Các chuyên gia ASEAN nói về ngoại giao phòng ngừa trên Biển Đông

Thu Hiền
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) được các chuyên gia trong ASEAN kỳ vọng như một 'công cụ' hiệu quả nhằm đảm bảo an ninh và hòa bình tại Biển Đông.
Nhóm chuyên gia Malaysia: Cần hoàn thiện Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) 'càng sớm càng tốt'
Một tàu hải cảnh Trung Quốc tại khu vực Biển Đông. (Nguồn: Reuters)

Ngăn chặn các hành vi vi phạm luật

Trong một bài viết gần đây trên trang mạng harakahdaily.net (Malaysia) các chuyên gia trong Nhóm chuyên gia về Biển Đông (South China Sea Expert Working Group) đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) trong việc đảm bảo an ninh khu vực.

Theo các chuyên gia, ASEAN cần thúc đẩy Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) vì lợi ích của tất cả các bên liên quan trong tranh chấp. COC sẽ giúp hạn chế các sự cố có thể ảnh hưởng tiêu cực tới an ninh và ổn định khu vực.

Việc hoàn thiện COC có tầm quan trọng đáng kể không chỉ trong việc đảm bảo Biển Đông là vùng biển an toàn đối với các quốc gia, mà còn là để bảo vệ lợi ích của các quốc gia ven biển thành viên của ASEAN. Những hành động vi phạm luật pháp quốc tế tại khu vực Biển Đông trong thời gian qua và sự hình thành Thỏa thuận an ninh ba bên giữa Mỹ, Anh, Australia (AUKUS) có thể sẽ góp phần làm gia tăng căng thẳng trong khu vực.

Các chuyên gia về Biển Đông của Malaysia nhận định, COC có thể làm rõ và cụ thể hóa các khía cạnh của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ được áp dụng cho Biển Đông và thiết lập các quy tắc và quy trình quan trọng để quản lý căng thẳng trong thời gian chờ ngã ngũ những tranh chấp cuối cùng.

Giáo sư, Tiến sĩ địa chiến lược Azmi Hassan, thuộc Đại học Teknologi (UTM) Malaysia cho rằng COC có thể giúp ngăn chặn các hành vi bành trướng, vi phạm luật pháp quốc tế, làm gia tăng căng thẳng ở Biển Đông, đặc biệt là trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Malaysia.

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng: Việt Nam mong muốn cùng các nước liên quan nối lại đàm phán COC, tiến tới sớm đạt được COC chất lượng, tổng thể, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS.

Ám chỉ của ông Hassan liên quan đến các hành vi xâm phạm mới của Trung Quốc ngoài khơi bang Sabah và Sarawak của Malaysia.

Bộ Ngoại giao Malaysia đã triệu đại sứ Trung Quốc tại nước này vào ngày 4/10 để truyền đạt quan điểm của Malaysia và phản đối sự hiện diện cũng như hoạt động của các tàu Trung Quốc trong EEZ nước này. Đây là lần thứ hai Malaysia triệu nhà ngoại giao Trung Quốc trong năm nay.

Những vụ xâm phạm trên chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm". Tháng 7/2020, Báo cáo Tổng Kiểm toán Malaysia cho biết trong giai đoạn 2016-2019, tàu tuần duyên và tàu hải quân của Trung Quốc xâm phạm vùng biển Malaysia tổng cộng 89 lần.

Ông Hassan cho rằng, các quốc gia ASEAN cần phải hợp tác hiệu quả để đảm bảo COC có thể hoàn thành “càng sớm càng tốt”.

Ngoài ra, Tiến sĩ Roy Anthony Rogers, Giảng viên cấp cao Khoa Nghiên cứu và Chiến lược Quốc tế, thuộc trường Đại học Malaysia, nhấn mạnh rằng Malaysia và các quốc gia ASEAN khác cần tiếp tục lên tiếng về các quan ngại đối với Bắc Kinh về những hành vi của nước này tại Biển Đông.

Ông Rogers nói: “Trung Quốc muốn thể hiện tham vọng và sức mạnh. Do vậy, là một quốc gia đang phát triển, Malaysia cần tận dụng các kênh ngoại giao, cùng với luật pháp quốc tế như Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 và Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao năm 1961”.

Giới phân tích nhìn nhận AUKUS là một động thái nhằm kiềm chế ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, song lo ngại AUKUS có thể sẽ góp phần “đổ thêm dầu vào lửa” những căng thẳng địa chính trị và khiến khu vực sa lầy trong đối đầu Mỹ-Trung Quốc.

