Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm chính thức Italy: Vun đắp tình hữu nghị truyền thống, tạo xung lực mới cho quan hệ Đối tác chiến lược

Nhân dịp Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sắp có chuyến thăm chính thức Italy, Đại sứ Việt Nam tại Italy Nguyễn Phương Anh đã chia sẻ với TG&VN về ý nghĩa, trọng tâm chuyến thăm và những nét nổi bật trong quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Italy.

Hợp tác kinh tế ASEAN-Italy: Việt Nam khẳng định vai trò cầu nối chiến lược giữa Đông Nam Á và châu Âu Tăng cường hợp tác kinh tế Việt Nam – Italy hướng tới tăng trưởng xanh và đổi mới sáng tạo Việt Nam và Vatican nhấn mạnh tầm quan trọng của tiếp tục thúc đẩy quan hệ song phương

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ tham dự IPU-152 tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ và thăm chính thức Cộng hòa Italy.

Xin Đại sứ cho biết ý nghĩa và những nội dung trọng tâm chuyến thăm Cộng hòa Italy của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dịp này?

Chuyến thăm chính thức Cộng hòa Italy của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn mang ý nghĩa đối ngoại đặc biệt quan trọng, là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trong nhiệm kỳ mới, đồng thời là chuyến thăm chính thức đầu tiên của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam tới Italy sau hơn 10 năm.

Chuyến thăm nhằm triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XIV: Độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước; đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Chuyến thăm thể hiện sự coi trọng của Việt Nam đối với Italy – một đối tác quan trọng tại Liên minh châu Âu, đồng thời khẳng định quyết tâm của Lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc tăng cường hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Italy, tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Italy.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm chính thức Italy: Vun đắp tình hữu nghị truyền thống, tạo xung lực mới cho quan hệ Đối tác chiến lược

Đại sứ Việt Nam tại Italy Nguyễn Phương Anh. (Nguồn: Đại sứ quán Việt Nam tại Italy)

Trong khuôn khổ chuyến thăm, các hoạt động tiếp xúc cấp cao bao gồm hội kiến với Tổng thống Sergio Mattarella và làm việc với lãnh đạo Hạ viện, Thượng viện Italy, tiếp xúc, làm việc với Nhóm Nghị sỹ hữu nghị Việt Nam-Italy, đồng thời tăng cường hợp tác kênh Đảng. Đây cũng là dịp để hai bên trao đổi, rà soát và định hướng hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý, tạo nền tảng thuận lợi cho việc mở rộng hợp tác song phương, nâng cấp quan hệ trong thời gian tới.

Chuyến thăm cũng đồng thời tạo xung lực mới thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước, tạo động lực mới cho tăng trưởng kim ngạch thương mại hai chiều (hiện đạt gần 7,5 tỷ USD). Việc tận dụng hiệu quả Hiệp định EVFTA, cùng với việc thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mới và thực chất như đổi mới sáng tạo, công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao và năng lượng tái tạo, bảo tồn góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả hợp tác kinh tế giữa hai nước.

Trên tổng thể, chuyến thăm không chỉ góp phần vun đắp tình hữu nghị truyền thống giữa nhân dân hai nước, mà còn tạo nền tảng và động lực mới để quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Italy tiếp tục phát triển toàn diện, thực chất và bền vững hơn trong giai đoạn mới, phù hợp với lợi ích chung và kỳ vọng của cả hai bên.

Vừa qua, trong buổi tiếp Đại sứ sau lễ trình Thư ủy nhiệm (ngày 26/3), Tổng thống Italy Sergio Mattarella đã nhấn mạnh rằng Việt Nam là đối tác quan trọng hàng đầu của Italy tại Đông Nam Á. Xin Đại sứ đánh giá những lĩnh vực tiềm năng lớn trong hợp tác giữa hai nước thời gian tới?

