Chiến lược 'ngoại giao Nixon' và nỗ lực tập hợp đồng minh châu Âu của Tổng thống Mỹ Joe Biden

Thanh Tú
Giáo sư Melvyn B. Krauss* đã có bài phân tích trên trang Project Syndicate về nỗ lực áp dụng chiến lược "ngoại giao Nixon" của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc tập hợp đồng minh châu Âu chống lại Trung Quốc và hàn gắn quan hệ với Nga.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Tổng thống Mỹ Joe Biden vận dụng thành công chiến lược 'ngoại giao Nixon'
Tổng thống Mỹ Joe Biden (phải) và người đồng cấp Nga Vladimir Putin tại cuộc gặp ngày 16/6 tại Geneva, Thuỵ Sỹ. (Nguồn: Getty Images)

Bài toán Trung Quốc đã tìm được lời giải

Nhiệm vụ chiến lược cấp thiết của Tổng thống Mỹ Joe Biden khi tổ chức một loạt hội nghị thượng đỉnh ở châu Âu thời gian gần đây là thiết lập một mặt trận thống nhất gồm các quốc gia phương Tây để đối phó với Trung Quốc.

Ba tuần sau chuyến công du châu Âu, giới quan sát cho rằng, ông Biden đã giải quyết thành công bài toán khó nhằn này.

Hiện giờ, về cơ bản, Mỹ, Pháp và Đức đã cùng một chiến tuyến. Mỗi quốc gia đều nhận thức được rằng, sự đồng thuận quốc tế là điều cần thiết để buộc Trung Quốc phải kiềm chế các hành vi gây hấn.

Trong bài phát biểu kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thể hiện rõ quan điểm khi lên tiếng cảnh báo, bất kỳ ai nỗ lực ngăn cản sự đi lên của quốc gia này đều sẽ bị “sứt đầu mẻ trán trước bức thành đồng Vạn lý Trường thành”.

Tại châu Á, nhiệm vụ chiến lược cấp thiết của Washington là tập trung hơn nữa vào Bộ tứ, gồm Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ.

Cuối tháng 6, Mỹ và Nhật Bản đã thực hiện diễn tập hải quân chung. Tại châu Âu, cả Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên minh châu Âu (EU) đều coi Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự, cho dù trước đó 2 tổ chức này luôn tránh đưa ra các cam kết “ngoài khu vực”.

Quan hệ Trung Quốc-Australia: Khi lợi ích quốc gia và lợi ích kinh tế được đặt lên bàn cân

Quan hệ Trung Quốc-Australia: Khi lợi ích quốc gia và lợi ích kinh tế được đặt lên bàn cân

Lôi kéo Nga là ưu tiên của Mỹ

Mặc dù Tổng thống Biden đã đạt được nhiều thành tựu trong việc tạo dựng sự đồng thuận chung để đối phó với Trung Quốc, song ông mới chỉ bước đầu giải quyết được vấn đề hóc búa nhất trong chính sách của mình, đó là thuyết phục Tổng thống Nga Vladimir Putin rằng, Nga sẽ đảm bảo được lợi ích an ninh quốc gia khi “rời xa” Trung Quốc.

Hiện giờ, việc “lôi kéo” Tổng thống Putin rõ ràng là một ưu tiên quan trọng đối với Mỹ.

Kể từ sau cuộc họp thượng đỉnh với ông Biden, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Angela Merkel đã kêu gọi "cài đặt lại" quan hệ giữa EU và Nga.

Tuy nhiên, đề xuất “EU hàn gắn quan hệ với Nga” đã vấp phải sự phản đối gần như quá khích của Hà Lan, các quốc gia Baltic và Ba Lan. Đáp lại những lời chỉ trích đó, bà Merkel nêu rõ: “Các cuộc đối thoại với Tổng thống Nga không phải một dạng phần thưởng”.

Tin liên quan
Quan hệ Mỹ-EU thời Tổng thống Joe Biden: Mối lương duyên không dễ chối bỏ Quan hệ Mỹ-EU thời Tổng thống Joe Biden: Mối lương duyên không dễ chối bỏ

Giới phân tích cho rằng, những thay đổi chính sách mang tính đột ngột hiếm khi được “thấu hiểu” ngay từ ban đầu.

