Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Dịch Dung
Theo dõi TGVN trên
Phân tích và Bình luận chính trị
Baoquocte.vn. Trung Đông lại chứng kiến cuộc xung đột Palestine-Israel, vốn quá dai dẳng, nay lại bùng phát thành chiến sự. Câu hỏi đặt ra là: Tại sao lại xảy ra vào lúc này và rồi triển vọng sẽ thế nào? Báo Thế giới & Việt Nam giới thiệu loạt bài của chuyên gia phân tích thời sự quốc tế.
Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới
Trên thực tế và trong thực chất Israel và Hamas hiện chẳng khác gì đã ở trong cuộc chiến tranh thứ 4 với nhau ở dải Gaza. (Nguồn: thenationalnews)

TIÊU ĐIỂM QUỐC TẾ

Căng thẳng Israel-Palestine leo thang: Mỹ chưa sẵn sàng ‘trở lại’?

Căng thẳng Israel-Palestine leo thang: Mỹ chưa sẵn sàng ‘trở lại’?

Trong những ngày vừa qua, đụng độ giữa người Palestine và cảnh sát Israel ở vùng phía Đông thành phố Jerusalem và giao tranh vũ trang giữa quân đội Israel với lực lượng Hamas ở dải Gaza trở thành chủ đề chính trị an ninh ganh đua với dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra về tính thời sự trên thế giới.

Chỉ cần một mồi lửa nhỏ...

Chừng nào chưa có được giải pháp chính trị hoà bình cho cuộc xung đột giữa Israel và Palestine, mà cụ thể là chừng nào chưa có hoà bình và hoà giải thật sự giữa hai bên, thì chừng đó việc đụng độ quân sự và chiến tranh lại bùng phát chẳng khác gì đã được lập trình sẵn và chỉ là vấn đề thời gian.

Trên thực tế và trong thực chất Israel và Hamas hiện chẳng khác gì đã ở trong cuộc chiến tranh thứ 4 với nhau ở dải Gaza. Rồi đây, hai bên sẽ lại đi vào thoả thuận ngừng bắn và ngừng chiến với nhau, Israel sẽ lại triệt thoái quân đội ra khỏi vùng biên giới giữa Israel và dải Gaza hoặc ra khỏi dải Gaza nếu như đã đưa quân đội tiến vào vùng lãnh thổ này của người Palestine nhưng lần này chắc chắn không phải là lần cuối cùng hai bên đụng độ quân sự hay chiến tranh với nhau.

Giữa Israel-Palestine ở khu vực Trung Đông luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát đụng độ bạo lực và chiến tranh giống như kho thuốc nổ mà chỉ cần một tia lửa nhỏ là đủ để gây ra vụ nổ lớn. Chừng nào chưa có được giải pháp chính trị hoà bình cho cuộc xung đột giữa Israel và Palestine, mà cụ thể là chừng nào chưa có hoà bình và hoà giải thật sự giữa hai bên, thì chừng đó việc đụng độ quân sự và chiến tranh lại bùng phát chẳng khác gì đã được lập trình sẵn và chỉ là vấn đề thời gian.

Lần này, mồi lửa ấy loé lên ở vùng miền đông của thành phố Jerusalem và rồi dẫn đến đối địch quân sự hiện tại giữa Israel và Hamas ở dải Gaza. Khởi đầu là việc phía Israel dự định đuổi 6 gia đình người Palestine ra khỏi nhà họ cư trú đã nhiều năm ở vùng phía đông thành phố Jerusalem và việc các phần tử cực hữu người Do thái tuần hành kích động thù địch người Ả rập ở Jerusalem, đồng thời có việc cảnh sát Israel không để cho người theo đạo Hồi đi vào nhà nguyện Aksa ở Jerusalem trong tháng Ramadan. Người theo đạo Hồi coi nhà nguyện này là thánh địa linh thiêng thứ ba của họ. Tính nhạy cảm về chính trị nội bộ và mức độ hiềm khích giữa các tôn giáo kích hoạt xung khắc và bạo lực.

Tin liên quan
Giọt nước tràn ly và nguyên nhân đằng sau xung đột căng thẳng giữa Israel và Palestine Giọt nước tràn ly và nguyên nhân đằng sau xung đột căng thẳng giữa Israel và Palestine

Khoảng trống quyền lực

Trong số những tác nhân khác, đáng đề cập đến đầu tiên là khoảng trống quyền lực ở cả phía Israel lẫn Palestine.

