Các chuyên gia ASEAN nói về ngoại giao phòng ngừa trên Biển Đông

Thu Hiền
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) được các chuyên gia trong ASEAN kỳ vọng như một 'công cụ' hiệu quả nhằm đảm bảo an ninh và hòa bình tại Biển Đông.
Nhóm chuyên gia Malaysia: Cần hoàn thiện Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) 'càng sớm càng tốt'
Một tàu hải cảnh Trung Quốc tại khu vực Biển Đông. (Nguồn: Reuters)

Ngăn chặn các hành vi vi phạm luật

Trong một bài viết gần đây trên trang mạng harakahdaily.net (Malaysia) các chuyên gia trong Nhóm chuyên gia về Biển Đông (South China Sea Expert Working Group) đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) trong việc đảm bảo an ninh khu vực.

Theo các chuyên gia, ASEAN cần thúc đẩy Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) vì lợi ích của tất cả các bên liên quan trong tranh chấp. COC sẽ giúp hạn chế các sự cố có thể ảnh hưởng tiêu cực tới an ninh và ổn định khu vực.

Việc hoàn thiện COC có tầm quan trọng đáng kể không chỉ trong việc đảm bảo Biển Đông là vùng biển an toàn đối với các quốc gia, mà còn là để bảo vệ lợi ích của các quốc gia ven biển thành viên của ASEAN. Những hành động vi phạm luật pháp quốc tế tại khu vực Biển Đông trong thời gian qua và sự hình thành Thỏa thuận an ninh ba bên giữa Mỹ, Anh, Australia (AUKUS) có thể sẽ góp phần làm gia tăng căng thẳng trong khu vực.

Các chuyên gia về Biển Đông của Malaysia nhận định, COC có thể làm rõ và cụ thể hóa các khía cạnh của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ được áp dụng cho Biển Đông và thiết lập các quy tắc và quy trình quan trọng để quản lý căng thẳng trong thời gian chờ ngã ngũ những tranh chấp cuối cùng.

Giáo sư, Tiến sĩ địa chiến lược Azmi Hassan, thuộc Đại học Teknologi (UTM) Malaysia cho rằng COC có thể giúp ngăn chặn các hành vi bành trướng, vi phạm luật pháp quốc tế, làm gia tăng căng thẳng ở Biển Đông, đặc biệt là trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Malaysia.

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng: Việt Nam mong muốn cùng các nước liên quan nối lại đàm phán COC, tiến tới sớm đạt được COC chất lượng, tổng thể, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS.

Ám chỉ của ông Hassan liên quan đến các hành vi xâm phạm mới của Trung Quốc ngoài khơi bang Sabah và Sarawak của Malaysia.

Bộ Ngoại giao Malaysia đã triệu đại sứ Trung Quốc tại nước này vào ngày 4/10 để truyền đạt quan điểm của Malaysia và phản đối sự hiện diện cũng như hoạt động của các tàu Trung Quốc trong EEZ nước này. Đây là lần thứ hai Malaysia triệu nhà ngoại giao Trung Quốc trong năm nay.

Những vụ xâm phạm trên chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm". Tháng 7/2020, Báo cáo Tổng Kiểm toán Malaysia cho biết trong giai đoạn 2016-2019, tàu tuần duyên và tàu hải quân của Trung Quốc xâm phạm vùng biển Malaysia tổng cộng 89 lần.

Ông Hassan cho rằng, các quốc gia ASEAN cần phải hợp tác hiệu quả để đảm bảo COC có thể hoàn thành “càng sớm càng tốt”.

Ngoài ra, Tiến sĩ Roy Anthony Rogers, Giảng viên cấp cao Khoa Nghiên cứu và Chiến lược Quốc tế, thuộc trường Đại học Malaysia, nhấn mạnh rằng Malaysia và các quốc gia ASEAN khác cần tiếp tục lên tiếng về các quan ngại đối với Bắc Kinh về những hành vi của nước này tại Biển Đông.

Ông Rogers nói: “Trung Quốc muốn thể hiện tham vọng và sức mạnh. Do vậy, là một quốc gia đang phát triển, Malaysia cần tận dụng các kênh ngoại giao, cùng với luật pháp quốc tế như Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 và Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao năm 1961”.

