Để UNCLOS không chỉ là di sản pháp lý mà còn là 'bản hiến pháp' cho trật tự biển hiện đại

Xuân Sơn-Mai Liên
Đại sứ Nguyễn Đức Hùng, nguyên Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao trả lời phỏng vấn TG&VN bên lề Hội thảo Biển Đông lần thứ 17 ngày 4/11.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
(Ảnh: TGCC)
Đại sứ Nguyễn Đức Hùng, nguyên Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao khẳng định, Việt Nam cần tiếp tục khẳng định UNCLOS 1982 là nền tảng bất biến, bảo vệ các nguyên tắc cốt lõi về tự do hàng hải, giải quyết tranh chấp hòa bình và bình đẳng chủ quyền. (Ảnh: TGCC)

Xin ông đánh giá về vai trò của Hội thảo Biển Đông trong xây dựng một diễn đàn kết nối quan điểm và tăng cường hiểu biết giữa các bên liên quan trong vấn đề Biển Đông?

Sau 17 kỳ Hội thảo Biển Đông do Học viện Ngoại giao tổ chức, diễn đàn này đạt được 3 kết quả quan trọng.

Thứ nhất, Hội thảo trở thành nơi hội tụ của giới chuyên gia, học giả và cả một số quan chức chính phủ để trao đổi, thảo luận về những vấn đề còn khác biệt hoặc tìm được tiếng nói chung liên quan vấn đề Biển Đông. Đây thực sự là một diễn đàn cần thiết, tạo không gian đối thoại cởi mở và mang tính xây dựng.

Thứ hai, Hội thảo đặc biệt phát huy vai trò trong một số giai đoạn tình hình Biển Đông bất định trong quá khứ. Khi đó, diễn đàn góp phần quan trọng vào việc giảm căng thẳng, tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thúc đẩy thảo luận mang tính xây dựng và định hướng giải pháp hoà bình.

Thứ ba, qua 17 năm, Hội thảo Biển Đông trở thành một thương hiệu uy tín, thu hút ngày càng đông đảo chuyên gia, học giả hàng đầu về biển và đại dương. Hội thảo duy trì được vai trò của một kênh đối thoại 1.5, góp phần đề xuất sáng kiến, khuyến nghị hữu ích cho chính phủ các nước.

ASEAN có vai trò như thế nào trong duy trì trật tự trên biển dựa trên luật lệ, lấy Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982 làm trụ cột? Các đối tác ngoài khu vực có thể hỗ trợ ASEAN trong tiến trình này như thế nào, thưa ông?

UNCLOS 1982 có thể được xem là “bản hiến pháp của đại dương”, nền tảng không thể thay thế, nhưng cần được diễn giải và thực thi phù hợp với bối cảnh chiến lược mới, khi xuất hiện các yếu tố như đảo nhân tạo, quân sự hóa vùng đặc quyền kinh tế hay cạnh tranh ảnh hưởng. Giá trị của UNCLOS vẫn giữ nguyên, song hiệu quả phụ thuộc vào cách các quốc gia áp dụng trong thực tiễn.

ASEAN là bộ phận không thể tách rời khỏi cộng đồng quốc tế và càng không thể tách rời khỏi UNCLOS trong vấn đề biển. Trong điều kiện mới này, ASEAN cần phối hợp chặt chẽ với các đối tác bên ngoài, chẳng hạn như Liên minh châu Âu (EU), Canada, Australia và Nhật Bản để thực hiện bốn nhiệm vụ:

Một là, thúc đẩy giá trị cốt lõi của UNCLOS, gồm việc xác định rõ các vùng biển, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Hai là, bảo vệ tính chính danh của trật tự dựa trên luật lệ quốc tế được hơn 160 quốc gia công nhận. Ba là, tăng cường cơ chế giải quyết hoà bình tranh chấp thông qua các thể chế như Tòa án Luật Biển (ITLOS), Toà án Công lý quốc tế (ICJ) hay Tòa án Trọng tài quốc tế (ICC). Bốn là, cân bằng giữa quyền của quốc gia ven biển và quyền tự do hàng hải, hàng không — công cụ pháp lý quan trọng để bảo vệ các nước nhỏ.

