"Cơn đau đầu" mới của nền kinh tế Nga

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu tại Nga đang làm gia tăng những khó khăn đối với nền kinh tế nước này. (Nguồn: Anadolu)

Hãng thông tấn Anadolu ngày 14/7 dẫn nhận định của giới chức Nga cho rằng, việc nhiều nhà máy lọc dầu phải giảm công suất hoặc tạm ngừng hoạt động sau các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái của Ukraine, cùng với nhu cầu tăng mạnh trong mùa Hè và những thay đổi về tuyến vận chuyển, là những nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng thiếu hụt nhiên liệu.

More from WVR
Tình hình Ukraine: Điều gì đứng sau cuộc cải tổ của Tổng thống Zelensky?

Để ưu tiên nguồn cung trong nước, Nga đã áp dụng các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu tại hơn 40 khu vực và tạm dừng xuất khẩu khí đốt, dầu diesel cùng nhiên liệu hàng không.

Theo Cơ quan Thống kê Liên bang Nga (Rosstat), trong tuần từ ngày 30/6-6/7, giá xăng tăng 2,1% và giá dầu diesel tăng 3,4%, trong khi lạm phát hàng tuần ở mức 0,31%. Tính từ đầu năm đến ngày 6/7, giá xăng đã tăng 13,9% và dầu diesel tăng 14,7%, cao hơn nhiều so với mức tăng 4,5% của chỉ số giá tiêu dùng.

Là một trong những nhà xuất khẩu dầu và các sản phẩm dầu mỏ lớn nhất thế giới, việc Nga hạn chế xuất khẩu không chỉ ảnh hưởng đến thị trường trong nước mà còn tác động tới nguồn cung năng lượng tại châu Âu và châu Á.

Áp lực kép đè lên doanh nghiệp

Ngân hàng Trung ương Nga cho biết, tác động của biến động thị trường nhiên liệu đối với lạm phát có thể kéo dài hơn dự kiến. Giá nhiên liệu tăng đang lan tỏa sang nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ thông qua chi phí vận tải, sản xuất và kỳ vọng lạm phát.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Elvira Nabiullina thừa nhận, giá nhiên liệu là một trong những yếu tố khiến lạm phát tăng trong tháng 6, đồng thời cho biết, chính phủ đang triển khai các biện pháp ổn định nguồn cung nhưng sẽ cần thời gian để phát huy hiệu quả.

Theo ngân hàng trung ương, chi phí nhiên liệu, năng lượng và nước hiện chiếm khoảng 7% tổng chi phí hoạt động của doanh nghiệp, trong khi các khoản này đã tăng khoảng 11% trong năm 2025. Chi phí hậu cần, kho bãi và vận chuyển cũng tăng gần 14%.

Những lĩnh vực chịu tác động rõ nhất gồm nông nghiệp, chế biến thực phẩm, bán lẻ, xây dựng và vận tải. Đặc biệt, tình trạng thiếu dầu diesel trong giai đoạn cao điểm thu hoạch đã làm tăng chi phí sản xuất và vận chuyển nông sản, qua đó tạo thêm áp lực đối với giá lương thực.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng còn yếu, lãi suất tín dụng duy trì ở mức cao và chi phí đầu vào tiếp tục tăng, khu vực tư nhân Nga đang phải đối mặt với nhiều sức ép, khiến khả năng phục hồi đầu tư và mở rộng sản xuất bị hạn chế.

Ngân hàng Trung ương Nga đã hạ lãi suất điều hành 25 điểm cơ bản xuống 14,25% vào ngày 19/6. Tuy nhiên, rủi ro từ thị trường nhiên liệu cùng áp lực chi tiêu ngân sách khiến dư địa tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ trở nên hạn chế hơn.

Theo các ước tính, kinh tế Nga chỉ tăng trưởng khoảng 0,5% trong nửa đầu năm 2026, với phần lớn mức tăng đến từ các lĩnh vực được nhà nước hỗ trợ. Trong khi đó, khu vực tư nhân vẫn chịu tác động từ nhu cầu suy giảm, chi phí vốn cao và lạm phát kéo dài.

Tác động lan ra thị trường quốc tế

Ở phạm vi quốc tế, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định, việc Nga cắt giảm xuất khẩu dầu diesel và nhiên liệu hàng không đã góp phần làm gia tăng chênh lệch giá trên thị trường toàn cầu. Trong bối cảnh hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục gián đoạn, nguồn cung từ Nga suy giảm càng thúc đẩy các nước tìm kiếm nguồn thay thế và làm chi phí vận chuyển tăng lên.

Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết, nhu cầu nhiên liệu trong nửa đầu năm tăng khoảng một phần ba so với cùng kỳ năm trước. Để đáp ứng nhu cầu, Moscow đã huy động lượng nhiên liệu dự trữ, tối đa hóa công suất các nhà máy lọc dầu còn hoạt động, hoãn bảo dưỡng một số cơ sở và lên kế hoạch nhập khẩu thêm nhiên liệu từ tháng 7.

Trong khi đó, Tổng thống Vladimir Putin khẳng định hệ thống năng lượng Nga vẫn có khả năng chống chịu thuộc nhóm cao nhất thế giới và bày tỏ tin tưởng tình trạng thiếu nhiên liệu sẽ sớm được khắc phục.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia trong ngành, thời điểm thị trường nhiên liệu trở lại bình thường sẽ phụ thuộc vào tiến độ cắt giảm lãi suất, khả năng phục hồi của khu vực tư nhân cũng như thời gian duy trì các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Nga.