Khi Tổng thống Mỹ Richard Nixon thiết lập quan hệ với Trung Quốc cách đây 50 năm, ông đã “châm ngòi” cho một loạt phản ứng gay gắt từ các đồng minh của Mỹ. Nhật Bản khi đó thậm chí còn phản đối mạnh mẽ hơn so với Estonia, Latvia, Litva và Ba Lan hiện nay.

Ngày nay, sáng kiến "ngoại giao Nixon" được nhớ tới như một trong những đột phá chiến lược lớn nhất thời kỳ hậu chiến.

“Sự mở cửa của Trung Quốc” xuất phát từ thực tế là cả Tổng thống Nixon và Chủ tịch Mao Trạch Đông đều coi Liên Xô là hiểm họa lớn nhất đối với mỗi quốc gia.

Bằng cách thiết lập quan hệ ngoại giao, Bắc Kinh và Washington có thể buộc Liên Xô (khi đó vừa xâm lược Tiệp Khắc và xung đột biên giới với Trung Quốc) phải “suy nghĩ lại” về chính sách gây hấn của mình.

Và hai nước này đã thành công. Những năm sau đó, Liên Xô đã giảm mạnh số lượng quân đội triển khai dọc biên giới với Trung Quốc và tham gia ký kết các hiệp ước vũ khí hạt nhân quan trọng với Mỹ.

TIN LIÊN QUAN
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Ván bài 'đỏ nhiều hơn đen' của Tổng thống Joe Biden

Quay trở lại hiện tại. Ông Putin được cho là có khá nhiều lý do để hợp tác với ông Biden.

Và một vài lý do trong số đó cũng hấp dẫn tương tự như những thứ đã khiến Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông và Thủ tướng Chu Ân Lai chấp nhận lời đề nghị của Tổng thống Nixon.

Trước hết, do Nga hiện nay đang trong tình trạng bị cô lập hơn so với Liên Xô trước đây, nên Moscow đã trở nên phụ thuộc vào Bắc Kinh.

Trong khi đó, quốc gia hưởng lợi chủ yếu từ chính sách chống phương Tây của ông Putin trong suốt thập kỷ qua không phải là Nga, mà là Trung Quốc.

Nếu đưa được Moscow thoát khỏi các biện pháp trừng phạt mà phương Tây đã áp đặt đối với nền kinh tế của xứ sở bạch dương, ông Putin có thể giúp nền kinh tế Nga đảo ngược tình trạng trì trệ và đình đốn.

Trên thực thế, giống như nhiều nhân vật khác trong các cơ quan an ninh của Nga, ông Putin ý thức được rằng, Nga được lợi rất ít từ mối quan hệ với Trung Quốc.

Mặc dù Bắc Kinh đã đầu tư rất lớn vào các doanh nghiệp và cơ sở hạ tầng trên toàn thế giới hầu hết thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường, song chỉ một lượng nhỏ tiền của Trung Quốc được đổ vào Nga - đất nước vốn đang rất cần số tiền này để giảm bớt các tác động tiêu cực của các lệnh trừng phạt từ phương Tây.

Hơn nữa, bất chấp những lợi ích mà ông Putin có thể nhận được từ mối quan hệ tốt đẹp hơn với phương Tây, có thể nhà lãnh đạo Nga vẫn không “xa rời” Trung Quốc, nếu điều đó mang lại rủi ro đối với quyền lực và sự an toàn của cá nhân ông.


*Melvyn B. Krauss là Giáo sư Kinh tế danh dự tại Đại học New York và là thành viên cao cấp tại Viện Hoover, Đại học Stanford, Mỹ.

Trước thềm thượng đỉnh Mỹ-Nga, ông Biden bất ngờ cam kết 'sát cánh' cùng châu Âu chống Nga

Trước thềm thượng đỉnh Mỹ-Nga, ông Biden bất ngờ cam kết 'sát cánh' cùng châu Âu chống Nga

Mỹ sẽ sát cánh với các đồng minh châu Âu chống lại Nga. Cam kết này được Tổng thống Mỹ Joe Biden đưa ra trước ...

Mỹ-châu Âu: Khi đồng minh chưa đủ tin cậy

Mỹ-châu Âu: Khi đồng minh chưa đủ tin cậy

Vụ Mỹ nghe lén các đồng minh EU và NATO bung ra vào thời điểm ngay trước khi Tổng thống Mỹ Joe Biden công du ...

(theo project-syndicate.org)

Đọc thêm

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Chỉ còn ít ngày nữa, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 sẽ khai mạc tại Hà Nội.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động