệm, Vụ Trung Đông-châu Phi vinh dự, tự hào được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất về thành tích xuất sắc đột xuất trong công tác tham mưu chiến lược giai đoạn 2023-2026, thúc đẩy phát triển quan hệ hợp tác khu vực Trung Đông-châu Phi lên tầm cao mới; cùng lời chúc mừng, động viên từ Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và các thế hệ Lãnh đạo Bộ. Đây là nguồn động lực tinh thần lớn lao để tập thể đơn vị tự tin bước tiếp.
 |
| Chiều 22/10/2024, tại Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Hội nghị phát huy nội lực, tăng cường hợp tác quốc tế để đẩy mạnh phát triển ngành Halal Việt Nam. Đây là sự kiện có quy mô lớn nhất từ trước đến nay về Halal tại Việt Nam, thu hút sự tham dự đông đảo của các đại biểu, đối tác quốc tế, góp phần nâng tầm vị thế ngành Halal Việt Nam, tăng cường kết nối quốc tế và mở rộng cơ hội tham gia sâu hơn vào thị trường Halal toàn cầu. (Ảnh: Tuấn Anh) |
Tự hào tiếp bước
65 năm, với một con người là gần trọn một đời làm việc; với một tổ chức là chặng đường đủ dài để đi từ 13-14 cán bộ trong căn phòng nhỏ ở Nguyễn Thái Học đến một đơn vị đứng ở tuyến đầu đối ngoại tại khu vực hơn 70 quốc gia. Nhưng hành trình 65 năm khép lại là để mở ra những chương mới.
Mang theo ngọn lửa nhiệt huyết được tiếp nối qua nhiều thế hệ, tập thể cán bộ, nhân viên, người lao động
Vụ Trung Đông-châu Phi hôm nay và mai sau nguyện tiếp tục siết chặt tay nhau, là cầu nối vững chắc đưa quan hệ Việt Nam với các nước bạn bè Trung Đông, châu Phi vươn tới những tầm cao mới - tin cậy, phát triển và thịnh vượng.
 |
| Ảnh tập thể Vụ Trung Đông-châu Phi nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày thành lập ngành Ngoại giao (28/8/1945 – 28/8/2025). (Nguồn: Vụ Trung Đông-châu Phi) |
| Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng: Đẩy mạnh ngoại giao năng lượng, mở rộng không gian phát triển cho Petrovietnam tại Trung Đông và châu Phi Ngày 10/8, tại Hà Nội, Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường đã có buổi tiếp và làm việc với Thứ trưởng Bộ Ngoại giao ... |
| Mở rộng hợp tác Việt Nam - châu Phi: Từ tầm nhìn chiến lược đến hành động thực chất Dù nhiều lĩnh vực có tính bổ trợ cao, hợp tác Việt Nam – châu Phi vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Xác định ... |
| Thị trường Ai Cập và Trung Đông - châu Phi: Bước tiến của nông sản Việt Việt Nam giới thiệu nông sản tại Food Africa 2025, mở rộng xuất khẩu sang Ai Cập, Trung Đông và châu Phi với nhiều mặt ... |
| Hợp tác trong lĩnh vực giáo dục là một trong những điểm sáng của quan hệ Việt Nam-Mozambique Ngày 26/12, Đại sứ Việt Nam tại Mozambique Trần Thị Thu Thìn đã có buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Văn ... |
| Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập thông tin về Đại hội Đảng lần thứ XIV với truyền thông sở tại Đại sứ Việt Nam tại Ai Cập Nguyễn Nam Dương chủ trì buổi gặp mặt các phóng viên, báo chí Ai Cập thông tin về ... |
