Bầu cử giữa kỳ Mỹ năm 2026 và "những khoảng trống tín nhiệm"

Bầu cử giữa kỳ Mỹ năm 2026 tiết lộ một khoảng trống tín nhiệm trong giới cử tri

Người dân bỏ phiếu tại một điểm bầu cử ở Augusta, Maine, Mỹ, ngày 9/6. (Nguồn: Getty Images)

Tính tới ngày 17/7, tỷ lệ tín nhiệm của Tổng thống Mỹ Donald Trump ở mức 36%, thấp hơn đáng kể so với các đời tổng thống trước trong giai đoạn bầu cử giữa kỳ. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đảng Dân chủ vẫn chưa chuyển hóa được thực trạng này thành lợi thế rõ ràng trong cuộc đua giành quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện Mỹ.

Mâu thuẫn trong giới cử tri Mỹ

Theo CNN, tỷ lệ tín nhiệm của cử tri Mỹ dành cho Tổng thống Trump đã giảm xuống dưới ngưỡng “nguy hiểm” của các kỳ bầu cử giữa kỳ trước đây.

Lịch sử chính trường Mỹ cho thấy, khi tỷ lệ tán thành của Tổng thống đương nhiệm rơi xuống mức 45% (như cựu Tổng thống Bill Clinton năm 1994, cựu Tổng thống George W. Bush năm 2006, cựu Tổng thống Barack Obama năm 2010 hay chính nhiệm kỳ đầu của ông Trump năm 2018), đảng cầm quyền thường phải đối mặt với làn sóng thắng cử áp đảo từ phe đối lập.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, đảng Dân chủ lại đang gặp khó trong việc chuyển hóa tâm lý thất vọng của cử tri đối với chính quyền của Tổng thống Trump 2.0 thành lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Chuyên gia thăm dò dư luận Evan Roth Smith của đảng Dân chủ chỉ ra rằng, vào năm 2018, tỷ lệ cử tri không tán thành ông Trump chỉ cao hơn tỷ lệ tán thành khoảng 10 điểm phần trăm, nhưng đảng Dân chủ đã tận dụng tốt để tạo khoảng cách dẫn trước tới 8,5 điểm phần trăm trong kết quả bầu cử tổng thể.

Còn hiện nay, mặc dù khoảng cách giữa nhóm ủng hộ và phản đối ông Trump đã tăng gấp đôi (khoảng 20 điểm phần trăm), đảng Dân chủ vẫn chưa thể thu phục được nhóm 10% cử tri toàn quốc đã "quay lưng" với Tổng thống.

Nguyên nhân chính là các đại biểu đại diện cho đảng Cộng hòa vẫn duy trì được mức độ ủng hộ tương đối cao từ bộ phận cử tri Cộng hòa - những người dù không hài lòng với cá nhân Tổng thống Trump nhưng vẫn trung thành với đường lối của đảng.

Liệu EU có thể từ bỏ ‘thế phòng thủ’ trong cạnh tranh với Trung Quốc?

Đây là câu hỏi do East Asia Forum đặt ra khi nói về cạnh tranh giữa Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU). Nội ...

Những con số “biết nói”

Thái độ của cử tri đối với Tổng thống đương nhiệm luôn là yếu tố tác động sâu sắc nhất tới kết quả bầu cử giữa kỳ.

Cụ thể, vào các năm 2018 và 2020, khoảng 90-93% cử tri không tán thành cách điều hành của ông Trump đã dồn phiếu cho các ứng cử viên Hạ viện của đảng Dân chủ. Ở chiều ngược lại, đảng Cộng hòa nắm giữ khoảng 90% số phiếu từ nhóm cử tri ủng hộ Tổng thống.

Trong cuộc đua năm nay, đảng Cộng hòa tiếp tục giữ vững "chân đế" này. Các khảo sát toàn quốc gần đây của CNN, Quinnipiac, Marquette, NBC và NPR/PBS News/Marist ghi nhận ít nhất 90% nhóm cử tri ủng hộ ông Trump dự định bỏ phiếu cho phe Cộng hòa vào tháng 11.

Trái lại, đảng Dân chủ lại tỏ ra "hụt hơi" trong việc gom trọn nhóm cử tri bất mãn với Tổng thống. Khảo sát của CNN cho thấy tỷ lệ ủng hộ ứng viên Dân chủ tại Hạ viện trong nhóm cử tri không tán thành ông Trump chỉ đạt 69%. Trong khi đó, các khảo sát khác từ các tờ báo như New York Times/Siena, Marquette, NBC, Marist, Quinnipiac ghi nhận con số này dao động trong khoảng 75-85%.

Ví dụ điển hình tại Pennsylvania. Dù tỷ lệ tín nhiệm ròng của ông Trump tại bang chiến trường này giảm từ âm 15 điểm phần trăm xuống âm 19 điểm phần trăm kể từ tháng 2, cách biệt dẫn trước của đảng Dân chủ trong cuộc đua Hạ viện vẫn giậm chân tại chỗ ở mức 6 điểm phần trăm.

Lý do là 93% cử tri tán thành ông Trump chọn đảng Cộng hòa, nhưng chỉ 84% cử tri không tán thành ông lại chọn đảng Dân chủ.

