Chính sách bảo hiểm xã hội: Cần tính minh bạch và giải trình cao hơn

Theo dõi TGVN trên
Dân số Việt Nam đã bước vào giai đoạn bắt đầu già (aging). Khi cơ cấu tuổi dân số thay đổi thì các chính sách an sinh xã hội, trong đó có chính sách hưu trí, sẽ phải thay đổi để phù hợp hơn. PGS. TS. Giang Thanh Long (ảnh), Viện trưởng Viện Chính sách Công và Quản lý (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) đã trao đổi với TG&VN về vấn đề này.
TIN LIÊN QUAN
chinh sach bao hiem xa hoi can tinh minh bach va giai trinh cao hon Cùng chăm lo cho người lao động
chinh sach bao hiem xa hoi can tinh minh bach va giai trinh cao hon Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 2/2016
chinh sach bao hiem xa hoi can tinh minh bach va giai trinh cao hon

Thưa ông, có thể nói việc đầu tư quỹ hưu trí ở Việt Nam hiện nay còn một số bất cập.  Ông có thể cho biết thêm về điều này?

Theo quy định của Luật Bảo hiểm Xã hội năm 2014 đã được Quốc hội thông qua, việc đầu tư của Quỹ hưu trí ở Việt Nam hiện nay chưa thực sự được đa dạng hoá. Một mặt, Luật Bảo hiểm Xã hội chưa đề cập tới khả năng đầu tư Quỹ ra nước ngoài mà tất cả mới chỉ là đầu tư trong nước, trong đó phần lớn tập trung vào cho vay ngân sách nhà nước, đầu tư vào một số công trình, cơ sở hạ tầng theo yêu cầu Chính phủ thông qua hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh hiện nay, chủ trương đầu tư quỹ vào các hoạt động này là hợp lý vì giải quyết được một phần vốn cần huy động trong nước. Tuy nhiên, một số báo cáo  gần đây cho thấy tỷ suất lợi nhuận còn chưa cao. Bên cạnh đó, do Luật BHXH chưa có quy định về đầu tư ra nước ngoài nên có lẽ việc đầu tư Quỹ hưu trí đang bỏ qua một danh mục đầu tư quan trọng. Kinh nghiệm một số nước trong khu vực (như Hàn Quốc) cho thấy việc đa dạng các danh mục đầu tư ra nước ngoài đã có những thời điểm “cứu vãn” được danh mục đầu tư trong nước có lợi suất thấp. Tuy vậy, để làm được việc này thì đòi hỏi bộ phận quản lý Quỹ phải rất chuyên nghiệp, là những nhà đầu tư tài chính nhiều kinh nghiệm.

Ông có thể cho biết những cơ hội và thách thức với Quỹ hưu trí ở Việt Nam trong điều kiện dân số già nhanh?

Chênh lệch thu-chi hàng năm cùng với tích luỹ Quỹ từ những năm trước đó sẽ là quỹ tích luỹ hàng năm. Do đó, chênh lệch thu-chi càng lớn và đầu tư càng hiệu quả thì sẽ tích luỹ được một nguồn quỹ dồi dào. Hiện tại, chúng ta có khoảng 13 triệu người đóng và khoảng hơn 2 triệu người hưởng nên có thặng dư quỹ. Khoản thặng dư này được đầu tư có hiệu quả thì sẽ tạo tích luỹ lớn.

Tuy nhiên, có hai vấn đề lớn cần chú ý khi nói tới tương lai của Quỹ. Thứ nhất, hệ thống hưu trí của chúng ta là hệ thống tích luỹ một phần với cơ chế tài chính thực thanh-thực chi nên khi dân số càng già, số lượng người hưởng và thời gian hưởng càng lớn. Vì thế, thách thức sẽ là những khoản chi lớn trong tương lai. Thứ hai, ngay cả khi dân số không già đi nữa, nhưng với mức đóng rất thấp so với mức hưởng, mất cân đối Quỹ là điều hoàn toàn rõ ràng. Dự báo của ILO năm 2013 cho thấy Quỹ có thể cạn kiệt trong vòng 30 năm tới nếu giữ nguyên thiết kế hiện nay.

Vậy theo ông, có giải pháp nào cho vấn đề mất cân đối Quỹ?

