ASEAN có thật sự cần ngôn ngữ chính thức thứ hai hay không?

Thuỷ Tiên
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Việc thiết lập một ngôn ngữ chính thức thứ hai cho ASEAN không hẳn là một bước đi đúng đắn khi xét đến sự đa dạng của các nền văn hóa và truyền thống giữa các quốc gia thành viên.
ASEAN có thật sự cần ngôn ngữ chính thức thứ hai hay không?
Ý tưởng về một ngôn ngữ chính thức dành cho ASEAN đã được tranh luận từ lâu. (Nguồn: Asia Society Australia)

Trong một bài viết trên trang The Interpreter của Viện nghiên cứu Lowy Institute, tác giả Muhammad Ersan Pamungkas* cho rằng cần cải thiện sự hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia thành viên thay vì tranh luận để lựa chọn ra một ngôn ngữ chính thức thứ hai.

Khu vực ASEAN có diện tích khoảng 4,5 triệu km2, tương đương 3% tổng diện tích đất liền của Trái đất, trải dài từ bang Rakhine (Myanmar) đến thị trấn Merauke (Indonesia), từ tỉnh Batanes (Philippines) đến đảo Rote (Indonesia). Với diện tích rộng lớn và đa dạng về địa hình, ASEAN không chỉ lớn về quy mô mà còn đa dạng về văn hóa, tín ngưỡng, dân tộc, truyền thống và ngôn ngữ.

Ý tưởng về một "ngôn ngữ chính thức" dành cho ASEAN đã được tranh luận từ lâu. Vấn đề này cũng đã thu hút được sự chú ý đáng kể trong thời gian gần đây.

Vào tháng Ba, Thủ tướng Malaysia Ismail Sabri Yaakob đề xuất đưa tiếng Bahasa Melayu (hay tiếng Mã Lai), là ngôn ngữ thứ hai của ASEAN cùng với tiếng Anh, vốn là ngôn ngữ làm việc lâu đời của các nước thành viên. Ông cho biết, tiếng Mã Lai đã được sử dụng ở một số quốc gia ASEAN như Indonesia, Brunei, Singapore và tại Nam Thái Lan, Nam Philippines và một số khu vực của Campuchia.

Liên quan đến vấn đề này, Ngoại trưởng Indonesia Retno LP Marsudi hồi tháng Tư tuyên bố rằng, đề xuất của Thủ tướng Malaysia nên được thảo luận thêm với các nước thành viên ASEAN khác, trong khi Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Nghiên cứu và Công nghệ Indonesia Nadiem Makarim thẳng thừng từ chối đề xuất này.

Nhìn chung, phần lớn các tổ chức khu vực đều không có một "ngôn ngữ chính thức" duy nhất. Chẳng hạn như Liên minh châu Âu (EU) công nhận 24 ngôn ngữ chính thức, đại diện cho các ngôn ngữ được sử dụng ở các nước thành viên. Trong khi đó, Liên minh châu Phi (AU) cũng thừa nhận sự đa dạng ngôn ngữ khi quy định ngôn ngữ chính thức của liên minh bao gồm tiếng Arab, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Swahili và "bất kỳ ngôn ngữ châu Phi nào khác".

Vậy, ngôn ngữ chính thức nào mới phù hợp với ASEAN?

Có thể là nguy cơ gây chia rẽ

Tiếng Indonesia chỉ được sử dụng ở Indonesia và chỉ được hiểu một phần bởi những người nói tiếng Mã Lai ở Singapore, Malaysia và Brunei. Tiếng Mã Lai được sử dụng ở Malaysia, Singapore và Brunei và những người nói tiếng Indonesia có thể hiểu ngôn ngữ này ở một mức độ nhất định.

Hầu hết người dân ở phần còn lại của ASEAN, bao gồm Philippines, Thái Lan, Lào, Việt Nam, Myanmar và Campuchia, đều không hiểu hai ngôn ngữ này.

Việc chỉ định một ngôn ngữ thực hiện các chức năng của nhiều ngôn ngữ khác sẽ là bất hợp lý. Nếu Đông Nam Á thực sự cần phải có ngôn ngữ chính thức, việc lựa chọn tất cả các ngôn ngữ quốc gia của các nước ASEAN sẽ là một bước đi khôn ngoan, đồng thời sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ làm việc cũng có thể là một ý tưởng không tồi.

Việc lựa chọn tiếng Indonesia, tiếng Mã Lai, hoặc bất kỳ ngôn ngữ Đông Nam Á nào khác làm ngôn ngữ chính thức của ASEAN, hoặc thậm chí là "ngôn ngữ thứ hai", sẽ không chỉ gây chia rẽ, mà còn bỏ qua nguyên tắc cơ bản của ASEAN là một hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á có chủ quyền nhằm thúc đẩy hợp tác liên chính phủ. ASEAN tìm cách thúc đẩy hội nhập kinh tế, chính trị, an ninh, quân sự, giáo dục và văn hóa xã hội giữa các thành viên và các nước châu Á khác.

