Bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026-2031: Tạo tiền đề cho chuyển đổi số toàn diện

Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, Chủ tịch HĐND, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử TP Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà trình bày tham luận. (Nguồn: Quốc hội)

Tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 (chiều 31/3) Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, Chủ tịch HĐND, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử TP. Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà trình bày tham luận về “Ứng dụng chuyển đổi số trong công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031”.

Lấy người dân làm trung tâm

Từ thực tiễn của địa phương có số lượng cử tri chiếm 8% cử tri cả nước, số lượng đại biểu và đơn vị bầu cử lớn thứ hai cả nước (sau TP. Hồ Chí Minh), ngay từ những ngày đầu quán triệt công tác bầu cử, Hà Nội xác định bầu cử là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng yêu cầu đặt ra không chỉ là đúng quy trình, đúng quy định, mà còn phải ngày càng minh bạch hơn, chính xác hơn và gần dân hơn.

Từ nhận thức đó, TP. Hà Nội xác định chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà là phương thức tổ chức chủ đạo, được triển khai đồng bộ, xuyên suốt từ Thành phố đến cơ sở trong quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Thứ nhất, ngay từ đầu, Thành phố đã chủ động xây dựng, hoàn thiện hệ thống phần mềm quản lý bầu cử; đồng thời chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, nhân lực, bảo đảm các đơn vị sẵn sàng tham gia vận hành. Trong giai đoạn đầu triển khai, để bảo đảm độ chính xác của dữ liệu, các đơn vị thực hiện song song cả hai phương thức: vừa cập nhật trên hệ thống, vừa rà soát, đối chiếu thủ công. Việc đối chiếu với dữ liệu căn cước công dân được thực hiện chặt chẽ, nhiều vòng.

Bà Phùng Thị Hồng Hà khẳng định, để có được kết quả đó, có thời điểm, cán bộ phải làm việc xuyên đêm, xuyên Tết để bảo đảm tiến độ, nhưng vẫn giữ vững yêu cầu chặt chẽ để số liệu cập nhật được chính xác nhất. Nhờ quá trình rà soát kỹ lưỡng, dữ liệu cử tri từng bước được làm sạch, không trùng lặp, không sai lệch, phản ánh đúng thực tế.

Toàn bộ các khâu của quy trình bầu cử từ lập danh sách cử tri, quản lý hồ sơ ứng cử, hiệp thương, tiếp xúc cử tri đến tổng hợp báo cáo đều được số hóa và cập nhật theo thời gian thực, bảo đảm thông tin được kết nối xuyên suốt, không gián đoạn giữa các cấp. Việc số hóa không chỉ giảm sai sót trong xử lý thủ công, mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình, nâng cao tính thống nhất và hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành kịp thời, chính xác.

Thứ hai, lấy dữ liệu làm nền tảng của một cuộc bầu cử chính xác, minh bạch. Thành phố đã tập trung cao cho việc chuẩn hóa, làm sạch, cập nhật và liên thông dữ liệu cử tri; đồng thời kết nối, khai thác hiệu quả tối đa cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Từ danh sách ban đầu hơn 6,1 triệu cử tri, sau quá trình rà soát, chuẩn hóa đã xác lập khoảng 6,0 triệu cử tri hợp lệ, gắn với hơn 4.000 khu vực bỏ phiếu. Toàn bộ dữ liệu được làm sạch, loại trùng, cập nhật kịp thời, phản ánh đúng thực tế và phục vụ hiệu quả toàn bộ quá trình tổ chức bầu cử.

Thứ ba, lấy người dân làm trung tâm của quá trình bầu cử. Trên nền tảng dữ liệu đã được chuẩn hóa, Thành phố triển khai nhiều tiện ích số phục vụ trực tiếp người dân, từng bước đưa cử tri trở thành trung tâm của quá trình bầu cử. Cử tri có thể tra cứu thông tin qua mã QR, tìm hiểu tiểu sử chương trình hành động của ứng cử viên, xác định khu vực và địa điểm bỏ phiếu nhanh chóng, thuận tiện.

Ví dụ, việc thông qua mã QR: Thay vì phải đến trụ sở UBND phường hay nhà văn hóa để xem bảng tin giấy, cử tri Hà Nội đã trải nghiệm một quy trình hoàn toàn mới: Tại các khu chung cư có nhiều tòa cao tầng giống nhau ở quận Cầu Giấy hay Nam Từ Liêm, thay vì dán danh sách cử tri dài hàng chục mét ở sảnh, Ủy ban bầu cử đã dán các mã QR định danh tại cửa thang máy, giúp cử tri dễ dàng tra cứu thông tin, thay thế hình thức niêm yết danh sách truyền thống và mọi thông tin giải đáp cử tri được kịp thời khi người dân có ý kiến.

