Trao đổi về vấn đề này, luật sư, Thạc sĩ Trần Diệu Thúy (Taylor Tran) - CEO FIBI Law Firm, CEO/Co-Founder FIBI+ Group, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển Doanh nghiệp, giảng viên Học viện Tư pháp - Bộ Tư pháp chia sẻ những góc nhìn thực tiễn từ hơn 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp lý, quản trị và đào tạo doanh nghiệp. Bà tốt nghiệp Cử nhân Luật tại Đại học Quốc gia, hoàn thành chương trình đào tạo luật sư tại Học viện Tư pháp và nhận bằng Thạc sĩ Quản trị kinh doanh (MBA) tại Đại học Benedictine (Hoa Kỳ).
![]() |
| Luật sư, Thạc sĩ Trần Diệu Thúy (Taylor Tran). |
Pháp lý không chỉ là công cụ xử lý tranh chấp
Thưa bà, với hơn 25 năm kinh nghiệm tư vấn pháp lý và tham gia quản trị, điều hành doanh nghiệp, bà nhận thấy những sai lầm pháp lý phổ biến nhất mà doanh nghiệp Việt Nam thường mắc phải là gì? Vì sao nhiều doanh nghiệp vẫn chỉ tìm đến luật sư khi tranh chấp đã phát sinh?
Theo tôi, một trong những vấn đề phổ biến là doanh nghiệp chưa thực sự coi trọng công tác quản trị pháp lý ngay từ đầu. Nhiều đơn vị tập trung vào tăng trưởng doanh thu, mở rộng thị trường, phát triển nhân sự và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh, nhưng chưa chú trọng đầu tư tương xứng vào hệ thống pháp lý và kiểm soát rủi ro nội bộ.
![]() |
| Luật sư Trần Diệu Thúy tại diễn đàn kinh tế Thủ đô lần III tọa đàm “Từ kết nối nguồn lực, vốn và M&A đến tăng trưởng bền vững 2 con số, nội địa hoá và chuỗi giá trị toàn cầu”. |
Những sai sót thường gặp có thể xuất phát từ việc ký kết hợp đồng chưa chặt chẽ, thiếu quy trình kiểm soát nghĩa vụ giữa các bên, điều lệ và quy chế nội bộ chưa được cập nhật, hoặc chưa phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của người quản lý.
Một số doanh nghiệp vẫn có tâm lý xử lý tình huống khi vấn đề xảy ra thay vì chủ động nhận diện nguy cơ. Điều này có thể dẫn đến tranh chấp kéo dài, gây thiệt hại tài chính và ảnh hưởng đến uy tín trên thị trường.
Doanh nghiệp cần thay đổi nhận thức, coi pháp lý là một cấu phần trong chiến lược quản trị chứ không đơn thuần là công cụ giải quyết sự vụ. Việc xây dựng hệ thống quản trị rủi ro, từ nhận diện rủi ro đến dự phòng các phương án rủi ro, kiểm soát trong kinh doanh và trong vận hành nội bộ, cập nhật quy định pháp luật và đào tạo nhân sự cần được thực hiện thường xuyên.
Điều lệ công ty, quy chế nội bộ và hệ thống phân quyền có vai trò như thế nào trong việc hạn chế tranh chấp giữa cổ đông, thành viên góp vốn và ban điều hành? Đặc biệt, đội ngũ CEO, thành viên Hội đồng quản trị và người đại diện theo pháp luật cần lưu ý gì về trách nhiệm pháp lý cá nhân?
Đây là những yếu tố có vai trò rất quan trọng đối với sự ổn định của doanh nghiệp. Điều lệ công ty không nên chỉ được xây dựng để hoàn thiện hồ sơ thành lập mà cần thực sự trở thành cơ sở pháp lý cho hoạt động quản trị. Quyền và nghĩa vụ của các thành viên góp vốn, thẩm quyền của thành viên hội đồng thành viên, cổ đông, thẩm quyền của Hội đồng quản trị, người đại diện theo pháp luật và cơ chế ra quyết định cần được quy định rõ ràng.
Cùng với đó, các quy chế nội bộ cần cụ thể hóa quy trình quản lý, phê duyệt, kiểm soát và phân công trách nhiệm. Khi quyền hạn và trách nhiệm được xác định rõ ràng, doanh nghiệp sẽ hạn chế tình trạng chồng chéo trong điều hành, giảm nguy cơ lạm quyền hoặc đưa ra quyết định vượt quá thẩm quyền.
