Cần lắm, dòng vốn đầu tư trực tiếp từ kiều bào!

Đặc biệt, Nghị quyết khuyến khích kiều bào có tâm huyết với đất nước trở về đầu tư trên hai lĩnh vực “chất xanh” và “chất xám”, phục vụ cho bản thân, gia đình, doanh nghiệp và cộng đồng xã hội.

Khơi thông nguồn lực “chất xám” và “chất xanh”

Bàn về vấn đề đầu tư “chất xám”, nhiều trí thức, nhà khoa học là Việt kiều luôn mong muốn trở về Việt Nam liên doanh, liên kết để cùng nghiên cứu và phát triển.

Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách, nghị quyết, nghị định nhằm tạo điều kiện cho bà con kiều bào có năng lực trong lĩnh vực này trở về Việt Nam làm việc với các doanh nghiệp, các bộ, ban, ngành liên quan đến khoa học - kỹ thuật để cùng nghiên cứu, phát triển và đào tạo đội ngũ trí thức trẻ của Việt Nam tiếp cận với tinh hoa khoa học - công nghệ của thế giới. Trọng tâm là nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ số, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn xanh... để Việt Nam từng bước tiệm cận với trình độ phát triển của các quốc gia tiên tiến trong khu vực và trên thế giới.

Nếu làm tốt lĩnh vực này, Việt Nam sẽ có công nghệ nguồn, công nghệ lõi làm nền tảng quan trọng cho cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (4.0), dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI)..., đồng thời tạo điều kiện cho các ngành công nghiệp phụ trợ phát triển.

29.7. Cần lắm, dòng vốn đầu tư trực tiếp từ kiều bào!

Doanh nhân Nguyễn Hoài Bắc, Việt kiều Canada. (Ảnh: TGCC)

Trên lý thuyết, chúng ta đã có nhiều chính sách tốt tạo điều kiện cho các nhà khoa học và trí thức trẻ trở về Việt Nam cùng phát triển. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc này vẫn chưa đạt hiệu quả như mong đợi do còn nhiều khác biệt về cơ sở hạ tầng, điều kiện nghiên cứu giữa Việt Nam và các quốc gia nơi các kỹ sư, tiến sĩ, giáo sư là Việt kiều đang sinh sống và làm việc.

Những hạn chế này không thể giải quyết trong một sớm một chiều mà cần có thời gian, cùng với nguồn lực về tài chính, cơ sở vật chất và nhân lực phù hợp.

Đánh thức dòng vốn kiều bào

Đối với hai lĩnh vực quan trọng là “chất xám” và “chất xanh”, chúng ta cần khai thông, mở rộng hướng đi có khả năng phát huy hiệu quả trước mắt. Theo tôi, đó chính là “chất xanh” - dòng tiền, dòng vốn mà bà con Việt kiều đã tích lũy trong nhiều năm, nhiều thập kỷ sinh sống ở nước ngoài.

Nguồn vốn này có thể được luân chuyển một cách hợp pháp thông qua hệ thống ngân hàng và các tổ chức tín dụng theo quy định của Việt Nam và quốc tế, trở thành nguồn vốn sạch đầu tư vào Việt Nam để xây dựng nhà máy, xí nghiệp, tạo việc làm cho người lao động, góp phần ổn định an sinh xã hội, tăng nguồn thu ngân sách và tạo ra nhiều sản phẩm chất lượng cao phục vụ xuất khẩu sang các thị trường lớn như châu Âu, Bắc Mỹ, Hoa Kỳ, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc...

Tại Bắc Mỹ, châu Âu và các nước phát triển ở châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc..., nhiều bà con kiều bào sau nhiều năm sinh sống và làm việc đã tích lũy được nguồn vốn tương đối lớn, đủ khả năng mở rộng sản xuất và đầu tư về quê hương. Mặc dù chưa phải ai cũng giàu có, nhưng nhiều người có khả năng huy động từ khoảng 500.000 USD đến trên 1 triệu USD để đầu tư. Chúng ta có hàng trăm nghìn người Việt Nam ở nước ngoài đáp ứng được khả năng này.

Nếu trở về Việt Nam đầu tư, họ có thể xây dựng các doanh nghiệp vừa và nhỏ, mỗi doanh nghiệp tạo việc làm cho ít nhất 10 lao động. Đây là một nguồn lực rất lớn, cần được khai thác phù hợp với nhu cầu phát triển thực tế của đất nước.

Chúng ta kỳ vọng từ nay đến năm 2045, nền kinh tế Việt Nam sẽ trở thành một trong những nền kinh tế hàng đầu trong khu vực, duy trì tốc độ tăng trưởng GDP hai con số và đưa thu nhập bình quân đầu người lên khoảng 10.000 USD/năm, đạt mức thu nhập trung bình cao.

Nếu biết phát huy sức mạnh của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài thông qua hệ thống chính sách, pháp luật, các thông tư và nghị định liên quan nhằm bảo vệ nguồn vốn đầu tư của kiều bào, đồng thời bảo đảm việc luân chuyển ngoại tệ từ nước ngoài về Việt Nam và từ Việt Nam ra nước ngoài được công khai, minh bạch, thông thoáng và thuận lợi, chúng ta sẽ tạo nên nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế vi mô và vĩ mô.

Đây cũng sẽ là tiền đề quan trọng để xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng trong tương lai, phù hợp với tinh thần các Nghị quyết số 57 -NQ/TW, Nghị quyết số 59-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 69-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học - công nghệ, kinh tế tư nhân và các động lực tăng trưởng mới của đất nước.