Bởi vậy, ông Rogers nhấn mạnh đối với vấn đề Biển Đông "chúng ta không thể dựa vào các giải pháp quân sự, mà phải căn cứ vào COC”.

Nhóm chuyên gia Malaysia: Cần hoàn thiện Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) 'càng sớm càng tốt'
Trung Quốc xây dựng những căn cứ phi pháp trên Biển Đông. (Nguồn: Japan Times)

4 vấn đề cốt lõi

Trong một bài viết vào tháng 7 vừa qua trên trang East Asia Forum, Aristyo Rizka Darmawan, Giảng viên Luật Quốc tế tại Trung tâm Chính sách Đại dương Bền vững, Đại học Indonesia khẳng định việc duy trì động lực đàm phán COC có ý nghĩa trong trọng trong việc đảm bảo hòa bình tại Biển Đông.

Ông Aristyo Rizka Darmawan nhấn mạnh 4 vấn đề cốt lõi làm nên giá trị của COC.

Thứ nhất, COC cần phải xác định rõ phạm vị địa lý trên cơ sở tuyên bố chủ quyền của các nước, tuân theo UNCLOS. Phạm vi địa lý của COC có ý nghĩa rất quan trọng, bất kỳ tuyên bố nào dựa trên cơ sở lịch sử không được UNCLOS công nhận đều không được chấp nhận.

Thứ hai, các bên cần phải xem xét tính ràng buộc pháp lý đối với các bên của COC. COC sẽ hiệu quả hơn nếu tất cả các bên coi đây là một văn bản ràng buộc về mặt pháp lý. Điều này sẽ tạo cơ sở để có được một cơ chế giải quyết tranh chấp rõ ràng cho các trường hợp vi phạm.

Thứ ba, bất kể COC có ràng buộc về mặt pháp lý hay không, điều cốt yếu là phải xây dựng các cơ chế giám sát và tuân thủ để đảm bảo tính hiệu quả của nó. Sự thành công của COC phải được đo lường bằng mức độ mà các bên tuân thủ. COC có thể thành lập một cơ quan có thẩm quyền có nhiệm vụ thu thập các thông tin liên quan.

Thứ tư, COC cũng nên đề ra một cơ chế giải quyết tranh chấp. Cần lường trước các tranh chấp và giải quyết chúng dựa trên việc diễn giải COC, hoặc việc thực hiện và áp dụng các nghĩa vụ theo thỏa thuận.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 52 tháng 8/2019 rằng ASEAN và Trung Quốc đã hoàn tất lần đọc thứ nhất dự thảo COC và dự kiến Bộ quy tắc này được hoàn thiện trong 3 năm tiếp theo. Dịch Covid-19 hoành hành trên khắp thế giới từ đầu năm 2020 đã làm trì hoãn tiến trình này. Mặc dù vậy, trong nhiều cuộc họp cấp cao của ASEAN, COC vẫn được nhắc đến là ưu tiên của Hiệp hội.

Thúc đẩy các cơ chế hiện có

Trong bối cảnh hiện tại, khi chưa thể ngay lập tức hoàn thiện COC, Tiến sĩ Alma Maria O. Salvador, thuộc Khoa Khoa học Chính trị, Đại học Ateneo de Manila (Philippines), trong một bài viết gần đây trên tờ Business World, cho rằng ASEAN cần củng cố vai trò trung tâm cũng như các cơ chế hợp tác an ninh trong khu vực, ví dụ như khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN; Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN Mở rộng (ADMM+) để kiểm soát và lường trước những hậu quả không mong muốn xảy ra ở Biển Đông.

Bên cạnh đó, Tiến sĩ Alma Maria O. Salvador cũng nhấn mạnh vai trò của ngoại giao phòng ngừa trên Biển Đông nhằm quản lý các vấn đề phát sinh ngoài ý muốn, tìm kiếm cứu nạn và thiết lập đường dây nóng. Bộ Quy tắc ứng xử về các vụ chạm trán bất ngờ trên biển (CUES) đã được 21 quốc gia, trong đó có nhiều nước ASEAN, Trung Quốc và Mỹ thông qua tại hội nghị chuyên đề hải quân Tây Thái Bình Dương hồi tháng 4/2014 nhằm thúc đẩy an toàn trong các vụ đối đầu trên biển.

ASEAN đã khuyến khích các cường quốc ngoài khu vực ủng hộ những biện pháp xây dựng lòng tin thông qua tuân thủ các cơ chế đa phương, trong đó có CUES.

Theo Tiến sĩ Alma Maria O. Salvador, ASEAN cũng cần thúc đẩy thực thi luật pháp quốc tế, UNCLOS và ủng hộ công khai giá trị pháp lý của phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) đưa ra ngày 12/7/2016.

