Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Những xu hướng chính và “ứng xử” của ASEAN

TGVN. ASEAN coi khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, với Đông Nam Á nằm ở trung tâm, là một trong những khu vực có tầm quan trọng chính trị, kinh tế và chiến lược nổi bật.
TIN LIÊN QUAN
an do duong thai binh duong nhung xu huong chinh va ung xu cua asean Tiếp tục thúc đẩy quan hệ gắn kết giữa ASEAN với EU
an do duong thai binh duong nhung xu huong chinh va ung xu cua asean Việt Nam nỗ lực không ngừng thực hiện cam kết tại ASEAN và Liên hợp quốc
an do duong thai binh duong nhung xu huong chinh va ung xu cua asean
ASEAN coi khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, với Đông Nam Á nằm ở trung tâm, là một trong những khu vực có tầm quan trọng chính trị, kinh tế và chiến lược nổi bật. (Nguồn: AP)

4 xu hướng chính

Môi trường bên ngoài ngày càng phức tạp sẽ khiến các nước trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hướng tới các quy trình hoạch định chiến lược nhiều sắc thái hơn, trong đó có cả xu hướng giảm sự phụ thuộc vào các cường quốc lớn cũng như xây dựng các năng lực nội tại để thích ứng với sự thay đổi.

Có 4 xu hướng chính định hình bối cảnh an ninh khu vực trong vài năm qua và trong tương lai gần, bao gồm:

Thứ nhất, cạnh tranh nước lớn đã trở nên gay gắt hơn với những hậu quả lớn tương ứng, phần nào không thể lường trước và đoán trước. Đáng chú ý nhất là cuộc cạnh tranh chiến lược Trung-Mỹ ngày một gay gắt. Nhận thức rập khuôn lâu nay là quan hệ Trung-Mỹ có đặc trưng là vừa hợp tác vừa cạnh tranh. Điều này đã thay đổi và hiện tại, mối quan hệ này đang vô cùng phức tạp và khó lường.

Thứ hai, toàn cầu hóa, từng được coi là một đặc trưng tất yếu và không thể đảo ngược của hệ thống quốc tế, đã vấp phải những hoài nghi và chống lại. Thương mại tự do, một đặc trưng của toàn cầu hóa, không còn được coi là điều hiển nhiên nữa. Tổ chức thương mại thế giới (WTO) chịu sức ép khi ngày càng nhiều người hoài nghi về khả năng tạo ra các thỏa thuận mới cũng như khả năng quản lý và giải quyết tranh chấp với WTO.

Thứ ba, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang xuất hiện tràn lan khắp các châu lục với những thực tế mới như Internet vạn vật, blockchain, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, giống như hầu hết các cuộc cách mạng, nó tạo ra các tác động khác nhau ở những nơi khác nhau. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư dường như có lợi hơn là gây bất lợi cho các nước phát triển hơn như Nhật Bản, Australia và Hàn Quốc. Các nước đang bắt kịp khác như Malaysia và Singapore chịu tác động vừa tốt vừa xấu trong khi các nước nhỏ hơn như Lào và Timor Leste phải đối mặt với nguy cơ bị mắc kẹt và tụt lại phía sau.

Thứ tư, các thách thức an ninh đương đại truyền thống và phi truyền thống ngày càng đòi hỏi nhiều nguồn lực quốc gia hơn để giải quyết. Không có giải pháp lâu dài nào cho bất cứ điểm nóng an ninh khu vực như bán đảo Triều Tiên, tranh chấp biên giới Ấn Độ-Trung Quốc... Tội phạm công nghệ cao khiến khu vực thiệt hại hàng tỷ USD mỗi năm. Biến đổi khí hậu cũng là một mối đe dọa leo thang (theo Liên hợp quốc) trong khi chủ nghĩa khủng bố, chủ nghĩa cực đoan và chủ nghĩa siêu quốc gia tiếp tục đặt ra những mối đe dọa nghiêm trọng cho nhiều nơi trong khu vực.

Phản ứng và chính sách linh hoạt của ASEAN

Tất cả những xu hướng này đặt các nước trong khu vực, trong đó có ASEAN vào tình trạng buộc phải thay đổi và điều chỉnh các chiến lược an ninh.

Các cường quốc cũng vậy. Mỹ dưới thời chính quyền Tổng thống Trump sẽ tiếp tục thực hiện chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và cởi mở trong khi Trung Quốc thúc đẩy Sáng kiến Vành đai và Con đường. Quan niệm cho rằng các cường quốc này đang trong quá trình từ cạnh tranh tới đối đầu đã lan truyền trong cộng đồng chính sách của cả hai nước.

an do duong thai binh duong nhung xu huong chinh va ung xu cua asean
Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á (EAS) là một diễn đàn quan trọng trong khu vực. (Nguồn: Ban thư ký ASEAN)

Tuy nhiên, thay vì thận trọng hơn, chúng ta có thể thấy hai nước này có lập trường cứng rắn và dùng đến các biện pháp mạnh. Chẳng hạn, các mức thuế rất cao mà hai nước áp đặt lẫn nhau đã dẫn đến những rủi ro kinh tế không chỉ cho chính mình mà còn cả các nước khác.