Không những thế, việc áp đặt một trong các ngôn ngữ Đông Nam Á là ngôn ngữ chính thức còn có thể làm suy yếu chủ quyền và bản sắc dân tộc của các quốc gia khác.

Ngôn ngữ là một nhân tố quan trọng của bản sắc dân tộc. Ví dụ, Indonesia đã tuyên bố tiếng Mã Lai là ngôn ngữ chính thức của mình, tuy nhiên tiếng Bahasa Indonesia vẫn là một phần quan trọng khác trong bản sắc dân tộc Indonesia. Điều tương tự cũng diễn ra ở Malaysia, Thái Lan, Philippines và các nước khác trong khu vực.

Vấn đề ở khả năng kết nối của khu vực

Bên cạnh vấn đề ngữ nghĩa học, vấn đề cấp bách được đặt ra cho ASEAN không nằm ở việc thiết lập “ngôn ngữ chính thức” hay thậm chí là “ngôn ngữ chính thức thứ hai”, mà là việc cải thiện sự hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia thành viên và các dân tộc trong khu vực.

Đáng tiếc, khả năng kết nối của khu vực vẫn nên là vấn đề cần bàn. Người Indonesia liệu có biết rõ các đối tác ASEAN của họ ở Lào hoặc trên bán đảo Mindanao không? Liệu người Singapore hiểu được bao nhiêu về đất nước và con người Brunei?

Công dân ASEAN có thực sự cảm thấy mình là một phần của khu vực hay chỉ đơn giản là người Indonesia, người Malaysia hoặc người Thái Lan sống ở các nước thành viên ASEAN?

Mục tiêu của ASEAN là thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực dựa trên pháp quyền và các nguyên tắc của hiến chương Liên hợp quốc, cũng như kích thích tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và phát triển văn hóa. Nói một cách đơn giản, tổ chức khu vực này tồn tại nhằm tạo điều kiện hợp tác lẫn nhau giữa các quốc gia thành viên dựa trên nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và bản sắc của nhau.

ASEAN được thành lập dựa trên nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau giữa các thành viên, bao gồm việc thừa nhận chủ quyền của mỗi quốc gia và chấp nhận các nền văn hóa và truyền thống đa dạng giữa các quốc gia thành viên.

Việc trao đặc quyền với một ngôn ngữ nhất định trong khu vực bằng cách chỉ định nó là "ngôn ngữ chính thức thứ hai" của ASEAN có thể trở thành một sai lầm. Điều này làm xói mòn bản sắc riêng của ASEAN và lý do hình thành hiệp hội từ lúc sơ khai.


* TS. Muhammad Ersan Pamungkas là chuyên gia về ngôn ngữ học tại Ban thư ký Nội các Cộng hòa Indonesia, đồng thời là dịch giả tự do. Ông viết bài cho Channel News Asia, The Jakarta Post... về đề tài văn hóa, ngôn ngữ, du lịch, truyền thông xã hội, cuộc sống đô thị và ASEAN.

Ông có thể giao tiếp bằng tiếng Bahasa Indonesia, tiếng Anh, tiếng Sunda và tiếng phổ thông Trung Quốc.

Ngoại giao khoa học bảo vệ môi trường biển: Con đường khai thông những bế tắc ở Biển Đông?

Ngoại giao khoa học bảo vệ môi trường biển: Con đường khai thông những bế tắc ở Biển Đông?

Tranh chấp trên Biển Đông có thể được xoa dịu bằng nỗ lực nghiên cứu khoa học chung nhằm giải quyết các vấn đề liên ...

Campuchia sẽ đăng cai ASEAN Para Games lần thứ 12 vào năm 2023

Campuchia sẽ đăng cai ASEAN Para Games lần thứ 12 vào năm 2023

Theo ông Tea Banh, Chủ tịch Ủy ban Tổ chức SEA Games Campuchia (CAMSOC), Thế Vận hội Đông Nam Á dành cho vận động viên ...

Bài viết cùng chủ đề

ASEAN

Đọc thêm

Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz: Sự hợp tác và tình đoàn kết với Việt Nam rất quan trọng đối với Cuba

Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz: Sự hợp tác và tình đoàn kết với Việt Nam rất quan trọng đối với Cuba

Baoquocte.vn. Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz gặp gỡ thân mật lãnh đạo và các hội viên Hội Hữu nghị Việt Nam-Cuba (Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam).
Doanh nghiệp cần chủ động, phối hợp với Thương vụ để khai thác tốt thị trường nước ngoài

Doanh nghiệp cần chủ động, phối hợp với Thương vụ để khai thác tốt thị trường nước ngoài

Baoquocte.vn. Chiều 30/9, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bên tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ...
Đoàn công tác của Ban Công tác đại biểu Quốc hội thăm và làm việc tại Phần Lan