Kinh nghiệm từ nhiều nước với hệ thống tương tự như Việt Nam cho thấy có hai giải pháp hết sức căn cơ để giải quyết vấn đề mất cân đối Quỹ, đó là tăng tỷ lệ đóng và tăng tuổi hưu. Tất nhiên, việc tăng như thế nào và khi nào cần phải được tính toán thận trọng với điều kiện kinh tế - xã hội (trong đó thực trạng thị trường lao động là quan trọng nhất). Một số nước cũng bàn tới việc giảm mức hưởng của người về hưu bằng điều chỉnh công thức tính… nhưng cách làm này không ổn do nó liên quan chặt chẽ tới mức sống cũng như những thay đổi trong chi phí cuộc sống của người về hưu. Tôi cho rằng, quá trình điều chỉnh, chuyển đổi hệ thống phải chấp nhận là có người lợi, người thiệt nhưng cần phải tính thấu đáo để có kết quả có lợi nhất.

Một giải pháp khác là tăng cường hiệu quả đầu tư Quỹ ngay từ bây giờ vì tích luỹ Quỹ vẫn đang tăng lên. Ngoài các danh mục đầu tư hiện nay, chúng ta cần cân nhắc thêm việc đầu tư ra nước ngoài. Phải phân biệt giữa việc không cho phép đầu tư nước ngoài (như hiện nay) với cho phép đầu tư ra nước ngoài nhưng hiện tại chưa đầu tư. Nói một cách nôm na, đưa thêm khả năng đầu tư Quỹ ra nước ngoài cũng giống như xây nhà có cửa sổ - chủ nhà sẽ quyết định có nên mở cửa để đón nắng vào hay không mà thôi.

Còn có giải pháp nào khác không, thưa ông?

Ngoài những giải pháp căn cơ, có tính kỹ thuật ở trên, cũng có những giải pháp quan trọng khác nhằm cải thiện tình hình thu-chi của quỹ hưu trí. Ví dụ, một số nước trong khu vực như Ấn Độ, Thái Lan và Trung Quốc…, tăng cường huy động người tham gia chứ không điều chỉnh tăng mức đóng hoặc tuổi về hưu. Lý do là những nước này - cũng giống như Việt Nam - hiện còn một lượng lao động khổng lồ đang hoạt động kinh tế trong khu vực phi chính thức. Các nước này áp dụng mô hình đóng góp đối ứng để thu hút người lao động khu vực phi chính thức tham gia; đó là, nếu người lao động đóng 100 đồng, chính phủ có thể hỗ trợ đóng thêm 20 đồng và người lao động đóng càng cao, mức hỗ trợ cũng sẽ cao hơn. Tuy nhiên, giải pháp chính sách đòi hỏi Chính phủ phải có nguồn ngân sách tốt.

Bên cạnh việc đó, công tác tuyên truyền, tính minh bạch và tính giải trình cho các quy định trong hệ thống hưu trí cần phải được tăng cường để người dân hiểu sâu hơn nữa về bảo hiểm xã hội khi muốn tham gia. Ví dụ, khi một người đóng vào ngân hàng 1 triệu đồng với mức lãi suất 10%/năm, họ biết ngay là sẽ có thêm 100.000 đồng sau 1 năm và nếu rút tiền sớm thì có thể không được hưởng lãi hoặc lãi rất thấp. Vậy thì họ cũng sẽ có câu hỏi tương tự khi đóng góp vào hệ thống hưu trí là với cùng 1 triệu như thế, họ sẽ được hưởng bao nhiêu khi về hưu và nếu về hưu sớm thì bị phạt như thế nào… Tất nhiên, bản chất của hệ thống bảo hiểm xã hội là chia sẻ rủi ro và nó không giống như gửi tiền ngân hàng. Tuy thế, người dân cần biết tại sao và chia sẻ như thế nào và ở mức nào? Hiện rất ít người hiểu rõ các quy định liên quan nên cần tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, mới thúc đẩy người dân tham gia, đặc biệt là người lao động khu vực phi chính thức - một lực lượng lớn mà chính sách chưa với tới được.

Xin cảm ơn ông!

