 |
| Các cần cẩu vận chuyển hàng hóa tại cảng Los Angeles của Mỹ. (Nguồn: Getty Images) |
Trong bối cảnh đó, kinh tế biển được hiểu là tổng thể các hoạt động kinh tế gắn trực tiếp hoặc gián tiếp với biển và đại dương, bao gồm khai thác và nuôi trồng thủy sản, vận tải và thương mại hàng hải, du lịch ven biển, công nghiệp đóng tàu, năng lượng ngoài khơi, logistics và các ngành công nghệ biển mới nổi.
Sức mạnh mang lại từ biển cả
Báo cáo Tài khoản Vệ tinh Kinh tế biển của Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) cho thấy, kinh tế biển Mỹ đã duy trì đà tăng trưởng ổn định và tương đối bền vững trong những năm gần đây, đặc biệt trong giai đoạn phục hồi hậu đại dịch Covid-19.
Tính đến năm 2023, GDP của khu vực kinh tế biển đạt khoảng 511 tỷ USD, tương đương 1,8% tổng GDP quốc gia, phản ánh vai trò đáng kể của các ngành kinh tế gắn với biển trong cấu trúc kinh tế Mỹ. Tổng giá trị sản lượng đạt khoảng 827 tỷ USD, cho thấy quy mô hoạt động lớn và mức độ lan tỏa cao của các ngành như vận tải hàng hải, du lịch ven biển, khai thác tài nguyên và các dịch vụ liên quan.
Bên cạnh đó, thu nhập và việc làm trong các ngành kinh tế biển cũng ghi nhận mức tăng mạnh, với bồi thường lao động tăng 9,4% và số việc làm tăng 4,5%, tương đương khoảng 111.000 việc làm mới. Những số liệu này khẳng định tính phục hồi, khả năng tạo việc làm và tiềm năng tăng trưởng dài hạn của kinh tế biển Mỹ sau các cú sốc lớn như dịch Covid-19.
Nền kinh tế biển Mỹ có cấu trúc đa dạng, bao gồm nhiều nhóm hoạt động gắn trực tiếp hoặc gián tiếp với không gian biển và ven biển.
| More from WVR |
 Từ cậu bé tuổi 21 đến huyền thoại bóng đá thế giới: Hành trình 6 kỳ World Cup của Cristiano Ronaldo |
Trọng tâm trước hết là nhóm nguồn tài nguyên sống, bao gồm đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, vốn gắn liền với an ninh lương thực và sinh kế của các cộng đồng ven biển. Xây dựng ven bờ và ngoài khơi cũng giữ vai trò quan trọng, đặc biệt trong phát triển cảng biển, hạ tầng phòng chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, vận tải và kho bãi biển là trụ cột chiến lược của thương mại quốc tế, bảo đảm lưu thông phần lớn hàng hóa xuất nhập khẩu của Mỹ. Du lịch và giải trí ven biển tiếp tục là thành tố lớn nhất về giá trị kinh tế, nhờ sức hút của các khu nghỉ dưỡng, bãi biển và hoạt động giải trí biển.
Ngoài ra còn có khai thác khoáng sản ngoài khơi, đóng tàu, tiện ích, dịch vụ chuyên môn, nghiên cứu và giáo dục, tạo nên một hệ sinh thái kinh tế biển toàn diện và có tính liên kết cao.
Không chỉ vậy, kinh tế biển còn giữ vai trò thiết yếu trong cấu trúc an ninh quốc gia Mỹ, không chỉ ở khía cạnh quân sự, mà còn ở khía cạnh kinh tế và xã hội. Với mạng lưới các cảng biển hàng đầu thế giới như Los Angeles/Long Beach, New York-New Jersey, Savannah hay Houston, Mỹ duy trì các đầu mối then chốt của thương mại toàn cầu và chuỗi cung ứng xuyên lục địa.
Những cảng này xử lý khối lượng hàng hóa khổng lồ, bảo đảm lưu thông ổn định cho nền kinh tế và giảm thiểu rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng. Hoạt động logistics biển và vận tải ven bờ còn tăng cường kết nối giữa các vùng kinh tế trong nước, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của Mỹ.
 |
| Khách du lịch chụp ảnh trên phà Staten Island ở New York, Mỹ. (Nguồn: Bloomberg) |
Nâng cao lợi thế cường quốc biển
Trong lĩnh vực chính sách nội địa, Mỹ đã xây dựng một khuôn khổ tương đối toàn diện nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững, tiêu biểu là Kế hoạch Chiến lược Kinh tế biển 2021-2025 do Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) ban hành. Kế hoạch này được thiết kế như một định hướng chiến lược quốc gia, tận dụng dữ liệu, khoa học - công nghệ và hợp tác công - tư để gia tăng đóng góp của các ngành kinh tế gắn với biển.