Đối với người quản lý, trách nhiệm không chỉ nằm ở kết quả kinh doanh mà còn liên quan đến việc thực hiện đúng các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật và điều lệ công ty. Tùy vị trí và loại hình doanh nghiệp, người quản lý cần chú trọng nghĩa vụ trung thành, cẩn trọng, trung thực và bảo vệ lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Do đó, những quyết định quan trọng cần được thực hiện đúng thẩm quyền, có căn cứ và được lưu hồ sơ đầy đủ. Đây cũng là cách bảo vệ doanh nghiệp và bảo vệ chính những người chịu trách nhiệm điều hành.
![]() |
| Luật sư Trần Diệu Thúy nhận hoa và bằng vinh danh Giải thưởng Mạc Đĩnh Chi trong chương trình khen thưởng cấp thành phố do Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội tổ chức. |
M&A và đầu tư: Không thể bỏ qua thẩm định pháp lý
Với kinh nghiệm tham gia tư vấn các dự án M&A và đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, bà nhận thấy những rủi ro nào thường bị nhà đầu tư bỏ sót trong quá trình thẩm định doanh nghiệp?
Trong các giao dịch M&A, thẩm định pháp lý (Legal Due Diligence) là một bước đặc biệt quan trọng, bởi giá trị của doanh nghiệp không chỉ nằm ở tài sản, doanh thu hay thị phần mà còn phụ thuộc vào tình trạng pháp lý và các nghĩa vụ tiềm ẩn.
Những nội dung cần được rà soát bao gồm tình trạng pháp lý của doanh nghiệp, cơ cấu sở hữu và quyền của cổ đông, các hợp đồng trọng yếu, tình trạng sử dụng đất và tài sản, nghĩa vụ thuế, lao động, sở hữu trí tuệ, giấy phép hoạt động và các tranh chấp đang diễn ra hoặc có nguy cơ phát sinh.
Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc đánh giá các điều kiện tiếp cận thị trường, tỷ lệ sở hữu vốn, ngành nghề kinh doanh có điều kiện và các thủ tục liên quan đến hoạt động đầu tư cũng rất cần thiết. Nếu quá trình thẩm định không đầy đủ, nhà đầu tư có thể tiếp nhận những nghĩa vụ hoặc rủi ro chưa được phản ánh đúng trong giá trị giao dịch. Vì vậy, thẩm định pháp lý cần được thực hiện song song với thẩm định tài chính và hoạt động kinh doanh trong quá trình M&A.
![]() |
| Luật sư, Thạc sĩ Trần Diệu Thúy trong buổi chia sẻ pháp luật về đấu thầu cho các học viên. |
Từ kinh nghiệm tư vấn và xây dựng hệ thống quản trị nhân sự cho nhiều doanh nghiệp, bà nhận thấy những vấn đề pháp lý lao động nào thường dễ phát sinh tranh chấp? Doanh nghiệp cần làm gì để vừa bảo vệ quyền lợi của người lao động, vừa bảo đảm lợi ích hợp pháp của mình?
Pháp lý lao động là lĩnh vực có sự giao thoa trực tiếp giữa quyền lợi của người lao động và yêu cầu quản trị của doanh nghiệp. Những vấn đề dễ phát sinh tranh chấp thường liên quan đến việc giao kết và thực hiện hợp đồng lao động, tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc, bảo hiểm, đánh giá hiệu quả công việc và việc chấm dứt hợp đồng.
Một số doanh nghiệp xây dựng chính sách nhân sự khá bài bản về mặt quản trị nhưng chưa rà soát đầy đủ tính phù hợp với quy định của pháp luật. Chẳng hạn, quy chế thưởng, cơ chế đánh giá KPI hay quy trình xử lý vi phạm cần được thiết kế minh bạch, có căn cứ và được truyền thông rõ ràng đến người lao động. Doanh nghiệp cần xem việc tuân thủ pháp luật lao động là một phần của chiến lược quản trị nguồn nhân lực. Khi quyền và nghĩa vụ của các bên được xác lập rõ ràng, môi trường làm việc sẽ ổn định hơn và nguy cơ tranh chấp cũng sẽ được hạn chế.