Giới phân tích nhìn nhận AUKUS là một động thái nhằm kiềm chế ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, song lo ngại AUKUS có thể sẽ góp phần “đổ thêm dầu vào lửa” những căng thẳng địa chính trị và khiến khu vực sa lầy trong đối đầu Mỹ-Trung Quốc.

Bởi vậy, ông Rogers nhấn mạnh đối với vấn đề Biển Đông "chúng ta không thể dựa vào các giải pháp quân sự, mà phải căn cứ vào COC”.

Nhóm chuyên gia Malaysia: Cần hoàn thiện Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) 'càng sớm càng tốt'
Trung Quốc xây dựng những căn cứ phi pháp trên Biển Đông. (Nguồn: Japan Times)

4 vấn đề cốt lõi

Trong một bài viết vào tháng 7 vừa qua trên trang East Asia Forum, Aristyo Rizka Darmawan, Giảng viên Luật Quốc tế tại Trung tâm Chính sách Đại dương Bền vững, Đại học Indonesia khẳng định việc duy trì động lực đàm phán COC có ý nghĩa trong trọng trong việc đảm bảo hòa bình tại Biển Đông.

Ông Aristyo Rizka Darmawan nhấn mạnh 4 vấn đề cốt lõi làm nên giá trị của COC.

Thứ nhất, COC cần phải xác định rõ phạm vị địa lý trên cơ sở tuyên bố chủ quyền của các nước, tuân theo UNCLOS. Phạm vi địa lý của COC có ý nghĩa rất quan trọng, bất kỳ tuyên bố nào dựa trên cơ sở lịch sử không được UNCLOS công nhận đều không được chấp nhận.

Thứ hai, các bên cần phải xem xét tính ràng buộc pháp lý đối với các bên của COC. COC sẽ hiệu quả hơn nếu tất cả các bên coi đây là một văn bản ràng buộc về mặt pháp lý. Điều này sẽ tạo cơ sở để có được một cơ chế giải quyết tranh chấp rõ ràng cho các trường hợp vi phạm.

Thứ ba, bất kể COC có ràng buộc về mặt pháp lý hay không, điều cốt yếu là phải xây dựng các cơ chế giám sát và tuân thủ để đảm bảo tính hiệu quả của nó. Sự thành công của COC phải được đo lường bằng mức độ mà các bên tuân thủ. COC có thể thành lập một cơ quan có thẩm quyền có nhiệm vụ thu thập các thông tin liên quan.

Thứ tư, COC cũng nên đề ra một cơ chế giải quyết tranh chấp. Cần lường trước các tranh chấp và giải quyết chúng dựa trên việc diễn giải COC, hoặc việc thực hiện và áp dụng các nghĩa vụ theo thỏa thuận.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 52 tháng 8/2019 rằng ASEAN và Trung Quốc đã hoàn tất lần đọc thứ nhất dự thảo COC và dự kiến Bộ quy tắc này được hoàn thiện trong 3 năm tiếp theo. Dịch Covid-19 hoành hành trên khắp thế giới từ đầu năm 2020 đã làm trì hoãn tiến trình này. Mặc dù vậy, trong nhiều cuộc họp cấp cao của ASEAN, COC vẫn được nhắc đến là ưu tiên của Hiệp hội.

Thúc đẩy các cơ chế hiện có

Trong bối cảnh hiện tại, khi chưa thể ngay lập tức hoàn thiện COC, Tiến sĩ Alma Maria O. Salvador, thuộc Khoa Khoa học Chính trị, Đại học Ateneo de Manila (Philippines), trong một bài viết gần đây trên tờ Business World, cho rằng ASEAN cần củng cố vai trò trung tâm cũng như các cơ chế hợp tác an ninh trong khu vực, ví dụ như khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN; Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN Mở rộng (ADMM+) để kiểm soát và lường trước những hậu quả không mong muốn xảy ra ở Biển Đông.

Bên cạnh đó, Tiến sĩ Alma Maria O. Salvador cũng nhấn mạnh vai trò của ngoại giao phòng ngừa trên Biển Đông nhằm quản lý các vấn đề phát sinh ngoài ý muốn, tìm kiếm cứu nạn và thiết lập đường dây nóng. Bộ Quy tắc ứng xử về các vụ chạm trán bất ngờ trên biển (CUES) đã được 21 quốc gia, trong đó có nhiều nước ASEAN, Trung Quốc và Mỹ thông qua tại hội nghị chuyên đề hải quân Tây Thái Bình Dương hồi tháng 4/2014 nhằm thúc đẩy an toàn trong các vụ đối đầu trên biển.