Các cuộc bầu cử tổng thống và quốc hội lần đầu tiên ở phía Palestine sau 15 năm đã được ấn định nhưng rồi bị hoãn vô thời hạn. Bất hoà giữa Hamas và Fatah dai dẳng và trầm trọng khiến cho chính quyền tự trị Palestine bị sa lầy trong tình trạng cát cứ quyền lực và lãnh thổ, không thể thống nhất quan điểm và mạnh lên về thế và lực trong quan hệ với Israel. Làm găng với Israel và sẵn sàng đụng độ quân sự trực tiếp với Israel như hiện tại là cách thức mà Hamas thường vận dụng để tranh thủ người Palestine, hạ thấp uy tín và mức độ đáng tin cậy của phe Fatah trong cộng đồng người Palestine cũng như gây dựng và củng cố hình ảnh là lực lượng duy nhất ở Palestine vừa kiên định quyết tâm lại vừa có khả năng thực tế đương đầu với Israel vì nền độc lập cho Palestine.

Ở phía Israel hiện đang có quá trình thành lập chính phủ liên hiệp mới và tương lai chính trị của Thủ tướng tạm quyền Benjamin Netanyahu phụ thuộc vào kết cục cuối cùng của quá trình ấy. Một trong những con chủ bài chính trị đối nội công hiệu nhất mà ông Netanyahu luôn sử dụng trong suốt thời gian dài cầm quyền (hai lần) đến nay là tìm mọi cách và tận dụng mọi dịp để chứng tỏ và thuyết phục người Israel tin rằng chỉ có ông Netanyahu chứ không phải bất cứ chính khách nào khác ở Israel mới có đủ bản lĩnh và năng lực đảm bảo an ninh cho Israel. Chỉ có điều là người này không chủ trương thúc đẩy đàm phán hoà bình và hoà giải với Palestine và ngăn cản việc thành lập nhà nước độc lập cho Palestine.

Vì thế, đụng độ quân sự hay chiến tranh với Hamas và bạo loạn của người Palestine luôn có lợi cho ông Netanyahu. Nhưng ở lần này, rủi ro đối với ông Netanyahu tăng lên gấp bội khi hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel bị Hamas chọc thủng trong chừng mực nhất định, khi bạo lực và hỗn loạn đồng thời bùng phát ở nhiều thành phố của Israel và khi phe đối lập tung ra lập luận rằng không thể để cho ông Netanyahu tiếp tục cầm quyền được nữa bởi nếu không thì sẽ không bao giờ chấm dứt tình cảnh như hiện tại ở Israel và giữa Israel với Palestine. Israel tận lợi từ sự phân rẽ và bất hoà giữa Fatah và Hamas như thế nào thì phía Hamas cũng nhấn sâu vào những điểm yếu của ông Netanyahu như thế.

Cuộc chiến lần này sẽ không kéo dài nhưng mức độ tàn phá sẽ lớn hơn. Chừng nào cả hai bên đều thấy đủ mức để tự coi là thắng chứ không thua, đương nhiên với cách hiểu về thắng và thua khác nhau, họ sẽ lại thoả thuận ngừng chiến với nhau và thực hiện nó trên nguyên tắc cho tới khi lại có tia lửa làm kho thuốc nổ lại bùng nổ.

Yếu tố bên ngoài và bên nào thêm khó xử

Nhân tố bên ngoài với tác động rất quyết định là chính quyền mới ở Mỹ với tân Tổng thống Joe Biden không còn như chính quyền tiền nhiệm với ông Donald Trump đối với Israel. Ông Biden vẫn quả quyết là Israel có quyền bảo vệ an ninh nhưng ông Netanyahu chắc chắn đã nhận ra rằng không thể dựa cậy vào ông Biden và chính quyền mới ở Mỹ như đã có thể dựa cậy vào ông Trump trước đó trong mọi chuyện liên quan đến cuộc xung đột giữa Israel và Palestine cũng như trong quan hệ của Israel với thế giới Ả rập và với Iran.

Hơn nữa, Israel càng chiến tranh hay đụng độ vũ trang với Palestine thì càng khó cải thiện được quan hệ với thế giới Ả rập bởi các nước trong thế giới Ả rập sẽ càng hậu thuẫn Palestine. Chiến sự lần này càng dai dẳng và càng quyết liệt thì bên được lợi nhiều nhất là Iran và Thổ Nhĩ Kỳ trong khi tất cả các đối tác khác sẽ càng thêm khó khăn và khó xử, đặc biệt Israel và Mỹ.