Những việc khó sẽ cần có thời gian để từng bước giải quyết. Tuy nhiên, những việc có thể thực hiện ngay nhằm huy động tiềm lực tài chính và năng lực quản trị của bà con kiều bào đầu tư trở lại Việt Nam cần được ưu tiên triển khai. Đây là con đường nhanh nhất, hiệu quả nhất để phục vụ đất nước, cống hiến cho Tổ quốc và cũng mang lại lợi ích chính đáng cho chính những người đầu tư.

Chúng ta cũng cần nhìn nhận một cách khách quan rằng, sau hơn 30 năm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tổng lượng vốn FDI vào Việt Nam chỉ ở mức tương đương với tổng lượng kiều hối mà bà con kiều bào chuyển về trong cùng giai đoạn dưới nhiều hình thức khác nhau, bao gồm hỗ trợ gia đình và đầu tư.

Nếu có cơ chế thông thoáng, minh bạch và được luật hóa đầy đủ, dòng vốn này hoàn toàn có thể tăng mạnh hơn nữa, góp phần hình thành nhiều doanh nghiệp do chính người Việt Nam ở nước ngoài làm chủ, tạo thêm nhiều nhà máy, xí nghiệp và việc làm cho người lao động.

Đây là nguồn lực rất quan trọng cần được khai thác, đồng thời cũng là lĩnh vực có thể triển khai thuận lợi hơn so với việc thu hút nguồn lực “chất xám”. Đầu tư “chất xanh” bằng nguồn vốn thực có sẽ nhanh chóng tạo ra hiệu quả đối với doanh nghiệp, người lao động và sự phát triển của đất nước.

Chung sức xây dựng quê hương

Gần 40 năm sinh sống tại Canada, một trong những quốc gia phát triển hàng đầu thế giới, bên cạnh Hoa Kỳ, tôi nhận thấy cộng đồng người Việt tại hai quốc gia này có khả năng huy động nguồn vốn hợp pháp để đầu tư trở lại Việt Nam một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Vì vậy, theo tôi, Nhà nước và các cơ quan hữu quan cần nghiên cứu những chính sách phù hợp dành cho các nhà đầu tư nói chung và kiều bào nói riêng. Chẳng hạn, đối với những dự án đầu tư từ 100 tỷ đồng trở lên, có thể xem xét tạo điều kiện thuận lợi về thị thực xuất nhập cảnh lâu dài, quyền mua bán bất động sản theo quy định của pháp luật như công dân trong nước và, nếu có nguyện vọng xin trở lại quốc tịch Việt Nam, hồ sơ có thể được xem xét, giải quyết trong thời gian không quá 12 tháng.

Tại buổi lễ kỷ niệm 10 năm thành lập Hội Canada Việt Nam (Canada Vietnam Society) ngày 12/7, Đại sứ Việt Nam tại Canada Phạm Vinh Quang đánh giá cao vai trò của Hội Canada Việt Nam trong việc tập hợp đội ngũ trí thức, doanh nhân, nhà khoa học và cộng đồng người Việt Nam tại Canada, đồng thời ghi nhận nhiều hoạt động thiết thực của Hội hướng về quê hương, đất nước. Đại sứ cũng bày tỏ mong muốn cộng đồng người Việt Nam tại Canada nói riêng và Bắc Mỹ nói chung tiếp tục đoàn kết, chung sức xây dựng cộng đồng ngày càng vững mạnh, đóng góp nhiều hơn nữa cho quê hương.

Theo Đại sứ Phạm Vinh Quang, dù có điều kiện đầu tư trực tiếp hay không, chỉ cần luôn hướng về Việt Nam, mong muốn đất nước ngày càng phát triển, hùng cường và thịnh vượng thì đó cũng là một biểu hiện của lòng yêu nước.

Hội Canada Việt Nam (Canada Vietnam Society) kỷ niệm 10 năm thành lập. (Ảnh TGCC)

Bà con kiều bào cũng bày tỏ sự cảm ơn đối với Đại sứ quán Việt Nam tại Canada và đội ngũ cán bộ, nhân viên đã luôn tích cực hỗ trợ cộng đồng trong việc giải quyết các thủ tục pháp lý liên quan giữa Việt Nam và nước sở tại, đồng thời thực hiện tốt công tác bảo hộ công dân khi cần thiết.

Tính đến năm 2025, kiều bào từ khoảng 30 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đầu tư về Việt Nam khoảng 1,95 tỷ USD trong lĩnh vực chế biến, chế tạo, chưa kể các dự án đầu tư thông qua doanh nghiệp trong nước.

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện có khoảng 6 triệu người, sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, đội ngũ chuyên gia và trí thức có trình độ đại học trở lên chiếm khoảng 10% - 15%. Ước tính có khoảng 650.000 kỹ sư, bác sĩ, tiến sĩ và chuyên gia đang sinh sống, làm việc tại các quốc gia phát triển trên thế giới.

Cần lắm vốn đầu tư của bà con kiều bào với kinh nghiệm quản lý kinh tế, năng lực điều hành và dòng vốn hợp pháp chuyển về Việt Nam để cùng xây dựng, phát triển đất nước, thúc đẩy lưu thông hàng hóa từ trong nước ra nước ngoài và ngược lại. Hy vọng rằng các tổ chức, hội đoàn của bà con kiều bào tại các nước phát triển như Bắc Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore sẽ đặc biệt quan tâm, vận động và hỗ trợ các hoạt động đầu tư về trong nước.