Căng thẳng Trung Đông: Ai được, ai mất nhiều nhất khi eo biển Hormuz đóng cửa?

Tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. (Nguồn: Sana)

Trên thực tế, Iran đã phong tỏa eo biển này sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào cuối tháng 2. Đây là tuyến đường trọng yếu, vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.

Dù Tehran sau đó đã nới lỏng, cho phép một số tàu chở dầu không liên quan đến Mỹ hoặc Israel đi qua, thị trường năng lượng vẫn phải đối mặt với những cú sốc chưa từng có, với giá dầu thô Brent tăng vọt 60% chỉ tính riêng trong tháng 3.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ giáng đòn trừng phạt khốc liệt đối với Iran trừ khi nước này chấp thuận một thỏa thuận cho phép mở cửa trở lại eo biển Hormuz.

Trong khi các nhà sản xuất dầu mỏ Trung Đông chịu những tác động trái chiều tùy thuộc vào lợi thế hay bất lợi về mặt địa lý, các quốc gia như Oman, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vẫn có các tuyến đường thay thế thông qua hệ thống đường ống và cảng biển.

Ngược lại, Iraq, Kuwait và Qatar đã bị mắc kẹt hoàn toàn, dẫn đến sự sụt giảm doanh thu nghiêm trọng.

Vì sao châu Á vẫn là tâm điểm thu hút vốn đầu tư giữa lúc FDI toàn cầu chững lại?

Bất chấp những lời đe dọa từ ông Trump, giới chức Iran tái khẳng định rằng, eo biển Hormuz sẽ không được mở lại, đồng thời tuyên bố Tehran từ chối việc bị “hạ nhục”.

Các nhà phân tích nhận định, cuộc xung đột này có thể đã vô tình củng cố vị thế của Iran, khi nguy cơ eo biển bị phong tỏa lặp đi lặp lại đang tạo ra mối đe dọa lớn đối với nền kinh tế toàn cầu.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi đây là cú sốc nguồn cung năng lượng tồi tệ nhất trong lịch sử, với hơn 12 triệu thùng sản lượng mỗi ngày bị đình trệ và khoảng 40 cơ sở năng lượng bị hư hại.

Xét về doanh thu xuất khẩu dầu mỏ, Iraq và Kuwait chứng kiến mức sụt giảm lên tới khoảng 75%, trong khi doanh thu của Iran lại tăng 37% và Oman tăng 26%. Doanh thu từ dầu của Saudi Arabia cũng ghi nhận mức tăng trưởng 4,3%, mặc dù UAE phải chịu mức giảm nhẹ.

Các ước tính này dựa trên dữ liệu từ công ty theo dõi hàng hải Kpler và được quy đổi theo giá dầu Brent để tiện cho việc tính toán.

Các tàu chở hàng di chuyển gần khu vực eo biển Hormuz vào tháng 3. (Nguồn: Getty Images)

Đáng chú ý, Saudi Arabia đang được hưởng lợi về mặt tài chính nhờ nguồn thu từ thuế và phí nhượng quyền gia tăng khi giá dầu leo thang, vốn được coi là yếu tố thiết yếu để giải quyết tình trạng thâm hụt ngân sách do chi tiêu mạnh tay cho việc đa dạng hóa nền kinh tế.

Tuyến đường ống Đông-Tây huyết mạch của quốc gia này, được xây dựng trong thời kỳ Chiến tranh Iran-Iraq, kết nối các mỏ dầu trực tiếp với Biển Đỏ, cho phép vương quốc này đi vòng qua eo biển Hormuz.

Saudi Arabia hiện duy trì công suất xuất khẩu khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày, với các đợt bơm tải gần đây đạt mức tối đa, bất chấp các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng của nước này.

Iraq là quốc gia chịu thiệt hại nặng nề nhất với mức doanh thu lao dốc 76% xuống còn khoảng 1,73 tỷ USD, tiếp theo là Kuwait với mức giảm 73% xuống còn 864 triệu USD.

Doanh thu của Iraq từng được thúc đẩy tạm thời nhờ các chuyến hàng xuất khẩu vào đầu tháng 3, nhưng dự kiến sẽ tiếp tục sụt giảm trong thời gian tới.

Chính phủ các nước vùng Vịnh vẫn còn nhiều phương án để giảm thiểu tác động tài chính, bao gồm việc sử dụng các quỹ dự trữ tài khóa hoặc phát hành trái phiếu nợ, do họ vẫn đang duy trì tỷ lệ nợ công ở mức tương đối thấp.

Cục diện trong tương lai vẫn nhiều bất định.

Một số công ty dầu khí phương Tây đã lên tiếng kêu gọi tăng cường đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch, trong khi nhiều ý kiến khác lại lập luận rằng, sự chuyển dịch sang năng lượng tái tạo mới là giải pháp tối ưu trong dài hạn.

Gần đây, một liên doanh quy mô lớn đã được công bố giữa tập đoàn TotalEnergies của Pháp và Masdar của UAE, nhằm mục tiêu đầu tư 2,2 tỷ USD vào các dự án năng lượng tái tạo tại 9 quốc gia châu Á. Động thái này cho thấy một bước ngoặt tiềm năng nhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào dầu mỏ.