![]() |
| Luật sư, Thạc sĩ Trần Diệu Thúy tại tọa đàm “Doanh nghiệp khoa học và công nghệ kết nối nguồn lực, thương mại điện tử và mở rộng thị trường”, ngày 31/07/2026. |
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ đang trong giai đoạn tăng trưởng, bà có những khuyến nghị nào để xây dựng hệ thống quản trị pháp lý hiệu quả mà không làm tăng quá nhiều chi phí vận hành?
Luật sư Trần Diệu Thúy: Tôi cho rằng doanh nghiệp cần tập trung vào ba vấn đề: Thứ nhất, xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc ngay từ đầu, bao gồm điều lệ, quy chế quản trị, hợp đồng và hệ thống văn bản nội bộ. Đây là cơ sở để bảo đảm hoạt động của doanh nghiệp được thực hiện đúng quy định và có tính nhất quán; Thứ hai, thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro và tuân thủ pháp luật thường xuyên. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát các hoạt động có nguy cơ phát sinh tranh chấp, cập nhật quy định mới và đào tạo nhận thức pháp lý cho đội ngũ quản lý, nhân viên; Thứ ba, nâng cao vai trò của pháp lý trong các quyết định chiến lược. Khi triển khai dự án đầu tư, mở rộng kinh doanh, huy động vốn hoặc thực hiện M&A, doanh nghiệp cần có sự tham gia của chuyên gia pháp lý ngay từ giai đoạn lập kế hoạch.
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, không nhất thiết phải xây dựng một bộ máy pháp chế cồng kềnh. Doanh nghiệp có thể kết hợp nhân sự phụ trách nội bộ với dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp bên ngoài, tùy theo quy mô và nhu cầu thực tế.
Tôi cho rằng đầu tư cho quản trị pháp lý không nên được nhìn nhận đơn thuần như một khoản chi phí, mà là khoản đầu tư nhằm bảo vệ tài sản, uy tín và khả năng phát triển lâu dài của doanh nghiệp.
Theo bà, trong 5–10 năm tới, vai trò của luật sư và bộ phận pháp chế trong doanh nghiệp sẽ thay đổi như thế nào?
Luật sư Trần Diệu Thúy: Tôi cho rằng vai trò của luật sư và bộ phận pháp chế sẽ ngày càng chuyển dịch từ vị trí hỗ trợ xử lý vấn đề sang vị trí đồng hành cùng lãnh đạo trong việc hoạch định chiến lược và quản trị rủi ro.
Luật sư không chỉ cần hiểu các quy định pháp luật mà còn phải hiểu mô hình kinh doanh, hoạt động tài chính, nhân sự, vận hành và mục tiêu phát triển của doanh nghiệp. Khi có khả năng kết nối kiến thức pháp lý với thực tiễn quản trị, tư vấn pháp lý sẽ mang lại giá trị thiết thực hơn.
Trong tương lai, doanh nghiệp có thể ứng dụng nhiều công nghệ để hỗ trợ quản lý hợp đồng, theo dõi nghĩa vụ tuân thủ và cập nhật quy định pháp luật. Tuy nhiên, công nghệ không thay thế được vai trò đánh giá, phân tích và chịu trách nhiệm chuyên môn của con người.
Điều quan trọng là doanh nghiệp cần thay đổi cách nhìn nhận về pháp lý, từ một chức năng hỗ trợ sang một nền tảng quản trị, góp phần tạo dựng lợi thế cạnh tranh và phát triển bền vững.
Với doanh nghiệp, chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý không chỉ giúp hạn chế tranh chấp mà còn tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, nâng cao năng lực quản trị và củng cố niềm tin với đối tác, nhà đầu tư. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp phát triển ổn định trong một môi trường kinh doanh ngày càng đòi hỏi cao về tính chuyên nghiệp và tuân thủ.
Trân trọng cảm ơn bà!
| Thành công được đo bằng số doanh nghiệp nhỏ và vừa thực sự đứng vững, tự phát triển Chiều nay (29/10), thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, ĐBQH Phan Thị Thùy Linh (đoàn ... |
| Hôm nay 6/11, Quốc hội thảo luận về Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân Ngày 6/11, Quốc hội tiếp tục ngày làm việc của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI với nhiều nội dung liên quan đến ... |
| Thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân Chiều 20/11, với 475/477 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số ... |