Trong bối cảnh này, các chiến lược tránh và quản lý rủi ro cũng như ngoại giao đa phương đã trở nên hấp dẫn hơn. Các chiến lược phòng ngừa rủi ro rất hữu ích theo nghĩa các nước trong khu vực có thể thúc đẩy mối quan hệ với cả Mỹ lẫn Trung Quốc mà không cần phải do dự.

Một đánh giá phổ biến là nhiều quốc gia đang hết sức nỗ lực duy trì hoặc đạt được sự đảm bảo an ninh từ Washington trong khi tối đa hóa những kết nối kinh tế với Bắc Kinh. Tuy nhiên, chỉ sử dụng cách đó cũng không đảm bảo cho các nước trong khu vực giảm thiểu tác động bất lợi do cuộc cạnh tranh Trung-Mỹ gây ra.

Các cơ chế đa phương có sẵn trong cấu trúc an ninh khu vực ngày một phát triển và có ý nghĩa. Do đó, ASEAN mong muốn nâng cao vai trò và tính trung tâm của mình. Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á (EAS) vẫn là diễn đàn duy nhất để các nhà lãnh đạo thảo luận về các vấn đề chiến lược trong khu vực này.

Tóm lại, các xu hướng mà khu vực này phải đối mặt trong năm nay không hoàn toàn khác biệt với trước đây. Tuy nhiên, đáng chú ý là một số xu hướng đang trở nên gay gắt hơn. Một trong số đó là sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa Mỹ và Trung Quốc; cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động nhanh hơn và rộng hơn đến cuộc sống hàng ngày.

Về phản ứng, các nước khác ngoài Mỹ và Trung Quốc đã tăng cường hợp tác và phối hợp với nhau để giảm sự phụ thuộc vào một trong hai cường quốc này. Dù là ASEAN nói chung hay các nước thành viên nói riêng, nhu cầu về tư duy chiến lược và kế hoạch độc lập có thể được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

an do duong thai binh duong nhung xu huong chinh va ung xu cua asean Tin tức ASEAN buổi sáng 12/2

TGVN. ASEAN đẩy mạnh quan hệ với EU, Anh; Trung Quốc và ASEAN có thể họp mặt khẩn cấp về tình hình dịch virus corona ...

an do duong thai binh duong nhung xu huong chinh va ung xu cua asean Phái đoàn Việt Nam chủ trì Ủy ban điều phối ASEAN tại Geneva

TGVN. Sáng ngày 11/2, tại trụ sở Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ở Geneva (Thụy Sỹ), Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Lê ...

an do duong thai binh duong nhung xu huong chinh va ung xu cua asean Tin tức ASEAN buổi sáng 11/2

TGVN. Cập nhật tình hình virus corona ở Đông Nam Á, WEF ASEAN 2020 đi vào khâu chuẩn bị...

Thu Hiền
(theo Council for Security Cooperation in the Asia Pacific)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Việt Nam - Chủ tịch ASEAN 2020

Đọc thêm

XSMN 26/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMN 26/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMN 26/9. KQXS 26/9. Xổ số miền Nam hôm nay ngày 26 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Nam. KQXSMN.
XSMB 26/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMB 26/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMB 26/9. KQXS 26/9. Xổ số miền Bắc hôm nay ngày 26 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Bac. KQXSMB.
XSMT 26/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMT 26/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMT 26/9. KQXS 26/9. Xổ số miền Trung hôm nay ngày 26 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Trung. KQXSMT.
Độ 'cứng và mềm' trong quan điểm của Malaysia về Biển Đông

Độ 'cứng và mềm' trong quan điểm của Malaysia về Biển Đông

Sách Trắng quốc phòng đầu tiên của Malaysia xác định các tuyên bố hàng hải tại Biển Đông là quan tâm an ninh hàng đầu của họ.
Tin thế giới 25/9: Nga-Trung liên thủ, Mỹ nổi giận; Ông Pompeo nói về 'ổ gián điệp'; 'Tâm thư' về hạnh phúc từ ông Kim Jong-un

Tin thế giới 25/9: Nga-Trung liên thủ, Mỹ nổi giận; Ông Pompeo nói về 'ổ gián điệp'; 'Tâm thư' về hạnh phúc từ ông Kim Jong-un

Cuộc họp HĐBA thành chảo lửa đối đầu Mỹ-Trung-Nga, 'tâm thư' của nhà lãnh đạo Triều Tiên, tình hình Belarus... là một số tin thế giới nổi bật.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Đức Heiko Maas