Trong bài phát biểu đầu tiên trước Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 23/9/2020, Tổng thống Rodrigo Duterte cho biết Philippines bác bỏ mọi âm mưu phá hoại phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực tuyên bố nước này thắng kiện trước Trung Quốc ở Biển Đông.

Lãnh đạo Philippines đã nhấn mạnh: "Phán quyết là một phần của luật pháp quốc tế, nằm ngoài sự thỏa hiệp và nằm ngoài tầm với của các chính phủ nhằm làm giảm bớt, thu hẹp hoặc từ bỏ nó. Chúng tôi kiên quyết bác bỏ các nỗ lực nhằm phá hoại phán quyết".

Nhóm học giả luật quốc tế phản bác quan điểm của chuyên gia nước ngoài về lập trường của Việt Nam ở Biển Đông

Nhóm học giả luật quốc tế phản bác quan điểm của chuyên gia nước ngoài về lập trường của Việt Nam ở Biển Đông

Trong bài viết đăng trên Asia Times, nhóm tác giả Trần Hữu Duy Minh, Hoàng Thị Ngọc Anh, Nguyễn Hải Duyên* đã phản bác lại ...

Hội đồng Bảo an thảo luận về tiến trình chuyển tiếp từ các hoạt động gìn giữ hòa bình

Hội đồng Bảo an thảo luận về tiến trình chuyển tiếp từ các hoạt động gìn giữ hòa bình

Các nước thành viên Hội đồng Bảo an cho rằng tiến trình chuyển tiếp thể hiện sự ổn định nhưng cũng đầy thách thức đối ...

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cố... bảo vệ Dòng chảy phương Bắc 2?

Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cố... bảo vệ Dòng chảy phương Bắc 2?

Baoquocte.vn. Theo The Hill, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden phản đối sáng kiến của Quốc hội về các biện pháp trừng phạt mới với Dòng chảy phương Bắc 2.
Phố trong làng: Đức Hiếu kể vợ chỉ ghen cho vui

Phố trong làng: Đức Hiếu kể vợ chỉ ghen cho vui

Baoquocte.vn. Diễn viên Đức Hiếu bị bà xã - MC Thùy Linh - ghen tuông vì một cảnh hôn trong phim 'Phố trong làng'.
Biến thể Omicron: Nam Phi rất không hài lòng với phản ứng quốc tế; Mỹ muốn chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất

Biến thể Omicron: Nam Phi rất không hài lòng với phản ứng quốc tế; Mỹ muốn chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất

Baoquocte.vn. Nam Phi rất không hài lòng với lệnh cấm đi lại mà nhiều quốc gia áp đặt đối với các nước khu vực Nam Phi sau khi biến thể Omicron ...
Covid-19 sáng 29/11: Bộ Y tế lên phương án chống lại biến chủng Omicron, Hà Nội, Hải Phòng, Huế 'nóng' lên vì nhiều ca mắc mới

Covid-19 sáng 29/11: Bộ Y tế lên phương án chống lại biến chủng Omicron, Hà Nội, Hải Phòng, Huế 'nóng' lên vì nhiều ca mắc mới

Baoquocte.vn. Biến chủng Omicron được cho là có thể lây lan nhanh hơn 500% biến chủng Delta. Một số địa phương có số ca mắc Covid-19 tăng mạnh.
Vietlott 29/11, xổ số điện toán Vietlott Max 3D hôm nay 29/11/2021. xổ số Max 3D

Vietlott 29/11, xổ số điện toán Vietlott Max 3D hôm nay 29/11/2021. xổ số Max 3D

Baoquocte.vn. Vietlott 29/11. Vietlott Max 3D 29/11. Báo TGVN sẽ cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 29/11/2021 từ trường quay. Vietlott 3D hôm nay.
Giá tiêu hôm nay 29/11, nối dài đà tăng, thấp nhất 82.000đ/kg, thị trường đã dứt đà giảm?

Giá tiêu hôm nay 29/11, nối dài đà tăng, thấp nhất 82.000đ/kg, thị trường đã dứt đà giảm?

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước tiếp tục tăng ở một số địa phương, giao dịch từ 82.000 - 85.000 đ/kg.
Giá cà phê hôm nay 29/11, Giá cà phê tiếp diễn xu hướng tăng, thị trường sẽ đạt đỉnh vào cuối năm?

Giá cà phê hôm nay 29/11, Giá cà phê tiếp diễn xu hướng tăng, thị trường sẽ đạt đỉnh vào cuối năm?

