 |
| Trung Quốc đã cắt giảm xuất khẩu hai kim loại là gali và germani sang Nhật Bản sau khi mối quan hệ giữa hai cường quốc châu Á xấu đi. (Nguồn: Getty) |
Theo dữ liệu của Hải quan Trung Quốc, xuất khẩu gali sang Nhật Bản ghi nhận khối lượng bằng 0 trong hai tháng đầu năm, so với 8.007 kg trong cùng kỳ năm 2025. Xuất khẩu germani cũng bằng 0 so với 400 kg một năm trước đó.
Việc tạm dừng xuất khẩu hai kim loại này diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Bắc Kinh và Tokyo vẫn đang “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” dù các quan chức Trung Quốc chưa công khai thừa nhận bất kỳ hạn chế cụ thể nào nhắm vào việc Nhật Bản tiếp cận các kim loại này.
Mối quan hệ giữa hai cường quốc châu Á leo thang căng thẳng sau các tuyên bố của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae về vấn đề Đài Loan, dẫn đến các biện pháp đáp trả từ Bắc Kinh và phản ứng từ Tokyo. Khủng hoảng ngoại giao cũng đang tác động đáng kể tới hoạt động hợp tác kinh tế, du lịch giữa hai bên.
| More from WVR |
 Thấy gì từ nỗ lực tự chủ trong lĩnh vực đất hiếm của Nhật Bản? |
Gallium và germanium là những nguyên liệu đầu vào quan trọng cho chất bán dẫn, sợi quang và công nghệ năng lượng tái tạo, được sử dụng cho cả mục đích dân sự và quân sự. Quang học hồng ngoại dựa trên germanium có thể hỗ trợ giám sát quân sự, trong khi gallium giúp tạo ra vật liệu bán dẫn trong radar và hệ thống dẫn đường tên lửa.
Ja Ian Chong, Phó giáo sư Khoa học chính trị tại Đại học quốc gia Singapore, cho biết nếu hạn chế xuất khẩu những nguyên tố này, Trung Quốc có thể đang tìm cách ngăn chặn Nhật Bản tiếp cận các vật liệu “lưỡng dụng” (sử dụng cho cả mục đích quân sự và dân sự).
“Các sản phẩm bán dẫn và quang học có phạm vi sử dụng rộng rãi, bao gồm cả dân sự và quân sự. Rất khó để phân biệt giữa hai loại này”, ông Ja Ian Chong nhận định.
Theo Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) của Mỹ, Trung Quốc sản xuất 98% nguồn cung gallium nguyên chất và 68% germanium của thế giới. Năm ngoái, 58% lượng gallium và 10% lượng germanium của Trung Quốc được xuất khẩu sang Nhật Bản, cho thấy Tokyo từng phụ thuộc khá lớn vào nguồn cung này.
Tuy nhiên, Bắc Kinh đã ngừng xuất khẩu germanium sang Nhật Bản từ tháng 9 và lệnh này vẫn còn hiệu lực cho tới nay.
Ngược lại, Trung Quốc lại tăng cường xuất khẩu nam châm vĩnh cửu đất hiếm sang Nhật Bản. Trong hai tháng đầu năm 2026, tổng lượng xuất khẩu đạt 444 tấn, tăng 9,65% so với cùng kỳ năm ngoái.
Nhật Bản đã xây dựng năng lực chế biến đất hiếm nhẹ nhưng vẫn phụ thuộc vào Trung Quốc đối với nam châm vĩnh cửu chứa các kim loại như dysprosium. Việc giảm sự phụ thuộc này có thể mất nhiều năm.
Theo ông Chong, Trung Quốc có thể đang duy trì xuất khẩu nam châm để đảm bảo quyền tiếp tục tiếp cận các nguyên liệu quan trọng của Nhật Bản. “Trung Quốc cũng nhập khẩu hàng hóa trung gian và công nghệ từ Nhật Bản, những thứ rất quan trọng đối với các ngành công nghiệp trong nước”, ông Chong lý giải.
Cho đến nay, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Bắc Kinh “hầu như không ảnh hưởng” đến nền kinh tế dân sự của Nhật Bản, theo ông Xu Tianchen, một chuyên gia kinh tế cấp cao tại Công ty nghiên cứu thị trường Economist Intelligence Unit (EIU).
“Nhật Bản đã xây dựng năng lực chế biến đất hiếm nhẹ, nhưng vẫn phụ thuộc khá nhiều vào đất hiếm nặng của Trung Quốc,” ông Xu cho hay.
| Trước thách thức từ Trung Quốc, Nhật Bản-Malaysia 'bắt chặt tay' thúc đẩy hợp tác quốc phòng, an ninh hàng hải Ngày 5/11, Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio và người đồng cấp Malaysia Anwar Ibrahim đã nhất trí thúc đẩy hợp tác quốc phòng và ... |
| Campuchia 'đánh tiếng' về loạt dự án khủng; Trung Quốc, Nhật Bản đua 'đọ' tầm ảnh hưởng Campuchia đang tập trung thúc đẩy phục hưng cơ sở hạ tầng, nhưng quốc gia Đông Nam Á này sẽ cần sự chia sẻ nguồn ... |
| Ngăn chặn tàu Trung Quốc, Nhật Bản lên kế hoạch đóng tàu tuần tra lớn Các nguồn tin chính phủ Nhật Bản cho biết Lực lượng Bảo vệ Bờ biển (JCG) nước này đang lên kế hoạch đóng tàu tuần ... |
| Ấn Độ áp thuế hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, Nhật Bản, Thụy Sỹ và Liên minh châu Âu Chính phủ Ấn Độ vừa ban hành loạt biện pháp thuế chống bán phá giá mới đối với một số mặt hàng nhập khẩu chiến ... |
| Căng thẳng leo thang với Trung Quốc, Nhật Bản nhận được cam kết của Mỹ Tối 20/11 (giờ địa phương), Mỹ tái khẳng định cam kết "không lay chuyển" đối với việc bảo vệ Nhật Bản theo hiệp ước an ... |