ASEAN đã khuyến khích các cường quốc ngoài khu vực ủng hộ những biện pháp xây dựng lòng tin thông qua tuân thủ các cơ chế đa phương, trong đó có CUES.

Theo Tiến sĩ Alma Maria O. Salvador, ASEAN cũng cần thúc đẩy thực thi luật pháp quốc tế, UNCLOS và ủng hộ công khai giá trị pháp lý của phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) đưa ra ngày 12/7/2016.

Trong bài phát biểu đầu tiên trước Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 23/9/2020, Tổng thống Rodrigo Duterte cho biết Philippines bác bỏ mọi âm mưu phá hoại phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực tuyên bố nước này thắng kiện trước Trung Quốc ở Biển Đông.

Lãnh đạo Philippines đã nhấn mạnh: "Phán quyết là một phần của luật pháp quốc tế, nằm ngoài sự thỏa hiệp và nằm ngoài tầm với của các chính phủ nhằm làm giảm bớt, thu hẹp hoặc từ bỏ nó. Chúng tôi kiên quyết bác bỏ các nỗ lực nhằm phá hoại phán quyết".

Nhóm học giả luật quốc tế phản bác quan điểm của chuyên gia nước ngoài về lập trường của Việt Nam ở Biển Đông

Nhóm học giả luật quốc tế phản bác quan điểm của chuyên gia nước ngoài về lập trường của Việt Nam ở Biển Đông

Trong bài viết đăng trên Asia Times, nhóm tác giả Trần Hữu Duy Minh, Hoàng Thị Ngọc Anh, Nguyễn Hải Duyên* đã phản bác lại ...

Hội đồng Bảo an thảo luận về tiến trình chuyển tiếp từ các hoạt động gìn giữ hòa bình

Hội đồng Bảo an thảo luận về tiến trình chuyển tiếp từ các hoạt động gìn giữ hòa bình

Các nước thành viên Hội đồng Bảo an cho rằng tiến trình chuyển tiếp thể hiện sự ổn định nhưng cũng đầy thách thức đối ...

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Xem nhiều

Đọc thêm

Lionel Messi đi bộ hơn 4.600 mét ở lượt trận đầu tiên vòng bảng World Cup 2022

Lionel Messi đi bộ hơn 4.600 mét ở lượt trận đầu tiên vòng bảng World Cup 2022

Baoquocte.vn. Theo thống kê của The Athletic, Lionel Messi là cầu thủ đi bộ nhiều nhất sau lượt trận đầu tiên vòng bảng World Cup 2022.
Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Uruguay (02h00 ngày 29/11) bảng H World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Uruguay (02h00 ngày 29/11) bảng H World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Uruguay bảng H World Cup 2022 02h00 ngày 29/11 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
Giá vàng hôm nay 29/11, Giá vàng bất ngờ đảo chiều, củng cố vai trò trú ẩn, vẫn phải ‘canh me’ Fed, vàng SJC còn thăm dò

Giá vàng hôm nay 29/11, Giá vàng bất ngờ đảo chiều, củng cố vai trò trú ẩn, vẫn phải ‘canh me’ Fed, vàng SJC còn thăm dò

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 29/11, Giá vàng tăng lên mức cao nhất trong hơn một tuần. Giới đầu tư chờ đợi động thái của Fed. Vàng SJC tăng nhẹ.
Giá tiêu hôm nay 29/11, thị trường có xu hướng phục hồi, xuất hiện yếu tố hỗ trợ giá

Giá tiêu hôm nay 29/11, thị trường có xu hướng phục hồi, xuất hiện yếu tố hỗ trợ giá

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước đi ngang ở một số địa phương, giao dịch từ 58.200 – 62.000 đ/kg.
Thúc đẩy hợp tác giữa tỉnh Udon Thani, Thái Lan và các địa phương Việt Nam

Thúc đẩy hợp tác giữa tỉnh Udon Thani, Thái Lan và các địa phương Việt Nam

Baoquocte.vn. Đại sứ Phan Chí Thành làm việc với ông Wanchai Kongkasem, Tỉnh trưởng tỉnh Udon Thani để bàn các biện pháp thúc đẩy hợp tác địa phương hai nước.
Xuất khẩu ngày 25-28/11: Động lực cho xuất khẩu từ kinh tế xanh; bưởi Bến Tre sắp 'có mặt' tại Hoa Kỳ