Tổng thống Sergio Mattarella rất yêu quý đất nước, con người Việt Nam và coi trọng tiềm năng phát triển mọi mặt giữa hai nước. Đánh giá của ông khẳng định mức độ tin cậy chính trị và vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong chính sách đối ngoại của Italy tại khu vực Đông Nam Á năng động. Đây là vinh dự lớn và là minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ Đối tác chiến lược đang phát triển sâu rộng giữa hai nước. Trên cơ sở đó, hợp tác giữa Việt Nam và Italy trong thời gian tới có nhiều dư địa phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trên các lĩnh vực sau:

Thứ nhất, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư tiếp tục là trụ cột quan trọng. Kim ngạch thương mại hai chiều liên tục tăng trong những năm qua, củng cố vị trí Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ ba của Italy trong ASEAN. Hai nước có cơ cấu kinh tế bổ trợ lẫn nhau: Việt Nam có lợi thế về sản xuất, thị trường lớn, năng động, trong khi Italy có thế mạnh về công nghệ chế biến, chế tạo công nghệ cao, thiết kế, dệt may, da giày, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số.

Việc tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam-EU (EVFTA) sẽ mở rộng hơn nữa trao đổi thương mại, đặc biệt trong các lĩnh vực như dệt may, da giày, cơ khí chế tạo, nông sản chế biến và thực phẩm chất lượng cao. Bên cạnh đó, đầu tư từ Italy vào Việt Nam có tiềm năng gia tăng, nhất là trong các ngành công nghiệp hỗ trợ, công nghệ chế biến và sản xuất xanh. Các cam kết hỗ trợ doanh nghiệp Italy đầu tư tại Việt Nam từ SACE, Simest và việc Leonardo mở văn phòng đại diện tại Việt Nam là những tín hiệu rất tích cực.

Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Italy Nguyễn Phương Anh trình Quốc thư lên Tổng thống Italy Sergio Mattarella. (Nguồn: TTXVN)

Thứ hai, hợp tác về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đối mới sáng tạo là lĩnh vực giàu tiềm năng. Italy là một trong những quốc gia đi đầu châu Âu về kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo và bảo tồn di sản. Hai bên có thể tăng cường hợp tác về năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), công nghệ tiết kiệm năng lượng, quản lý tài nguyên nước và phát triển đô thị bền vững. Đây cũng là lĩnh vực phù hợp với các ưu tiên chiến lược của EU và mở ra cơ hội tiếp cận nguồn tài chính xanh. Cam kết của Italy đóng góp 250 triệu USD vào khuôn khổ Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP) là một điểm sáng, mở ra cơ hội hợp tác lớn trong lĩnh vực năng lượng sạch, giúp Việt Nam thực hiện cam kết net-zero và phát triển bền vững.

Thứ ba, văn hóa - du lịch và giao lưu nhân dân Việc thúc đẩy quảng bá hình ảnh, mở rộng các đường bay, và tăng cường hợp tác giữa các địa phương, tổ chức văn hóa sẽ góp phần gia tăng lượng khách du lịch hai chiều, đồng thời củng cố sự hiểu biết và tin cậy giữa nhân dân hai nước.

Thứ tư, giao lưu văn hóa, giáo dục và hợp tác địa phương là nền tảng bền vững cho quan hệ lâu dài. Cả hai quốc gia đều sở hữu di sản văn hóa phong phú và có sức hấp dẫn lớn đối với du khách quốc tế. Mối quan hệ hữu nghị truyền thống, sự tương đồng về văn hóa, ẩm thực và cấu trúc kinh tế với nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, tạo nền tảng vững chắc cho việc tăng cường giao lưu nhân dân và hợp tác giữa các địa phương. Hợp tác trong giáo dục, khoa học công nghệ, bảo tồn di sản cũng là những lĩnh vực hứa hẹn, đặc biệt là việc mở rộng giảng dạy tiếng Việt tại Italy giúp quảng bá về văn hóa, ngôn ngữ đất nước con người Việt Nam tại Italy.

Cuối cùng, hợp tác trong các lĩnh vực đa phương và toàn cầu cũng có ý nghĩa quan trọng. Hai nước tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đã phương như Liên hợp quốc, hợp tác ASEAN-EU, qua đó đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển bền vững tại khu vực và trên thế giới.

Tôi tin tưởng rằng, quan hệ song phương Việt Nam-Italy với mức độ tin cậy chính trị cao, nền tảng hữu nghị truyền thống vững chắc cùng với các lĩnh vực hợp tác tiềm năng lớn về kinh tế, thương mại và văn hóa, giáo dục, nhân dân đang góp phần tạo nên triển vọng tươi sáng cho quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Italy trong giai đoạn mới.

