 |
| Cuối cùng, Hội nghị G20 cũng đã khép lại với những đồng thuận miễn cưỡng. |
Hệ thống cảnh báo sớm
Trong nỗ lực cố gắng giảm bớt các dòng chảy thương mại và đầu tư thiếu ổn định đã đẩy thế giới vào khủng hoảng tín dụng và suy thoái kinh tế toàn cầu, các Bộ trưởng Tài chính và người đứng đầu Ngân hàng Trung ương các nước G20 đã kết thúc cuộc tranh luận bằng việc đưa ra danh sách một loạt yếu tố mà họ sẽ theo dõi để biết ở nơi nào yếu tố mất cân bằng đang nhiều lên.
Trước đó, các nước đã không thống nhất được cách thức đánh giá sự mất cân bằng kinh tế toàn cầu, vì hầu hết họ không muốn công khai chỉ số phản ảnh sự mất cân đối của nền kinh tế. Trung Quốc và Đức, hai quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới, không muốn bị chỉ trích là có mức thặng dư mậu dịch quá lớn. Một vấn đề khác gây bất đồng là xác định các số liệu đi kèm với các chỉ số, như bao nhiêu phần trăm GDP thì bị coi là mất cân đối cán cân thanh toán vãng lai. Đối với Liên minh châu Âu (EU), điểm này rất quan trọng để có thể xác định đến mức độ nào cần phải thi hành các biện pháp điều chỉnh, nhưng nhiều nước mới nổi, trong đó có Trung Quốc, không chấp nhận đề nghị đó.
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) - Ben Bernanke thì lên tiếng bảo vệ chính sách nới lỏng tiền tệ của nước này. Ông này phản bác những chỉ trích cho rằng chính sách tiền tệ của Washington đã thổi bùng ngọn lửa lạm phát, gây bất ổn ở các nền kinh tế đang phát triển, nhưng thừa nhận các luồng "tín dụng nóng", trong đó có gói kích cầu đợt hai trị giá 600 tỷ USD của FED, đã góp phần tạo ra những hiệu ứng tiêu cực ở nơi khác. Tuy nhiên, Bernanke cho rằng thủ phạm của tình trạng này bao gồm nhiều yếu tố, trong đó có chính sách tỷ giá cứng nhắc ở các nước đang phát triển. Các nước có thặng dư thương mại lớn và không ổn định cần phải để tỷ giá do thị trường quyết định và thúc đẩy nỗ lực kích cầu trong nước.
Trong khi đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh - Mervyn King kêu gọi các nước tiến hành cải cách tiền tệ. Ông cho rằng thế giới đang đứng trước nguy cơ tái diễn tình trạng bảo hộ thương mại và khủng hoảng tài chính. Các nước cần hợp tác trong chính sách tiền tệ và tỷ giá, nếu không muốn đối mặt với tình trạng hồi phục yếu kém và sẽ gieo mầm cho một cuộc khủng hoảng tài chính mới trong tương lai.
Cuối cùng thì lời cảnh báo "nếu các nước tiếp tục đặt lợi ích quốc gia lên trên hết, Hội nghị G20 sẽ không thể thành công" của Chủ tịch luân phiên G20 - Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy đã có tác dụng. Quyết định về hệ thống cảnh báo sớm các yếu tố mất cân bằng trên toàn cầu đã được thống nhất bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ phía Trung Quốc.
Lạm phát lương thực
Giá lương thực đã lên tới đỉnh điểm lịch sử trong tháng 1/2011, vượt kỷ lục năm 2008 - vượt qua mọi vấn đề khác, lương thực dường như đã phủ bóng lên hội nghị G20 lần này. Tuần qua, Ngân hàng Thế giới (WB) cảnh báo giá lương thực đã tăng tới mức nguy hiểm và đẩy 44 triệu người vào cảnh nghèo khó. Giá thực phẩm đắt đỏ là một trong những nguyên nhân gây ra bạo loại, gần đây nhất là phong trào phản đối tại Bắc Phi với biến cố Tunisia và Ai Cập, hay dân chúng xuống đường tại Algérie, Jordan và nhiều nước khác trong vùng Trung Đông.
Không chỉ biến đổi khí hậu tác động xấu đến mùa màng, nguồn cung lương thực toàn cầu còn chịu sức ép lớn từ tăng trưởng kinh tế. Hai nền kinh tế lớn của thế giới là Trung Quốc đã tăng gần 20 lần kể từ khi nước này bắt đầu cải cách năm 1978; và Ấn Độ tăng gần 4 lần kể từ khi mở cửa năm 1991. Kể từ đó, sản lượng nông nghiệp thường giảm bớt vì nhiều đất đai đã được xây cất nhà cửa và nhà máy để phục vụ cho dân số gia tăng và công nghiệp hóa.
Hứa không chỉ là lời hứa
Theo giới phân tích, bước quan trọng nhất là các nước G20 phải khuyến khích gia tăng sản lượng lương thực, nhất là ở các nước nghèo và thiếu hụt lương thực. Châu Phi cần được ưu tiên. Phần lớn lục địa này đang có nguy cơ bị nạn đói hoành hành, nhưng chính họ cũng phải có trách nhiệm tăng sản lượng canh tác.
Trong khi đó, mặc dù châu Á là nơi có số dân trồng lúa lớn nhất thế giới, nhưng trên 64% số người thiếu dinh dưỡng cũng sống trong khu vực này. Nếu không đưa ra được những công nghệ bền vững và hành động quyết liệt để ổn định dân số, nhu cầu lương thực sẽ tăng mạnh và vượt quá khả năng cung ứng.
Tại hội nghị G20, các Bộ trưởng tài chính còn có thể làm một việc đáng kể chống lại tình trạng nghèo đói nếu họ thực hiện các cam kết mà G8 đã từng đưa ra với châu Phi tại hội nghị L'Aquila 2009, trong đó các nước giàu hứa sẽ tài trợ 22 tỷ USD trong 3 năm.
Minh Anh