Trọng tâm trước hết là nâng cao hiệu quả và an toàn của vận tải biển thông qua hiện đại hóa hạ tầng hàng hải, cải thiện điều hướng và tăng độ chính xác của dự báo thời tiết biển. Song song với đó, NOAA ưu tiên khám phá đại dương và phát triển hạ tầng dữ liệu, qua đó hỗ trợ nghiên cứu khoa học biển và cung cấp cơ sở thực chứng cho hoạch định chính sách.
Kế hoạch cũng chú trọng tăng cường năng lực cạnh tranh của ngành thủy sản và các dịch vụ hậu cần biển, khuyến khích đổi mới sáng tạo và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Trong lĩnh vực du lịch ven biển, các biện pháp hướng tới phát triển bền vững thông qua nghiên cứu thị trường, quảng bá và gắn kết cộng đồng địa phương.
| More from WVR |
 Để Việt Nam mạnh về biển, giàu từ biển |
Việc củng cố khả năng chống chịu ven bờ và giảm thiểu rủi ro thiên tai thể hiện rõ cách tiếp cận tích hợp giữa tăng trưởng kinh tế, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo tồn tài nguyên biển lâu dài.
Bên cạnh các chiến lược nội địa, Mỹ thúc đẩy hợp tác quốc tế trong quản trị biển, đặc biệt qua các tổ chức đa phương như Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), Hợp tác Ngũ Đại Hồ Mỹ - Canada và các sáng kiến chung về năng lượng gió ngoài khơi với các đối tác châu Âu và châu Á. Các thỏa thuận này thúc đẩy thương mại, bảo đảm an ninh tuyến hàng hải và tăng cường chuẩn mực quản lý môi trường đại dương.
Mặc dù đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nền kinh tế biển Mỹ vẫn đang đối mặt với một loạt thách thức mang tính cấu trúc và dài hạn.
Theo đó, biến đổi khí hậu và rủi ro tự nhiên ngày càng gia tăng, với mực nước biển dâng, bão mạnh và các hiện tượng thời tiết cực đoan gây áp lực lớn lên hạ tầng cảng biển và cộng đồng ven bờ, đặc biệt tại các bang như Florida, Louisiana và dọc bờ Đông. Việc phục hồi sau thiên tai đòi hỏi chi phí rất cao, trong khi xây dựng hạ tầng thích ứng với khí hậu cần nguồn lực tài chính và quy hoạch dài hạn.
Mỹ còn chịu sức ép cạnh tranh ngày càng rõ từ các trung tâm logistics châu Á như Singapore, Thượng Hải (Trung Quốc) và Busan (Hàn Quốc), nơi cảng biển được tự động hóa cao và tích hợp công nghệ số sâu rộng. Điều này buộc Mỹ phải tăng tốc đầu tư vào cảng thông minh và chuỗi cung ứng dữ liệu.
Ngoài ra, bài toán cân bằng giữa phát triển và bảo tồn vẫn đặc biệt nan giải, khi khai thác quá mức, ô nhiễm và suy giảm đa dạng sinh học có thể gây tổn hại lâu dài cho cả kinh tế lẫn sinh thái. Đồng thời, dù đã có nỗ lực từ các cơ quan liên bang, việc thiếu dữ liệu dài hạn và thể chế thống nhất trên toàn quốc vẫn hạn chế hiệu quả hoạch định chính sách và dự báo chiến lược cho kinh tế biển.
Các chính sách trong nước của Mỹ thể hiện sự chuyển hướng chiến lược sang phát triển kinh tế biển bền vững, tận dụng dữ liệu, công nghệ và hợp tác quốc tế để thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu, cạnh tranh toàn cầu, rủi ro môi trường và hạn chế về dữ liệu vẫn đặt ra những thách thức lớn.
Do đó, để duy trì tăng trưởng và bảo vệ tài nguyên biển, Mỹ cần tiếp tục đổi mới chính sách, tăng cường đầu tư và thúc đẩy hợp tác xuyên biên giới nhằm định hình một tương lai bền vững cho kinh tế biển.
| Việt Nam - Một quốc gia biển trách nhiệm, chủ động và bền vững Chủ đề 'Công nghệ xanh để đại dương bền vững' của Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2025 nhấn mạnh nỗ lực ... |
| 'Chìa khóa' mở tương lai kinh tế biển Việt Nam Ngày 5/11, Học viện Ngoại giao tổ chức Hội thảo Biển Đông quốc gia với chủ đề “Hợp tác khoa học - công nghệ: Động ... |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Cần đổi mới tư duy và tầm nhìn phát triển biển Sáng 8/6, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, ... |
| Đằng sau vai trò của kinh tế biển trong tư duy phát triển của cường quốc biển Nhật Bản Kinh tế biển giữ vai trò chủ chốt đối với an ninh quốc gia và chiến lược phát triển của Nhật Bản - một cường ... |
| Kinh tế Trung Quốc: Từ chiến lược 'cường quốc biển' đến mục tiêu tăng trưởng chất lượng cao Chiến lược phát triển kinh tế biển của Trung Quốc được cho là xây dựng dựa trên mô hình quản trị tiên tiến và tiến ... |