Xuất khẩu ngày 25-28/11: Động lực cho xuất khẩu từ kinh tế xanh; bưởi Bến Tre sắp 'có mặt' tại Hoa Kỳ

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại những tin nổi bật về hoạt động xuất nhập khẩu trong bản tin xuất khẩu ngày 25-28/11.
Quan hệ Mỹ-Philippines: Trở lại quỹ đạo đồng minh

Quan hệ Mỹ-Philippines: Trở lại quỹ đạo đồng minh

Baoquocte.vn. Trở lại quỹ đạo đồng minh với Mỹ giúp Philippines củng cố và hiện đại hóa hệ thống phòng thủ của đất nước.
Thổ Nhĩ Kỳ-Israel: Cành ô liu muộn màng

Thổ Nhĩ Kỳ-Israel: Cành ô liu muộn màng

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ đã bổ nhiệm lại Đại sứ tại Israel. Đây là bước đi cụ thể nhất, minh chứng cho việc bình thường hóa quan hệ giữa Tel Aviv và Ankara.
Nga-Ukraine: Cánh cửa hòa đàm hé mở?

Nga-Ukraine: Cánh cửa hòa đàm hé mở?

Baoquocte.vn. Sau nhiều tháng bế tắc, đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine lại được nhắc tới.
Đức-Trung Quốc: Đối tác hay đối thủ

Đức-Trung Quốc: Đối tác hay đối thủ

Baoquocte.vn. Thăm Trung Quốc, Thủ tướng Đức Olaf Scholz mang theo không chỉ hy vọng về các hợp đồng sắp ký, mà còn cả mối lo về các phản ứng với chuyến thăm.
Khí đốt từ Nga sang châu Âu: Toan tính về đường ống

Khí đốt từ Nga sang châu Âu: Toan tính về đường ống

Baoquocte.vn. Khí đốt từ Nga sang châu Âu không thể chuyển theo tuyến đường ống phía Bắc thì có thể chạy theo tuyến phía Nam.
Mỹ-Saudi Arabia: Đồng minh không đồng lòng

Mỹ-Saudi Arabia: Đồng minh không đồng lòng

Baoquocte.vn. Việc Saudi Arabia thảo luận với Nga về các dự án hóa dầu chung đang khiến Mỹ khó chịu.
Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tháng 4/2021 là bước tiến cần, nhưng chưa đủ trong bối cảnh Liên minh châu Âu cần gắn kết hơn nữa với khu vực này.
Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Baoquocte.vn. Thái độ quyết liệt hơn của Bắc Kinh trước Thỏa thuận an ninh Australia-Anh-Mỹ (AUKUS).
'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

Baoquocte.vn. Ấn Độ tăng cường sự hiện diện chiến lược ở Sri Lanka nhằm chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.
Dấu ấn 'bà đầm thép' Nancy Pelosi trên chính trường Mỹ; lộ diện người sẽ thay thế vị trí Chủ tịch Hạ viện

Dấu ấn 'bà đầm thép' Nancy Pelosi trên chính trường Mỹ; lộ diện người sẽ thay thế vị trí Chủ tịch Hạ viện

Baoquocte.vn. Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi tuyên bố từ chức lãnh đạo đảng Dân chủ tại Hạ viện hôm thứ Năm (17/11) sau nhiều dấu ấn để lại trên chính trường Mỹ.
Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Căng thẳng đã hạ nhiệt, khoảng cách đã được xích gần, điều phải lăn tăn là gì?

Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Căng thẳng đã hạ nhiệt, khoảng cách đã được xích gần, điều phải lăn tăn là gì?

Baoquocte.vn. Với mối quan hệ Mỹ-Trung Quốc, một cuộc gặp thượng đỉnh vài giờ bên lề một hội nghị đa phương có lẽ chưa đủ.
Báo New Zealand ca ngợi các kết quả về thương mại, nông nghiệp trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Jacinda Ardern

Báo New Zealand ca ngợi các kết quả về thương mại, nông nghiệp trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Jacinda Ardern

Baoquocte.vn. Ngày 16/11, tờ RNZ đã đưa tin rằng, trọng tâm chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern là trao đổi thương mại, nông nghiệp.
Phiên bản di động