Công nghiệp chế biến, chế tạo của Italy rất mạnh nhưng chưa có nhiều hợp tác với Việt Nam. Thế mạnh này có thể bổ sung như thế nào trong các mục tiêu phát triển của Việt Nam thời gian tới và phương hướng để hai nước khai thác thế mạnh của nhau, thưa Đại sứ?

Italy là nền kinh tế phát triển, nổi tiếng thế giới với nền công nghiệp chế biến, chế tạo phát triển trình độ cao, đặc biệt là các ngành cơ khí chính xác, thiết kế, thời trang, đồ gia dụng và công nghệ phụ trợ, với thương hiệu "Made in Italy" trứ danh. Trong khi đó, Việt Nam đang trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hướng tới nâng cao năng lực sản xuất và giá trị gia tăng trong các chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là điểm bổ trợ lý tưởng cho hai nền kinh tế.

Thế mạnh của Italy có thể bổ sung cho các mục tiêu phát triển của Việt Nam như nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp, giúp Việt Nam chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo hướng hiện đại, tạo ra các sản phẩm chất lượng và giá trị cao hơn, tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu; phát triển công nghiệp phụ trợ, Italy có thể là đối tác lý tưởng để đầu tư sản xuất, đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ, mang lại cơ hội tiếp cận các công nghệ tiên tiến trong tự động hóa, sản xuất thông minh, các giải pháp xanh trong sản xuất, phù hợp với định hướng phát triển bền vững của Việt Nam.

Tuy nhiên, hợp tác, mở rộng đầu tư trong ngành công nghiệp chế biến, chế tạo còn gặp nhiều rào cản, trong đó đáng chú ý là sự thiếu đồng bộ trong hệ sinh thái phụ trợ của Việt Nam khi ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam hiện chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của hệ thống máy móc Italy, dẫn đến khó khăn trong việc nội địa hóa linh kiện và duy trì tính ổn định của dây chuyền.

Đội ngũ nhân lực kỹ thuật của Việt Nam, tuy mạnh về vận hành nhưng còn hạn chế trong khả năng thiết kế hệ thống và tối ưu hóa quy trình sản xuất, như tại nhà máy Piaggio Vĩnh Phúc, dù đã nội địa hóa nhiều phần, nhưng các cấu phần cốt lõi như động cơ và hệ thống điều khiển điện tử vẫn đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ từ chuyên gia Ý.

Nhân lực Việt Nam thường mất nhiều thời gian để nắm bắt được "tư duy kỹ thuật" (know-how) đằng sau các tiêu chuẩn chất lượng khắt khe của họ. Về phía Italy, do đặc thù của các doanh nghiệp chế tạo Italy là quy mô vừa và nhỏ (SMEs), sở hữu các bí quyết công nghệ mang tính đặc thù cao, thường là di sản tích lũy qua nhiều thế hệ, nhiều doanh nghiệp còn e ngại về việc thất thoát bản quyền công nghệ hoặc tình trạng "sao chép" tại các thị trường đang phát triển, với hệ thống pháp lý và thực thi (enforcement) chưa đủ mạnh. Đây là rào cản lớn nhất khi các doanh nghiệp Italy tìm kiếm cơ hội đầu tư, hợp tác tại Việt Nam.

Trong giai đoạn mới, hai bên cần tối đa hóa lợi ích từ EVFTA và chuẩn bị sẵn sàng cho việc Hiệp định Bảo hộ Đầu tư EVIPA có hiệu lực (Italy đã phê chuẩn năm 2023) nhằm tạo môi trường thuận lợi, minh bạch và an toàn cho hợp tác đầu tư và thương mại.

Để hai bên cùng khai thác hiệu quả thế mạnh của nhau, hợp tác trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo cần được xây dựng trên lộ trình bài bản, đi từ việc chuẩn hóa tiêu chuẩn đến việc làm chủ công nghệ. Việc giải quyết triệt để các lo ngại về bảo mật kỹ thuật và nâng cao năng lực phụ trợ sẽ là chìa khóa để Việt Nam tiếp nhận thành công thế mạnh chế biến, chế tạo hàng đầu thế giới của Italy.