Cho nên cả Israel lẫn Hamas đều chủ ý còn gia tăng mức độ chiến sự trước khi đi vào thoả hiệp ngừng bắn với nhau. Cuộc chiến lần này sẽ không kéo dài nhưng mức độ tàn phá sẽ lớn hơn. Chừng nào cả hai bên đều thấy đủ mức để tự coi là thắng chứ không thua, đương nhiên với cách hiểu về thắng và thua khác nhau, họ sẽ lại thoả thuận ngừng chiến với nhau và thực hiện nó trên nguyên tắc cho tới khi lại có tia lửa làm kho thuốc nổ lại bùng nổ.

(Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả)

Chảo lửa Trung Đông: Israel phát hiện rocket từ Lebanon, tố Hamas 'khủng bố', Hội đồng Bảo an dời lịch họp
Hình ảnh về những cuộc giao tranh dữ dội giữa Israel-Palestine
Căng thẳng Israel-Palestine: Việt Nam kêu gọi các bên kiềm chế
Xung đột Israel-Palestine: HĐBA tiến hành cuộc họp thứ 3; Ấn Độ-Anh quan ngại sâu sắc tình hình ở 'chảo lửa'
Xung đột bạo lực giữa Irael và Palestine leo thang, UNICEF kêu gọi bảo vệ trẻ em

Đọc thêm

Cảnh báo mưa to, lũ ở Quảng Bình - Quảng Nam tiếp tục lên

Cảnh báo mưa to, lũ ở Quảng Bình - Quảng Nam tiếp tục lên

Baoquocte.vn. Đêm nay và rạng sáng mai (18/10), lũ trên các sông từ Quảng Bình đến Thừa Thiên - Huế và sông Thu Bồn (Quảng Nam) tiếp tục lên, dao động ...
Chiến đấu cơ Nga xuất kích ngăn chặn máy bay Mỹ giữa biển Nhật Bản

Chiến đấu cơ Nga xuất kích ngăn chặn máy bay Mỹ giữa biển Nhật Bản

Baoquocte.vn. Một máy bay chiến đấu của Nga đã xuất kích để xua máy bay ném bom B-1B Lancer của Mỹ ở vùng biển giữa biển Nhật Bản và bán đảo ...
Trung Quốc kiểm soát gắt bitcoin, Mỹ nhanh chân chớp cơ hội

Trung Quốc kiểm soát gắt bitcoin, Mỹ nhanh chân chớp cơ hội

Baoquocte.vn. Các chuyên gia cho rằng quy định luật pháp và giá điện tại Mỹ rẻ đã thu hút các công ty khai thác bitcoin, khi Trung Quốc tăng cường giám ...
Covid-19 tại Lào 'hạ nhiệt'

Covid-19 tại Lào 'hạ nhiệt'

Baoquocte.vn. Bộ Y tế Lào ngày 17/10 cho biết trong 24h qua, nước này ghi nhận 296 ca mắc mới Covid-19 và 2 trường hợp tử vong.
Thủ tướng: Chính sách phòng, chống dịch Covid-19 phải thống nhất toàn quốc

Thủ tướng: Chính sách phòng, chống dịch Covid-19 phải thống nhất toàn quốc

Baoquocte.vn. Sau hơn 5 tháng kể từ khi đợt dịch Covid-19 lần thứ 4 bùng phát, lây lan, đến nay dịch đã cơ bản được kiểm soát trên phạm vi toàn ...
Lai Châu: Quyết liệt đấu tranh phòng, chống tội phạm

Lai Châu: Quyết liệt đấu tranh phòng, chống tội phạm

Baoquocte.vn. Lực lượng Công an tỉnh Lai Châu đã nhập nhiều chiến công trong công tác phòng, chống tội phạm nói chung và tội phạm ma túy nói riêng.
Thủ tướng: 'Chặng đường sắp tới còn rất gian nan'

Thủ tướng: 'Chặng đường sắp tới còn rất gian nan'

Baoquocte.vn. Thủ tướng nhận định, chặng đường sắp tới còn rất gian nan, nhưng Việt Nam có cơ sở khoa học và thực tiễn để kiểm soát có hiệu quả dịch ...
Giữa lúc căng thẳng gia tăng, chiến hạm Mỹ và Canada đi qua Eo biển Đài Loan

Giữa lúc căng thẳng gia tăng, chiến hạm Mỹ và Canada đi qua Eo biển Đài Loan

Baoquocte.vn. Các chiến hạm của Mỹ và Canada đã đi qua Eo biển Đài Loan vào cuối tuần trước giữa lúc căng thẳng giữa Bắc Kinh và Đài Bắc leo thang.
Sean Penn chia tay vợ thứ ba kém 32 tuổi