Toàn cảnh Hội thảo. (Nguồn: Học viện Ngoại giao)
Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 17 với chủ đề "Đoàn kết trong bất định'" diễn ra từ ngày 3-4/11 tại Đà Nẵng. (Nguồn: Học viện Ngoại giao)

Theo ông, Việt Nam có thể làm gì để tiếp tục thúc đẩy văn hóa đối thoại và giải quyết tranh chấp hòa bình trong khu vực?

Việt Nam cần tiếp tục khẳng định UNCLOS 1982 là nền tảng bất biến, bảo vệ các nguyên tắc cốt lõi về tự do hàng hải, giải quyết tranh chấp hòa bình và bình đẳng chủ quyền. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế kỷ XXI, cần đổi mới cách tiếp cận, đầu tư vào năng lực pháp lý, thể chế và hợp tác đa phương, để UNCLOS không chỉ là di sản pháp lý từ năm 1982, mà còn là bản hiến pháp sống động cho trật tự biển trong thời đại mới.

Đồng thời, Việt Nam nên mở rộng kết nối giữa Hội thảo Biển Đông với các diễn đàn biển quốc tế khác, nhằm lan tỏa thông điệp đối thoại, củng cố vai trò trung tâm của ASEAN, nâng cao uy tín và vị thế của Việt Nam trong các vấn đề biển và đại dương.

Yêu sách biển của các quốc gia phải phù hợp với quy định của UNCLOS 1982

Chiều ngày 17/7, tại họp báo thường kỳ, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng đã nêu ý kiến về sự kiện ngày ...

Thềm lục địa mở rộng ngoài 200 hải lý: Quy định và thực tiễn

Công ước UNCLOS 1982 là cơ sở pháp lý quan trọng trong xác định phạm vi của các vùng biển, trong đó có thềm lục ...

Việt Nam kêu gọi tăng cường hợp tác thực chất ở tất cả các cấp độ nhằm bảo đảm an ninh biển

Thời gian qua, Việt Nam đã tích cực thúc đẩy hợp tác với các đối tác liên quan để bảo đảm an ninh biển, nhất ...

Việt Nam kêu gọi giải quyết hòa bình tranh chấp ở Biển Đông trên cơ sở UNCLOS tại Liên hợp quốc

Cuối tháng Chín, trong khuôn khổ tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 80, Chủ tịch nước ...

Timor-Leste ủng hộ COC ở Biển Đông, cam kết tuân thủ UNCLOS

Timor-Leste, quốc gia sắp hoàn tất thủ tục gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đã bày tỏ ủng hộ Bộ ...

Đọc thêm

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (19/11): Bắc Bộ chuyển rét, đêm có nơi mưa to; Bắc Trung Bộ chiều cục bộ mưa rất to

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (19/11): Bắc Bộ chuyển rét, đêm có nơi mưa to; Bắc Trung Bộ chiều cục bộ mưa rất to

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (19/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Trưởng Khu hành chính đặc biệt Hong Kong, Trung Quốc Lý Gia Siêu

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Trưởng Khu hành chính đặc biệt Hong Kong, Trung Quốc Lý Gia Siêu

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Trưởng Khu hành chính đặc biệt Hong Kong, Trung Quốc Lý Gia Siêu.
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Thủ tướng Singapore Lawrence Wong

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Thủ tướng Singapore Lawrence Wong

Ngày 18/11, bên lề Tuần lễ cấp cao APEC 2026 tại Thâm Quyến, Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Thủ tướng Singapore Lawrence Wong.
APEC CEO Summit 2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị APEC thúc đẩy ba định hướng chiến lược

APEC CEO Summit 2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị APEC thúc đẩy ba định hướng chiến lược

Phát biểu tại APEC CEO Summit 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị APEC thúc đẩy ba định hướng chiến lược
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức ...
Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Hơn sáu thập niên vun đắp tình hữu nghị đang tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam và Azerbaijan đưa quan hệ Đối tác Chiến lược đi vào chiều sâu.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc vẫn là nhân tố không thể thiếu trên con đường hướng tới bán đảo Triều Tiên hòa bình và ổn định lâu dài.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc thể hiện nhu cầu lớn của cả hai về ổn định chiến lược và thúc đẩy hợp tác.
Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Sau hơn hai tháng bom đạn bao phủ vùng Vịnh, cuộc xung đột ở Trung Đông vẫn mờ mịt, nhưng hậu họa thì đã rõ.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động