Theo tôi cần có một số bước đi cụ thể để thúc đẩy triển khai như hình thành các cụm công nghiệp chuyên biệt dành riêng cho doanh nghiệp Italy nhằm tạo ra môi trường sản xuất đồng bộ, thu hút sự dịch chuyển của các mạng lưới cung ứng, thuê các chuyên gia quản trị và kỹ sư giàu kinh nghiệm từ Italy trực tiếp điều hành các vị trí chủ chốt trong nhà máy Việt Nam nhằm chuẩn hóa quy trình quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn EU. Lộ trình triển khai cần đi từ chuẩn hóa tiêu chuẩn và tiếp cận công nghệ đến liên kết sản xuất và chuyển giao chất xám. Bước cuối cùng trong lộ trình này là khi doanh nghiệp Việt Nam có thể nội địa hóa sản xuất, tự chủ phát triển hệ sinh thái.

Từ góc độ Đại sứ quán, chúng tôi cũng nỗ lực để hai bên tăng cường trao đổi đoàn doanh nghiệp thu hút đầu tư trong lĩnh vực này. Trong giai đoạn từ năm 2022 đến nay, Đại sứ quán đã phối hợp tổ chức nhiều diễn đàn, hội thảo, tọa đàm kinh tế, hướng tới tạo dựng sự hiện diện của Việt Nam tại các diễn đàn, hội chợ lớn của Italy (Macfrut, Salone del Mobile Milano... ) nhằm thu hút những dự án sản xuất công nghệ cao, thân thiện với môi trường, đặc biệt trong các lĩnh vực chế biến, chế tạo mà Italy có thế mạnh như chế biến thực phẩm, dệt may, da giày ứng dụng công nghệ mới. Chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động này trong thời gian tới.

Ông Walter Cavrenghi, Tổng thư ký Phòng Thương mại Italy-Việt Nam thăm gian hàng Việt Nam tại một triển lãm tại Italy. (Nguồn: TTXVN)

Vừa đảm nhiệm nhiệm kỳ công tác tại Italy, Đại sứ có thể chia sẻ những ưu tiên và ấp ủ lớn trong nhiệm kỳ của mình, thúc đẩy nâng tầm Đối tác chiến lược Việt Nam-Italy?

Tôi rất vinh dự được đảm nhiệm trọng trách là Đại sứ Việt Nam tại Italy trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai nước đang ở giai đoạn phát triển rất tốt đẹp. Tôi mong muốn sẽ cùng cán bộ Đại sứ quán tiếp tục thúc đẩy quan hệ hai nước lên một tầm cao mới, toàn diện và thực chất hơn, với một số mục tiêu cụ thể như (i) Đẩy mạnh ngoại giao kinh tế trở thành động lực đột phá, nỗ lực hiện thực hóa các tiềm năng to lớn giữa hai nền kinh tế; khai thác hiệu quả các lĩnh vực hợp tác mới như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và năng lượng tái tạo... với các doanh nghiệp Italy để thúc đẩy hợp tác trong các ngành thế mạnh của Italy và phù hợp với định hướng phát triển của Việt Nam; (ii) Khai thác những giá trị văn hóa chung, các sáng kiến ngoại giao văn hóa, hợp tác giáo dục và giao lưu nhân dân, thúc đẩy nền tảng bền vững cho mọi quan hệ hợp tác; và (iii) Kết nối địa phương, mở rộng mạng lưới hợp tác với các vùng, các thành phố của Italy, từ đó tạo ra những dự án hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân cả hai bên. Đồng thời, củng cố và phát triển hợp tác giữa các tổ chức chính trị, nghị viện và học thuật, nhằm xây dựng một nền tảng vững chắc, đa dạng cho quan hệ Đối tác chiến lược, hướng tới một tầm cao mới trong tương lai.

Tôi tin rằng, với sự kế thừa vững chắc các thành quả từ giai đoạn phát triển trước đây, sự quan tâm chỉ đạo của Lãnh đạo cấp cao hai nước, cùng sự năng động, nhiệt huyết của nhân dân và doanh nghiệp, quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Italy sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ và toàn diện, gặt hái nhiều thành công rực rỡ.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!