Đồng thời, việc tích hợp bản đồ số giúp cử tri định vị điểm bỏ phiếu, khi cử tri chạm vào địa điểm bỏ phiếu trong ứng dụng thì sẽ tự động dẫn đường từ vị trí nhà ở đến đúng hòm phiếu, giúp tránh tình trạng cử tri đi nhầm khu vực bỏ phiếu trong các khu đô thị lớn, đặc biệt tại các khu dân cư đông. Trong ngày bầu cử, “bản đồ số bầu cử” cho phép theo dõi tiến độ theo thời gian thực, giúp các cấp kịp thời nắm bắt tình hình.

Hiệu quả của việc thực hiện “Bản đồ số bầu cử”: Trong ngày bầu cử 15/3, thông qua hệ thống bản đồ số, Trung tâm điều hành của Thành phố có thể nhìn thấy các “điểm xanh” (khu vực đã hoàn thành 100% cử tri đi bầu) và các “điểm vàng” (khu vực tiến độ chậm).

Khi thấy một khu vực bỏ phiếu tại huyện Sóc Sơn có tiến độ chậm vào khung giờ trưa, lãnh đạo có thể chỉ đạo ngay tổ bầu cử địa phương sử dụng loa truyền thanh hoặc tin nhắn Zalo nhóm dân cư để đôn đốc cử tri, bảo đảm tất cả kết thúc bầu cử đúng 19h00 mà không cần kéo dài thời gian. Qua đó cho thấy, chuyển đổi số không chỉ các cơ quan tổ chức thực hiện tốt hơn, nhanh hơn mà còn giúp người dân tiếp cận thông tin thuận lợi hơn.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. (Nguồn: Quốc hội)

Niềm tin của nhân dân với lá phiếu

Thứ tư, đổi mới phương thức tiếp xúc cử tri. Hoạt động tiếp xúc cử tri được tổ chức linh hoạt theo hướng kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến, tiếp xúc cử tri số, từ đó mở rộng phạm vi tiếp cận và tăng cường tương tác giữa ứng cử viên và cử tri có thêm điều kiện tương tác hai chiều, làm cho hoạt động bầu cử trở nên gần dân, minh bạch và thực chất hơn.

Thành phố đã tổ chức hàng trăm hội nghị tiếp xúc cử tri, thu hút hàng trăm nghìn lượt người tham gia tiếp xúc. Hình thức trực tuyến cho phép kết nối nhiều điểm cầu cùng lúc, tạo điều kiện để cử tri ở nhiều địa bàn khác nhau, các khung giờ khác nhau có thể tham gia, theo dõi và trao đổi rất thuận tiện với các ứng cử viên. Qua đó, chất lượng tiếp xúc cử tri được nâng lên, việc tương tác và giải đáp các thông tin từ các ứng cử viên thuận lợi, đồng thời tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí và nguồn lực tổ chức thực hiện.

Thứ năm, nâng cao hiệu quả điều hành, hướng tới nền tảng “một điểm đến”. Trong quá trình triển khai, HĐND Thành phố đã rà soát, tích hợp và kết nối các nền tảng, nâng cấp 5 nền tảng hiện có (bao gồm cả nền tảng của Quốc hội hỗ trợ) đồng thời xây dựng và bổ sung 4 nền tảng mới, tích hợp cả 9 nền tảng vào một hệ thống thống nhất, liên thông, từng bước hình thành hệ thống thống nhất, hướng tới mô hình “một điểm đến cho mọi nhiệm vụ”, trong đó đặc biệt là: Chỉ số KPI đánh giá chất lượng hoạt động đại biểu các cấp; Theo dõi, tổng hợp kiến nghị cử tri; Việc giải quyết và trả lời đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân.

Chủ tịch Ủy ban Bầu cử TP. Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho biết, người dân, đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND chỉ cần một tài khoản có thể tra cứu được các ứng dụng này. Các phần mềm, ứng dụng không còn vận hành riêng lẻ, mà được liên thông, chia sẻ dữ liệu, bảo đảm thông tin được cập nhật đồng bộ giữa các cấp, các khâu trong Thành phố.

