Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong trái tim thế hệ trẻ kiều bào

Ngày 12/7, tại tỉnh Saitama (Nhật Bản), chung kết Cuộc thi Hùng biện tiếng Việt 2026 với chủ đề “Tiếng Việt trong tim những người con xa xứ” đã diễn ra tại Nhật Bản và Việt Nam.

Để văn hóa ‘chạm’ tới trái tim bạn bè quốc tế Phở và văn hóa ẩm thực mang bản sắc Việt Nam đến gần hơn với thế giới Ra mắt Câu lạc bộ Di sản Văn hóa tiếng Việt

Chương trình được tổ chức trực tiếp tại Nhật Bản và kết nối trực tuyến với điểm cầu Việt Nam. Tham dự có đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản; TS. Nguyễn Hồng Sơn, Chủ tịch Liên hiệp Hội người Việt Nam tại Nhật Bản; Ni sư Thích Tâm Trí, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội Phật giáo Việt Nam tại Nhật Bản; ông Phạm Đình Thương, Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam tại Saitama, Trưởng Ban tổ chức cuộc thi; ông Trần Thanh Long và ông Phạm Văn Thịnh, Phó Trưởng Ban tổ chức.

Đại sứ Nguyễn Phú Bình, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài, thành viên Ban Cố vấn cuộc thi; TS. Đỗ Ngọc Văn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu các vấn đề xã hội, Trưởng Ban Giám khảo; PGS.TS. Nguyễn Thiện Nam, chuyên gia ngôn ngữ học, thành viên Ban Giám khảo; bà Lê Thị Khánh Vân, Giám khảo khách mời, cùng đại diện các đơn vị bảo trợ, đồng hành, nhà tài trợ và các cơ quan báo chí.

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong trái tim thế hệ trẻ kiều bào

Ban Giám khảo lắng nghe phần hùng biện của các thí sinh (từ trái sang phải: bà Lê Thị Khánh Vân, TS. Đỗ Ngọc Văn, PGS.TS. Nguyễn Thiện Nam). (Ảnh: Minh Hằng)

Phát biểu khai mạc, ông Phạm Đình Thương, Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam tại tỉnh Saitama, Trưởng Ban tổ chức cuộc thi, nhấn mạnh tiếng Việt không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là cội nguồn bản sắc dân tộc.

“Đối với mỗi người Việt Nam, tiếng Việt là tiếng mẹ ru, là lời dạy của ông bà, cha mẹ, là ký ức của tuổi thơ, là hồn cốt của dân tộc và là sợi dây vô hình nhưng bền chặt kết nối mỗi người con xa quê với Tổ quốc”, ông nói.

Theo ông Phạm Đình Thương, dù sinh sống, học tập hay làm việc ở bất cứ đâu trên thế giới, tiếng Việt vẫn luôn là cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai; giữa các thế hệ trong mỗi gia đình và giữa cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương đất nước.

Ông khẳng định: “Chúng tôi luôn tâm niệm một thông điệp rất giản dị nhưng vô cùng sâu sắc: “Ở đâu còn tiếng Việt, ở đó là quê hương””.

Theo Trưởng Ban tổ chức, chính từ mong muốn gìn giữ ngôn ngữ dân tộc, cuộc thi được tổ chức nhằm tạo môi trường để thanh thiếu niên kiều bào rèn luyện khả năng sử dụng tiếng Việt, tìm hiểu sâu hơn về văn hóa, lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Điều đáng quý nhất chính là các em đã dám cất lên tiếng nói của mình bằng tiếng Việt để lan tỏa tình yêu quê hương và truyền cảm hứng tới cộng đồng. Các em chính là những sứ giả văn hóa, những người trẻ đang góp phần viết tiếp hành trình giữ gìn bản sắc dân tộc bằng tình yêu dành cho tiếng mẹ đẻ”, ông Phạm Đình Thương chia sẻ.

Ông Phạm Đình Thương gửi gắm những thông điệp ý nghĩa về hành trình gìn giữ tiếng Việt. (Nguồn: BTC)

Sân chơi lan tỏa tình yêu tiếng mẹ đẻ

Mang chủ đề "Bảo tồn và phát huy tiếng Việt - Tự hào văn hóa 54 dân tộc Việt Nam", cuộc thi truyền tải thông điệp “Ở đâu còn tiếng Việt, ở đó là quê hương”, nhấn mạnh vai trò của ngôn ngữ trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa và củng cố sự gắn kết giữa các thế hệ người Việt Nam ở nước ngoài.

Sau hơn ba tháng phát động, Ban Tổ chức đã nhận được 54 bài dự thi đến từ nhiều địa phương trên khắp Nhật Bản.

Qua hai vòng sơ khảo và bán kết, 10 thí sinh xuất sắc nhất đã bước vào vòng chung kết với các bài hùng biện xoay quanh tình yêu tiếng Việt, truyền thống gia đình, ký ức quê hương, bản sắc văn hóa dân tộc và trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ tiếng mẹ đẻ.

Mỗi thí sinh có 5 phút trình bày và 4 phút trả lời câu hỏi phản biện từ Ban Giám khảo. Các phần thi được đánh giá dựa trên nội dung, khả năng sử dụng tiếng Việt, kỹ năng hùng biện, phong thái trình bày và khả năng ứng xử.

Không chỉ là cuộc tranh tài về kỹ năng diễn đạt, vòng chung kết còn mang đến không gian giao lưu văn hóa với nhiều tiết mục nghệ thuật đậm đà bản sắc Việt Nam, góp phần đưa tiếng Việt đến gần hơn với cộng đồng người Việt và bạn bè quốc tế.