Baoquocte.vn. Giá cà phê trên cả hai sàn phái sinh London và New York dù đều có phiên tăng, giảm trong tuần qua, nhưng xu hướng chung đều đang đi lên.
Giá vàng hôm nay 29/11, Giá vàng phản ứng quá đà, Omicron kích động cơn hoảng loạn, đầu tư vàng còn an toàn?

Giá vàng hôm nay 29/11, Giá vàng phản ứng quá đà, Omicron kích động cơn hoảng loạn, đầu tư vàng còn an toàn?

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 29/11, khởi động tuần mới với những diễn biến khác lạ, vậy vàng còn đáng để đầu tư trong lúc này?
Bóng đá là một cầu nối hiệu quả giữa nhân dân các nước

Bóng đá là một cầu nối hiệu quả giữa nhân dân các nước

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc gặp Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) Gianni Infantino tại Geneva, Thụy Sỹ.
Việt Nam đóng góp hết sức mình vào công việc chung của WTO

Việt Nam đóng góp hết sức mình vào công việc chung của WTO

Baoquocte.vn. Chiều ngày 28/11, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), bà Ngozi Okonjo-Iweal.
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: EU nhập cuộc chơi lớn

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: EU nhập cuộc chơi lớn

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương được EU công bố gần như trùng khớp thời gian với AUKUS. Chiến lược này có gì đặc biệt? Báo TG&VN phân tích.
Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Baoquocte.vn. Điều khiến thiên hạ bất ngờ và có phần sửng sốt ở AUKUS là việc Mỹ chia sẻ công nghệ chế tạo tầu ngầm hạt nhân cho Australia. Phân tích của TG&VN.
Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán. Lý do và những nhân tố nào chi phối? TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Nga-Mỹ diễn ra trong không khí không thù địch nhau nhưng cũng không thân thiện. Họ phấn đấu đạt được cái tối thiểu. TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Baoquocte.vn. Cuộc gặp Thượng đỉnh Nga-Mỹ là cuộc gặp đầu tiên của ông Biden với ông Putin trên cương vị Tổng thống. Sự kiện được dư luận đặc biệt quan tâm. TG&VN phân tích.
Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Baoquocte.vn. Điểm nóng Trung Đông, với diễn biến chiến sự ác liệt giữa Israel và Hamas, gợi mở điều gì khi muốn nhận diện chính sách đối ngoại của ông Biden? Phân tích.
Vén màn khủng hoảng năng lượng của Trung Quốc

Vén màn khủng hoảng năng lượng của Trung Quốc

Baoquocte.vn. Học giả Michael Davidson đã đưa ra những phân tích về nguyên nhân và tác động cuộc khủng hoảng năng lượng của Trung Quốc trên Tạp chí Foreign Affairs.
Những nước nào đang tính đến việc 'tẩy chay' Olympic mùa Đông 2022?

Những nước nào đang tính đến việc 'tẩy chay' Olympic mùa Đông 2022?

Baoquocte.vn. Theo Forbes, Mỹ đang dẫn đầu cuộc 'tẩy chay ngoại giao' đối với Olympic mùa Đông 2022 tại Bắc Kinh vì các cáo buộc liên quan đến nhân quyền.
Tân Thủ tướng Đức Olaf Scholz và những thách thức phía trước

Tân Thủ tướng Đức Olaf Scholz và những thách thức phía trước

Baoquocte.vn. Những năm tháng của tân Thủ tướng Đức Olaf Scholz sắp bắt đầu, nhiều khả năng là trong vòng 2 tuần tới.
Đức: Điểm mặt 8 ưu tiên đối nội của chính phủ ông Olaf Scholz

Đức: Điểm mặt 8 ưu tiên đối nội của chính phủ ông Olaf Scholz

Baoquocte.vn. Chính phủ ông Olaf Scholz sẽ tập trung hiện đại hóa nền kinh tế xanh và bền vững, đồng thời chú trọng giải quyết các vấn đề an sinh-xã hội của nước Đức.
Trung Đông rối 'như mớ bòng bong', Mỹ không thể dễ dàng từ bỏ

Trung Đông rối 'như mớ bòng bong', Mỹ không thể dễ dàng từ bỏ

Baoquocte.vn. Có vẻ như việc bỏ lại Trung Đông đầy rắc rối phía sau sẽ là điều 'nói dễ hơn làm' đối với chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Ngoại giao cường quốc bậc trung trước sức ép cạnh tranh Mỹ-Trung

Ngoại giao cường quốc bậc trung trước sức ép cạnh tranh Mỹ-Trung

Baoquocte.vn. Ngày nay, sẽ không thể có giải pháp cho những vấn đề lớn nếu thiếu sự tham gia của các cường quốc, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc.
Phiên bản di động