Việc tích hợp này giúp giảm tình trạng trùng lặp, phân tán trong xử lý công việc; đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu, phục vụ trực tiếp công tác theo dõi, tổng hợp và báo cáo. Đây là bước đi quan trọng, nối tiếp trong công tác chỉ đạo, điều hành nhanh hơn, hạn chế phụ thuộc khâu trung gian và tạo nền tảng để tiếp tục triển khai chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan dân cử trong thời gian tới. Giai đoạn 2026: Số hóa toàn diện và điều hành điện tử tập trung; Giai đoạn 2030: Quản trị dựa trên dữ liệu; Giai đoạn 2035: HĐND số toàn diện; Giai đoạn 2045 - tầm nhìn 2065: Mạng lưới cộng sinh và Đồng kiến tạo.

Thứ sáu, kết quả là niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân. Cuộc bầu cử đạt tỷ lệ cử tri tham gia trên 99%; nhiều khu vực đạt 100%, bầu đủ 32 đại biểu Quốc hội, 125 đại biểu HĐND Thành phố và bầu được 3.160 đại biểu HĐND xã, phường; không đơn vị nào phải tổ chức bầu lại, bầu thêm. Đây không chỉ là kết quả về tỷ lệ tham gia, mà phản ánh sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và đặc biệt, sự hưởng ứng, niềm tin của Nhân dân với lá phiếu trân trọng gửi gắm người đại biểu dân cử. Trong điều kiện triển khai nhiều nội dung mới về chuyển đổi số, kết quả đó cho thấy người dân đã tích cực hưởng ứng việc tiếp cận, làm quen và rất chủ động tham gia vào môi trường số.

Chủ tịch Ủy ban Bầu cử TP. Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà khẳng định, thông qua việc sử dụng các tiện ích như tra cứu thông tin bằng mã QR, bản đồ số, theo dõi thông tin trực tuyến, cử tri đã từng bước hình thành kỹ năng số trong đời sống hằng ngày.

Ở góc độ rộng hơn, đây chính là quá trình “bình dân học vụ số” trong thực tiễn – nơi người dân tiếp cận và sử dụng công nghệ một cách tự nhiên, gắn với những nhu cầu thiết thực. Thống kê qua các con số gần đây cho thấy tỷ lệ cử tri tương tác, theo dõi, truy cập tăng hơn rất nhiều so với trước khi bầu cử. Sự tham gia đó khẳng định qua chuyển đổi số cuộc bầu cử góp phần hình thành nền tảng công dân số, tạo tiền đề cho chuyển đổi số toàn diện trong xã hội.

Tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện

Bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử TP. Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho biết, vẫn còn một số khó khăn ban đầu về hạ tầng, kỹ năng số và sự đồng bộ cần tiếp tục được hoàn thiện chuyển đổi số trong quy định của pháp luật.

TP. Hà Nội xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số theo hướng toàn diện, đồng bộ và đi vào chiều sâu. Trên cơ sở đó, Thành phố xác định tiếp tục phát triển và hoàn thiện nền tảng “một điểm đến cho mọi nhiệm vụ”, phục vụ hoạt động của các cơ quan dân cử, bảo đảm vận hành ngày càng hiệu quả, thực chất hơn.

Trong quá trình triển khai, Thành phố nhận thức rõ sẽ còn những vấn đề mới phát sinh, cần tiếp tục trao đổi, hoàn thiện. Vì vậy, Hà Nội mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan của Quốc hội và các địa phương. Đồng thời, HĐND TP. Hà Nội cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với các địa phương trong quá trình thực hiện để hướng tới hiệu quả hoạt động của các cơ quan dân cử.

Bà Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh, qua tổng kết cuộc bầu cử cho thấy, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 đã được tổ chức thành công, bảo đảm dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và thực sự là ngày hội của toàn dân. Kết quả đạt được không chỉ thể hiện ở tỷ lệ cử tri tham gia cao, mà còn ở chất lượng tổ chức, sự đồng thuận xã hội và niềm tin của Nhân dân đối với hệ thống chính trị các địa phương.

Trong quá trình đó, chuyển đổi số đã từng bước khẳng định vai trò là phương thức tổ chức mới, góp phần nâng cao tính minh bạch, chính xác và hiệu quả của toàn bộ quá trình bầu cử và chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi cách thức tổ chức bầu cử, mà còn góp phần hình thành năng lực số trong xã hội, từng bước xây dựng nền tảng công dân số.

Đây không chỉ là kết quả của một cuộc bầu cử, mà là bước tiến trong xây dựng một nền quản trị hiện đại, trong đó người dân được đặt ở vị trí trung tâm và niềm tin được củng cố bằng những kết quả cụ thể.