Chiều 19/7, Ngân hàng Thế giới (WB) họp báo công bố Báo cáo Điểm lại Cập nhật Tình hình Phát triển Kinh tế Việt Nam. Trong báo cáo, tổ chức này khẳng định, Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng.

“Việt Nam nằm trong số các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh trên thế giới, và điều này diễn ra khi mức thu nhập của quốc gia này thấp hơn so với hầu hết các nước có dân số già hiện nay”, ông Philip OKeefe, chuyên gia kinh tế của WB nói.

Năm 2014, Việt Nam thực hiện một số cải cách nhưng chưa đủ nhanh và mạnh để khôi phục cân đối tài chính quỹ hưu trí. Trước khi sửa đổi, các chuyên gia kinh tế dự báo quỹ sẽ bị thâm hụt dòng tiền kể từ đầu thập kỷ 2020 và sẽ cạn kiệt nguồn dự trữ tích lũy vào giữa thập kỷ 2030; sau đó là thời kỳ cần hỗ trợ ngày càng tăng từ ngân sách.

P.V

chinh sach bao hiem xa hoi can tinh minh bach va giai trinh cao hon Bảo hiểm xã hội mới: Lo nhiều hơn mừng

Cách tính bảo hiểm xã hội (BHXH) mới không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà dường như cũng chưa thể khiến người lao động ...

chinh sach bao hiem xa hoi can tinh minh bach va giai trinh cao hon Nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ BHXH, BHYT cho người dân

Hoàn thiện mô hình quản lý bảo hiểm xã hội hiện đại, phù hợp với xu hướng của thế giới.

chinh sach bao hiem xa hoi can tinh minh bach va giai trinh cao hon Cách tính mức lương hưu hằng tháng theo luật BHXH

Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội tự nguyện vừa được Chính ...

 

Thành Châu
(thực hiện)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

XSBL 9/3 - Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 9/3/2021 - SXBL 9/3 - KQXSBL thứ 3

XSBL 9/3 - Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 9/3/2021 - SXBL 9/3 - KQXSBL thứ 3

XSBL 9/3. KQXSBL 9/3. Xổ số Bạc Liêu hôm nay ngày 9 tháng 3 năm 2021. Xo so Bac Lieu. KQSXBL. SXBL 9/3
XSMN 9/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/3/2021 - SXMN 9/3 - dự đoán XSMN 10/3

XSMN 9/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/3/2021 - SXMN 9/3 - dự đoán XSMN 10/3

XSMN 9/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 9/3/2021. XSMN thứ 3. KQXSMN. SXMN 9/3.
Giá vàng hôm nay 9/3: Đà tăng không cầm cự được lâu, vàng lại rớt xuống dưới 1.700 USD/ounce

Giá vàng hôm nay 9/3: Đà tăng không cầm cự được lâu, vàng lại rớt xuống dưới 1.700 USD/ounce

Vừa tăng nhẹ 10 USD/ounce phiên giao dịch sáng 8/3, giá vàng thế giới lại nhanh chóng lao dốc xuống dưới mức 1.700 USD/ounce.
Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 3 ngày 9/3/2021: Bảo Bình thu nhập khởi sắc, Sư Tử công việc gặp may mắn

Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 3 ngày 9/3/2021: Bảo Bình thu nhập khởi sắc, Sư Tử công việc gặp may mắn

Tử vi hôm nay 9/3 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMB 9/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 9/3/2021 - SXMB 9/3 - dự đoán XSMB 10/3

XSMB 9/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 9/3/2021 - SXMB 9/3 - dự đoán XSMB 10/3

XSMB 9/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 9/3/2021. XSMB thứ 3. KQXSMB. SXMB 9/3.
XSMT 9/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/3/2021 - SXMT 9/3 - dự đoán XSMT 10/3

XSMT 9/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/3/2021 - SXMT 9/3 - dự đoán XSMT 10/3

XSMT 9/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 9/3/2021. XSMT thứ 3. KQXSMT. SXMT 9/3.
Doanh nhân Lê Hồng Thuỷ Tiên: ‘Chuyển mình thầm lặng’ với sứ mệnh mang tinh hoa Việt vươn tầm thế giới

Doanh nhân Lê Hồng Thuỷ Tiên: ‘Chuyển mình thầm lặng’ với sứ mệnh mang tinh hoa Việt vươn tầm thế giới

Doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên đã chứng tỏ tài năng lãnh đạo và kinh doanh ngày càng được khẳng định của mình.
Ngày Quốc tế Phụ nữ và sáng kiến 'Khi đàn ông lên tiếng' của Thụy Điển

Ngày Quốc tế Phụ nữ và sáng kiến 'Khi đàn ông lên tiếng' của Thụy Điển

Lần đầu tiên Sáng kiến 'Khi đàn ông lên tiếng' của Thụy Điển được tổ chức tại Việt Nam để khuyến khích nam giới nói về những điều họ hiếm ...
Khách quốc tế giảm 1 tỷ lượt người, 2020 trở thành năm ‘thảm họa’ của ngành du lịch

Khách quốc tế giảm 1 tỷ lượt người, 2020 trở thành năm ‘thảm họa’ của ngành du lịch

Gần 1/3 điểm đến du lịch trên toàn cầu vẫn đóng cửa đối với du khách quốc tế dù các nước đẩy mạnh việc tiêm vaccine ngừa Covid-19.
SBT: Vươn cánh lên một tầm cao mới

SBT: Vươn cánh lên một tầm cao mới

Trong bối cảnh xã hội nhiều biến động, nền kinh tế vi mô-vĩ mô hứng chịu những tác động mạnh mẽ, Công ty Cổ phần Thành Thành Công-Biên Hòa (mã ...
Ngày 8/3: Người phụ nữ vẫn chịu áp lực từ những khuôn mẫu giới

Ngày 8/3: Người phụ nữ vẫn chịu áp lực từ những khuôn mẫu giới

Cần xem lại các thông điệp truyền thông hay các phong trào củng cố khuôn mẫu giới, những chiến dịch tôn vinh vẻ đẹp hình thể của người phụ nữ.
Ngày 8/3: Dù bận rộn, người phụ nữ cũng đừng 'bỏ quên' bản thân mình

Ngày 8/3: Dù bận rộn, người phụ nữ cũng đừng 'bỏ quên' bản thân mình

Để mỗi ngày đều là ngày 8/3, người phụ nữ đừng quên cập nhật kiến thức, đừng bỏ quên chính mình vì lý do bận rộn hay kinh tế không cho phép...
Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3: Nữ sinh Huế duyên dáng trong tà áo dài

Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3: Nữ sinh Huế duyên dáng trong tà áo dài

Quốc tế Phụ nữ 8/3 là ngày tôn vinh, thể hiện sự yêu thương và trân trọng phái đẹp.
Bé gái rơi từ tầng 12A chung cư ra viện sau 5 ngày điều trị

Bé gái rơi từ tầng 12A chung cư ra viện sau 5 ngày điều trị

Sau 5 ngày điều trị, hiện sức khỏe của bé gái rơi từ tầng 12A của chung cư trên phố Nguyễn Huy Tưởng (Hà Nội) đã ổn định, được ra viện.
Tỷ phú Jack Ma: 'Tôi là một người cực kỳ lười biếng từ ngày còn là một đứa trẻ'

Tỷ phú Jack Ma: 'Tôi là một người cực kỳ lười biếng từ ngày còn là một đứa trẻ'

Theo tỷ phú Jack Ma, ông là một người cực kỳ lười biếng từ ngày còn là một đứa trẻ, thậm chí quá lười để phát triển.
Bộ GD&ĐT lên tiếng về tranh cãi tiếng Hàn là môn học 'bắt buộc'

Bộ GD&ĐT lên tiếng về tranh cãi tiếng Hàn là môn học 'bắt buộc' 1

Ngoại ngữ 1 là môn học bắt buộc, học sinh có thể chọn một trong các thứ tiếng được xác định là ngoại ngữ 1 để theo học, trong đó có tiếng Hàn.
Việt Nam đảm bảo an toàn cao nhất trong tiêm chủng vaccine Covid-19

Việt Nam đảm bảo an toàn cao nhất trong tiêm chủng vaccine Covid-19

Đảm bảo an toàn cho người tiêm vaccine phòng Covid-19 là ưu tiên cao nhất từ quy trình nhập khẩu đến tiêm tại Việt Nam được giám sát chặt chẽ.
Sáng 8/3: 100 cán bộ, nhân viên y tế Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiêm vaccine Covid-19