Đoàn công tác của Ban Công tác đại biểu Quốc hội thăm và làm việc tại Phần Lan

Baoquocte.vn. Trưởng ban Công tác đại biểu Nguyễn Thị Thanh mong muốn Phần Lan hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam về sản xuất, chế biến nông sản đáp ứng yêu cầu ...
Tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam-Slovakia

Tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam-Slovakia

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tại Slovakia tổ chức Tọa đàm kinh tế nhằm kết nối các doanh nghiệp Việt Nam-Slovakia, góp phần thúc đẩy hợp tác giữa hai nước.
Để hợp đồng dầu khí tăng tính khả thi và phù hợp với thực tiễn

Để hợp đồng dầu khí tăng tính khả thi và phù hợp với thực tiễn

Baoquocte.vn. Trong sửa đổi Luật Dầu khí, Hợp đồng dầu khí là một nội dung quan trọng nhận được sự quan tâm rất lớn của cơ quan quản lý.
Giá vàng hôm nay 1/10: Giá vàng SJC 'dậy sóng', sẽ chỉ biến động trong vùng giới hạn, USD gây bất ngờ

Giá vàng hôm nay 1/10: Giá vàng SJC 'dậy sóng', sẽ chỉ biến động trong vùng giới hạn, USD gây bất ngờ

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 1/10 bật tăng khi đồng USD giảm sâu, neo gần mức thấp trong một tuần, sau khi lập mức giá cao trong vòng 20 năm.
Giá tiêu hôm nay 1/10, thị trường phản ứng trái chiều, lý do tiêu Campuchia chủ yếu bán sang Việt Nam

Giá tiêu hôm nay 1/10, thị trường phản ứng trái chiều, lý do tiêu Campuchia chủ yếu bán sang Việt Nam

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước đi ngang tại một số vùng trồng trọng điểm, giao dịch từ 63.500 - 66.000 đ/kg.
Chính sách nào cho các dự án Dầu khí đã và đang triển khai trước ngày Luật Dầu khí sửa đổi có hiệu lực?

Chính sách nào cho các dự án Dầu khí đã và đang triển khai trước ngày Luật Dầu khí sửa đổi có hiệu lực?

Baoquocte.vn. Để rõ ràng, đơn giản hóa các thủ tục phê duyệt và các chính sách khuyến khích đầu tư trong lĩnh vực dầu khí, đặc biệt đối với các dự ...
Hãy đến Ninh Thuận để đầu tư, trải nghiệm, tham quan nghỉ dưỡng và hưởng thụ không khí trong lành

Hãy đến Ninh Thuận để đầu tư, trải nghiệm, tham quan nghỉ dưỡng và hưởng thụ không khí trong lành

Baoquocte.vn. Từ ngày 30/9-2/10, tại phố Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội sẽ tưng bừng diễn ra các hoạt động 'Ngày Văn hóa, Du lịch Ninh Thuận'.
Điện mừng nhân kỷ niệm 73 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Điện mừng nhân kỷ niệm 73 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Baoquocte.vn. Nhân dịp kỷ niệm 73 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, lãnh đạo Việt Nam đã gửi điện mừng đến lãnh đạo Trung Quốc.
50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

Baoquocte.vn. Quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản 50 năm qua đã trải qua nhiều cung bậc và đang đối mặt với những khó khăn nhất định.
Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Baoquocte.vn. Ấn Độ có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Mông Cổ khỏi bị nước láng giềng lớn chà đạp.
Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Baoquocte.vn. Bộ tứ đang trở nên gần gũi hơn thông qua các gặp thường xuyên hơn, song nguồn lực của Mỹ lại đang đổ vào châu Âu và Trung Đông.
Từ dùng nước lạnh đến đạp xe để tạo điện: Muôn vàn sắc thái đối phó với khủng hoảng năng lượng của châu Âu

Từ dùng nước lạnh đến đạp xe để tạo điện: Muôn vàn sắc thái đối phó với khủng hoảng năng lượng của châu Âu

Baoquocte.vn. Paris tắt đèn tháp Eiffel, Milan tắt đài phun nước công cộng... khủng hoảng năng lượng đang ngày càng ảnh hưởng tới cuộc sống ở châu Âu.
Báo Mỹ: Việt Nam xứng đáng 'có ghế' tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Báo Mỹ: Việt Nam xứng đáng 'có ghế' tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Tờ The Washington Times của Mỹ đánh giá cao những nỗ lực bảo đảm nhân quyền và những đóng góp tích cực của Việt Nam với các vấn đề quốc tế.
Đối với Ấn Độ, Hội nghị thượng đỉnh SCO phức tạp và hơn thế nữa

Đối với Ấn Độ, Hội nghị thượng đỉnh SCO phức tạp và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Những xung đột ở các cấp độ khác nhau giữa các quốc gia thành viên SCO gây khó khăn cho sự cam kết của Ấn Độ với tổ chức này.
Phiên bản di động