Top 10 thí sinh thi đấu tại chung kết cuộc thi. (Nguồn: BTC)

Tiếng Việt cần được nuôi dưỡng từ chính mỗi gia đình

Chia sẻ tại chương trình, PGS.TS. Nguyễn Thiện Nam, chuyên gia ngôn ngữ học và thành viên Ban Giám khảo, cho rằng việc duy trì tiếng Việt đối với trẻ em sinh ra và lớn lên ở nước ngoài luôn là một hành trình nhiều thử thách.

“Các em cần cố gắng nói tiếng Việt với bố mẹ trong mọi trường hợp. Dù nói chậm, các em vẫn nên kiên trì trả lời bằng tiếng Việt thay vì sử dụng tiếng bản địa, bởi ngôn ngữ của nước sở tại các em đã rất thành thạo”, ông khuyến nghị.

Từ trải nghiệm của chính gia đình mình tại Nhật Bản, ông kể rằng ngay cả con trai ông cũng từng từ chối tham gia các buổi gặp gỡ cộng đồng vì cảm thấy “rất mệt” khi phải cố gắng sử dụng tiếng Việt.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thiện Nam, khi trẻ bước vào độ tuổi 7-8, tiếng Việt thường dần yếu đi nếu thiếu môi trường sử dụng thường xuyên. Vì vậy, sự kiên trì của cha mẹ trong việc tạo môi trường giao tiếp bằng tiếng Việt tại gia đình có ý nghĩa quyết định đối với việc bảo tồn tiếng mẹ đẻ.

Mỗi thí sinh là một “sứ giả nhỏ” của văn hóa Việt Đánh giá về chất lượng cuộc thi, TS. Đỗ Ngọc Văn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu các vấn đề xã hội, Trưởng Ban Giám khảo, bày tỏ sự xúc động trước những phần hùng biện giàu cảm xúc của các thí sinh.

“Tất cả 10 thí sinh đều rất xuất sắc. Chính những câu chuyện các em kể đã đưa tôi trở về tuổi thơ với những ký ức rất đẹp của quê hương. Ban Giám khảo đã gặp rất nhiều khó khăn khi phải lựa chọn người chiến thắng”, ông chia sẻ.

Theo TS. Đỗ Ngọc Văn, giá trị lớn nhất của cuộc thi không nằm ở thứ hạng mà ở việc khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản.

“Mỗi thí sinh đều là một 'sứ giả nhỏ' góp phần bảo tồn ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam ở nước ngoài. Những chứng nhận của cuộc thi không chỉ là thành tích mà hãy lưu giữ như một kỷ niệm đẹp trong trái tim mình”, ông nhấn mạnh.

Các gương mặt xuất sắc được vinh danh

Kết thúc vòng chung kết, Ban tổ chức đã trao giải cho những thí sinh có phần thể hiện nổi bật ở hai bảng thi. Ở bảng A (dành cho lứa tuổi nhi đồng/thiếu niên), giải Nhất thuộc về Trịnh Quỳnh Như (SBD 164); giải Nhì được trao cho Đoàn Văn Khôi (SBD 133); giải Ba thuộc về Kim Trà My (SBD 117).

Ở bảng B (dành cho lứa tuổi thanh thiếu niên), Nguyễn Phạm Huyền (SBD 158) My giành giải Nhất; giải Nhì thuộc về Nguyễn Văn Khang (SBD 145); giải Ba được trao cho Bùi Trung Dũng (SBD 136).

Bên cạnh đó, Nguyễn Văn Khang cũng được Hội đồng Giám khảo trao giải Hùng biện ấn tượng, trong khi Nguyễn Mei nhận giải Khuyến khích.

Phát biểu tổng kết chương trình, ông Trần Thanh Long, Phó Trưởng Ban tổ chức, khẳng định giá trị lớn nhất mà cuộc thi mang lại không nằm ở những giải thưởng.

“Điều quý giá nhất mà cuộc thi mang lại không chỉ là những giải thưởng, mà là sự lan tỏa của một niềm tin. Tiếng Việt sẽ còn mãi khi chúng ta còn trân trọng và gìn giữ nó trong mỗi gia đình, mỗi lớp học, mỗi hoạt động cộng đồng và trong chính trái tim của mỗi người Việt Nam”.

Ông nhấn mạnh, mỗi bài hùng biện là một câu chuyện về quê hương, gia đình và cội nguồn, góp phần kết nối các thế hệ người Việt tại Nhật Bản cũng như lan tỏa tình yêu tiếng mẹ đẻ trong cộng đồng.

“Cuộc thi khép lại, nhưng hành trình gìn giữ tiếng Việt sẽ còn tiếp tục. Chúng tôi mong rằng sau ngày hôm nay, mỗi người sẽ tiếp tục là một hạt nhân lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong gia đình, trong trường học, trong cộng đồng và trong cuộc sống hằng ngày”.

Theo Ban tổ chức, các thí sinh đạt giải cao sẽ tiếp tục tham gia chương trình “Về nguồn” tại Việt Nam, với chuỗi hoạt động tìm hiểu lịch sử, văn hóa dân tộc, giao lưu với học sinh trong nước và tham dự lễ vinh danh tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên (Nghệ An).

Hoạt động được kỳ vọng sẽ góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, nuôi dưỡng niềm tự hào dân tộc và tiếp tục lan tỏa thông điệp “Ở đâu còn tiếng Việt, ở đó là quê hương” tới cộng đồng người Việt Nam trên toàn thế giới.