Sáng 8/3: 100 cán bộ, nhân viên y tế Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiêm vaccine Covid-19

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, sẽ có 100 cán bộ, nhân viên y tế của bệnh viện được tiêm vaccine ngừa Covid-19 trong sáng 8/3.
Hải Phòng: Xác định 41 người liên quan đến lịch trình di chuyển của ca bệnh Covid-19

Hải Phòng: Xác định 41 người liên quan đến lịch trình di chuyển của ca bệnh Covid-19

Đến ngày 7/3 xác định được 41 người liên quan đến lịch trình di chuyển của ca bệnh Covid-19 từ TP. Hồ Chí Minh về Thái Bình qua sân bay Cát Bi.
Những phản ứng có thể xảy ra sau tiêm vaccine Covid-19 là gì?

Những phản ứng có thể xảy ra sau tiêm vaccine Covid-19 là gì?

Cũng như tất cả các vaccine khác, vaccine Covid-19 cũng như là một loại thuốc khi đưa vào cơ thể có thể xảy ra phản ứng nghiêm trọng như phản ứng sốc.
Chuyên gia Mỹ: Vaccine ngừa Covid-19 của Nga “có vẻ khả quan”

Chuyên gia Mỹ: Vaccine ngừa Covid-19 của Nga “có vẻ khả quan”

Giám đốc Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm quốc gia Mỹ (NIAID), Tiến sĩ Anthony Fauci đánh giá tích cực về vaccine ngừa Covid-19 của Nga.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 6/3: 6 ca mắc mới tại Hải Dương

Covid-19 ở Việt Nam chiều 6/3: 6 ca mắc mới tại Hải Dương

Tính đến nay, Việt Nam ghi nhận thêm 6 ca mắc mới Covid-19 tại Hải Dương.
XSBL 9/3 - Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 9/3/2021 - SXBL 9/3 - KQXSBL thứ 3

XSBL 9/3 - Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 9/3/2021 - SXBL 9/3 - KQXSBL thứ 3

XSBL 9/3. KQXSBL 9/3. Xổ số Bạc Liêu hôm nay ngày 9 tháng 3 năm 2021. Xo so Bac Lieu. KQSXBL. SXBL 9/3
XSMN 9/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/3/2021 - SXMN 9/3 - dự đoán XSMN 10/3

XSMN 9/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/3/2021 - SXMN 9/3 - dự đoán XSMN 10/3

XSMN 9/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 9/3/2021. XSMN thứ 3. KQXSMN. SXMN 9/3.
XSMB 9/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 9/3/2021 - SXMB 9/3 - dự đoán XSMB 10/3

XSMB 9/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 9/3/2021 - SXMB 9/3 - dự đoán XSMB 10/3

XSMB 9/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 9/3/2021. XSMB thứ 3. KQXSMB. SXMB 9/3.
XSMT 9/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/3/2021 - SXMT 9/3 - dự đoán XSMT 10/3

XSMT 9/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/3/2021 - SXMT 9/3 - dự đoán XSMT 10/3

XSMT 9/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 9/3/2021. XSMT thứ 3. KQXSMT. SXMT 9/3.
XSHCM 8/3 - Kết quả xổ số Hồ Chí Minh hôm nay 8/3/2021 - SXHCM 8/3 - KQXSHCM thứ 2

XSHCM 8/3 - Kết quả xổ số Hồ Chí Minh hôm nay 8/3/2021 - SXHCM 8/3 - KQXSHCM thứ 2

XSHCM 8/3. Xổ số Hồ Chí Minh hôm nay ngày 8 tháng 3 năm 2021. Xo so Ho Chi Minh. KQXSHCM thứ 2.
XSMT 8/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 ngày 8/3/2021 - SXMT 8/3 - dự đoán XSMT 9/3

XSMT 8/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 ngày 8/3/2021 - SXMT 8/3 - dự đoán XSMT 9/3

XSMT 8/3. Báo TGVN sẽ trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 2 ngày 8 tháng 3 năm 2021. KQXSMT thứ 2 . SXMT 8/3.
Phiên bản di động