Tại Thượng viện, các ứng viên Cộng hòa cũng chứng minh sức bền đáng kinh ngạc. Khảo sát của New York Times/Siena tại 6 bang chiến trường cho thấy các đại biểu Cộng hòa giành được ít nhất 85–90% sự ủng hộ từ nhóm cử tri tán thành ông Trump.

Cụ thể, tại các bang Ohio, Iowa, Texas, các ứng cử viên Jon Husted, Ashley Hinson và Ken Paxton đang dẫn trước hoặc hòa sít sao với đối thủ Dân chủ, dù tỷ lệ tán thành ông Trump tại các bang này chỉ ở mức 44%. Còn tại bang Alaska, Thượng nghị sĩ Dan Sullivan dẫn trước trong bối cảnh cử tri chia rẽ sâu sắc.

Ông Kyle Kondik, Tổng biên tập chuyên trang phân tích bầu cử Sabato's Crystal Ball thuộc Đại học Virginia, cho rằng: "Lợi thế dẫn trước của các ứng cử viên Cộng hòa tại các bang này chứng tỏ họ đã thiết lập được một nền tảng cử tri vững chắc, ngăn cản đảng Dân chủ tạo đột phá ngay cả khi uy tín của Tổng thống sụt giảm".

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong lễ kỷ niệm Ngày Độc lập "Chào mừng nước Mỹ" tại Quảng trường Quốc gia ở Washington, DC, ngày 4/7. (Nguồn: Getty Images)

Thách thức kép đối với đảng Cộng hòa

Mặc dù đang đứng vững, đảng Cộng hòa vẫn đối mặt với thử thách không nhỏ nếu tỷ lệ tín nhiệm của Tổng thống Trump không thể phục hồi từ nay đến ngày bỏ phiếu - kịch bản dễ xảy ra trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và căng thẳng gia tăng tại Iran.

Đại diện hai đảng nhận định, quyền kiểm soát Quốc hội sẽ được quyết định tại các địa hạt và bang mà vị Tổng thống 79 tuổi từng giành chiến thắng năm 2024. Để hiện thực hóa mục tiêu, đảng Cộng hòa đang khai thác triệt để yếu tố sự giảm sút uy tín của đảng Dân chủ sau nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Biden.

Ông Jesse Hunt, chuyên gia tư vấn của đảng Cộng hòa, cho rằng đảng Dân chủ đang gặp vấn đề về thương hiệu và chưa chọn ra được một gương mặt thuyết phục để thay thế Tổng thống Trump.

Còn ông Brad Todd, chuyên gia tư vấn của đảng Cộng hòa, chỉ ra hai nhóm cử tri không tán thành ông Trump nhưng vẫn ngần ngại chọn đảng Dân chủ: nam giới da trắng có trình độ đại học và phụ nữ da trắng không có bằng đại học.

Để chinh phục nhóm cử tri này, chiến thuật của đảng Cộng hòa là chuyển hướng thông điệp từ khẳng định thành tựu kinh tế sang cảnh báo tình hình sẽ tồi tệ hơn nếu đảng Dân chủ trở lại nắm quyền - tương tự cách đảng Dân chủ từng áp dụng thành công để "cực đoan hóa" đối thủ trong kỳ bầu cử 2022.

Liệu đảng Dân chủ có thể giành lại lợi thế?

Một số thành viên đảng Dân chủ cho rằng, khó khăn hiện nay chỉ mang tính tạm thời. Ông CJ Warnke, Giám đốc truyền thông của House Majority PAC, nhận định khoảng cách giữa hai đảng sẽ tự thu hẹp khi các ứng cử viên bước vào giai đoạn vận động nước rút trong những tháng cuối và thể hiện sự cam kết của họ đối với những vấn đề cử tri tại địa phương quan tâm nhất.

Ông Dan Sena, Giám đốc điều hành Ủy ban Vận động tranh cử Quốc hội của đảng Dân chủ (DCCC) trong kỳ bầu cử năm 2018, cho rằng đó chính là công thức để thành công trong việc thu hút bộ phận cử tri thất vọng với ông Trump. Theo đó, các ứng cử viên phải khẳng định được tiếng nói độc lập và tách khỏi hình ảnh chung của đảng Dân chủ.

Ông Sena dự báo rằng, giống như năm 2018, phần lớn ứng cử viên đảng Cộng hòa năm nay sẽ không thể đạt kết quả vượt qua mức tín nhiệm dành cho ông Trump tại địa hạt của mình.

Đáng chú ý, cả ông Sena và ông Abramowitz đều cho rằng rủi ro lớn nhất với đảng Cộng hòa nằm ở khả năng một bộ phận cử tri không đi bỏ phiếu, qua đó tạo ra cơ cấu cử tri thuận lợi hơn cho đảng Dân chủ so với dự báo của các khảo sát hiện nay.

Khảo sát mới nhất của Marquette phản ánh khả năng nói trên: Đảng Dân chủ chỉ giành 76% số phiếu từ cử tri không tán thành ông Trump trên tổng số cử tri đã đăng ký, nhưng đạt 86% khi thu hẹp mẫu về nhóm nhiều khả năng đi bỏ phiếu.

Ông Evan Roth Smith cũng kỳ vọng đảng Dân chủ sẽ hưởng lợi từ những yếu tố trên, song vẫn cho rằng việc thuyết phục nhóm cử tri bất mãn với Tổng thống Trump ủng hộ đảng Dân chủ mới là yếu tố quyết định đối với quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện trong cuộc bầu cử tháng 11 sắp tới.