Sean Penn chia tay vợ thứ ba kém 32 tuổi

Baoquocte.vn. Nữ diễn viên Leila George, 29 tuổi vừa đệ đơn xin ly dị chồng 61 tuổi Sean Penn hôm 15/10. Cặp đôi chỉ mới cưới được 15 tháng.
Đại học Bách khoa Hà Nội bổ nhiệm hiệu trưởng của 3 trường trực thuộc

Đại học Bách khoa Hà Nội bổ nhiệm hiệu trưởng của 3 trường trực thuộc

Baoquocte.vn. Đại học Bách khoa Hà Nội vừa công bố quyết định bổ nhiệm hiệu trưởng của 3 trường trực thuộc.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Baoquocte.vn. Là người có nhiều kinh nghiệm về đối ngoại, tân Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio có thể kế thừa đường hướng đối ngoại của người tiền nhiệm với dấu ấn riêng.
Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Baoquocte.vn. Cuộc điều trần của Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Quân đội Mỹ trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ ngày 28/9 hé lộ nhiều chi tiết đáng chú ý.
Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Baoquocte.vn. Triều Tiên phóng tên lửa mới, sau một loạt các diễn biến gần đây liên quan Bán đảo Triều Tiên. Động thái này nên được giải mã thế nào? Báo TG&VN bình luận.
Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Baoquocte.vn. Mối quan hệ bên trong tam giác chiến lược Mỹ-Trung-Nga và tương tác với các quốc gia khác là một thực thể của thế giới đương đại.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Baoquocte.vn. Việc tìm ra động lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Trung đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

Baoquocte.vn. Những năm qua, Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã công bố một lượng tài liệu khổng lồ, phơi bày những bí mật mà giới tinh hoa muốn che giấu.
Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Baoquocte.vn. Mua bán vũ khí là một tiêu chí quan trọng thể hiện vị thế trong quan hệ đồng minh, đối tác.
Hướng đi nào cho chiến lược hạt nhân của Mỹ thời Tổng thống Biden?

Hướng đi nào cho chiến lược hạt nhân của Mỹ thời Tổng thống Biden?

Baoquocte.vn. Một chiến lược hạt nhân theo chủ nghĩa thực tế phòng thủ sẽ là cách tốt nhất để kết hợp các chính sách đối nội và đối ngoại của Tổng thống Joe Biden.
Đồng thuận và khác biệt tại thượng đỉnh G20 về Afghanistan

Đồng thuận và khác biệt tại thượng đỉnh G20 về Afghanistan

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh G20 về Afghanistan phản ánh sự đồng thuận cũng như một số khác biệt giữa các bên về cách giải quyết khủng hoảng tại đất nước Nam Á.
Quan hệ Đức-Nga dưới thời ông Scholz sẽ đi về đâu?

Quan hệ Đức-Nga dưới thời ông Scholz sẽ đi về đâu?

Baoquocte.vn. Không có nhiều lý do để kỳ vọng thay đổi trong quan hệ Đức-Nga dưới thời ông Olaf Scholz và đảng Dân chủ xã hội (SPD).
Ba điểm mấu chốt trong sáng kiến hòa bình liên Triều của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in

Ba điểm mấu chốt trong sáng kiến hòa bình liên Triều của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in

Baoquocte.vn. Tờ Korea Times đăng bài bình luận của Giáo sư Yang Moo-jin về bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc của Tổng thống Moon Jae-in.
Đàm phán Mỹ-Iran là 'tiệc cafe' không hồi kết, các nước Trung Đông tìm 'lối rẽ' riêng

Đàm phán Mỹ-Iran là 'tiệc cafe' không hồi kết, các nước Trung Đông tìm 'lối rẽ' riêng

Baoquocte.vn. Các kế hoạch của Mỹ nhằm khôi phục đàm phán hạt nhân với Iran được đưa ra tương đối muộn và cho thấy kém hiệu quả.
Quan hệ 'không lối thoát', Iran và Saudi Arabia đưa ra lựa chọn

Quan hệ 'không lối thoát', Iran và Saudi Arabia đưa ra lựa chọn

Baoquocte.vn. Thay vì tiếp tục gia tăng đối đầu, Saudi Arabia và Iran lựa chọn thỏa hiệp để tìm lối thoát cho quan hệ song phương.
Phiên bản di động