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Đức Heiko Maas

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phạm Bình Minh khẳng định Việt Nam coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược với Đức, nước có vai trò quan trọng tại châu ...
25 kiều nữ có gương mặt đẹp nhất Kpop

25 kiều nữ có gương mặt đẹp nhất Kpop

Trang KingChoice đã đưa ra kết quả 25 gương mặt đẹp nhất Kpop do người hâm mộ bình chọn từ danh sách 100 sao nữ Hàn Quốc?
Covid-19 ở Việt Nam chiều 25/9: Không ca mắc mới, còn hơn 1.600 người cách ly tại bệnh viện

Covid-19 ở Việt Nam chiều 25/9: Không ca mắc mới, còn hơn 1.600 người cách ly tại bệnh viện

Việt Nam không ghi nhận ca mắc mới Covid-19, chỉ còn hơn 1.600 người đang được cách ly tập trung tại các bệnh viện.
Hội nghị giao thương trực tuyến sản phẩm hoa quả Việt Nam-Trung Quốc

Hội nghị giao thương trực tuyến sản phẩm hoa quả Việt Nam-Trung Quốc

Hội nghị giao thương có sự tham gia của 21 doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu hoa quả Việt Nam, gần 20 nhà nhập khẩu khu vực Hoa Đông, Trung ...
Việt Nam cùng các thành viên WTO thúc đẩy hợp tác, nâng cao sự tham gia của phụ nữ trong thương mại quốc tế

Việt Nam cùng các thành viên WTO thúc đẩy hợp tác, nâng cao sự tham gia của phụ nữ trong thương mại quốc tế

Việt Nam chú trọng triển khai các biện pháp tạo điều kiện thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong hoạt động kinh doanh, thương mại quốc tế.
Thử giải phẫu quan hệ EU-Trung Quốc

Thử giải phẫu quan hệ EU-Trung Quốc

Từ kỳ vọng tối đa ở Cấp cao trực tiếp EU-Trung Quốc đến hình thức tối giản của Cấp cao trực tuyến, quan hệ EU-Trung Quốc cho thấy thực trạng gì hiện nay?
Bầu cử Mỹ 2020: Mục đích thần thánh hoá công cụ

Bầu cử Mỹ 2020: Mục đích thần thánh hoá công cụ

Bầu cử Mỹ 2020 hiện đã rất 'nóng' với nhiều chiêu thức mới được cả ứng viên Donald Trump và Joe Biden tung ra trong vận động tranh cử. TG&VN phân tích.
Quan hệ EU-Nga qua chuyện Navalny: Giữa yêu và hận

Quan hệ EU-Nga qua chuyện Navalny: Giữa yêu và hận

Quan hệ EU-Nga lại gặp căng thẳng mới liên quan đến vụ Navalny. Lý giải thế nào về thái độ ứng xử của EU và nhất là Đức trong vụ việc này? PHÂN TÍCH.
Thủ tướng Nhật Shinzo Abe: Trở lại để lợi hại hơn

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe: Trở lại để lợi hại hơn

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe từ chức thể hiện tố chất thức thời và thực tế. Ông Shinzo Abe đã phá kỷ lục và để lại những dấu ấn gì? PHÂN TÍCH của TG&VN.

Xử lý bài toán căng thẳng Mỹ-Trung gia tăng, Nhật Bản chọn 'im hơi lặng tiếng'?

Sau nhiều năm cảnh báo các nước về mối nguy từ Bắc Kinh, Tokyo hiện đang áp dụng một chính sách “im hơi lặng tiếng”.
Báo Australia đi tìm lời giải cho thành tích hai lần liên tiếp đánh bại dịch Covid-19 của Việt Nam

Báo Australia đi tìm lời giải cho thành tích hai lần liên tiếp đánh bại dịch Covid-19 của Việt Nam 1

Theo trang ABC News, Việt Nam lại thành công trong việc dập tắt ‘làn sóng Covid-19 thứ hai’ và là nền kinh tế duy nhất tăng trưởng dương trong năm 2020 tại khu vực.
Ấn Độ-Nhật Bản 'cất cánh' với ngoại giao đường sắt

Ấn Độ-Nhật Bản 'cất cánh' với ngoại giao đường sắt

Nhật Bản đang thúc đẩy quan hệ với Ấn Độ bằng việc đầu tư mạnh vào hệ thống đường sắt dựa trên mô hình tàu Shinkansen...
Nhật Bản ghi điểm nhờ 'chính sách ngoại giao ninja'

Nhật Bản ghi điểm nhờ 'chính sách ngoại giao ninja'

Sự chia rẽ chính trị ngày càng sâu sắc tại Mỹ là một thách thức nghiêm trọng đối với chính sách ngoại giao của Nhật Bản.
Phiên bản di động