Đại biểu Quốc hội: Nên giữ lại những cơ quan báo chí lớn...

Chiều 24/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Báo chí (sửa đổi). Sau phiên thảo luận tổ, nhiều đại biểu bày tỏ sự quan tâm về việc cần thiết thành lập cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện ở các địa phương.

Đại biểu Quốc hội: Nhà báo là người đi vào các điểm nóng của sự thật, pháp luật cần bảo vệ tương xứng Hơn 2.000 học viên tham gia lớp tập huấn chuyển đổi số báo chí Hôm nay (24/11), Quốc hội thảo luận về Luật Báo chí (sửa đổi)

Đại biểu Phạm Trọng Nghĩa. (Ảnh: Gia Hân)

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (đoàn TP. Hồ Chí Minh) cho hay ông đồng tình khi dự luật quy định tại khoản 1, điều 16: "Cơ quan báo chí thực hiện một hoặc một số loại hình báo chí, có một hoặc một số sản phẩm báo chí, có cơ quan báo chí trực thuộc theo quy định của luật này".

Tuy nhiên, Khoản 6, Điều 16 lại viết: "Cơ quan báo và phát thanh, truyền hình là cơ quan báo chí thuộc tỉnh ủy, thành ủy, có nhiều loại hình báo chí, sản phẩm báo chí”, thiếu cụm từ "có cơ quan báo chí trực thuộc".

Đại biểu Nghĩa cho rằng, nếu được thông qua, quy định này sẽ áp dụng đồng loạt cho báo chí của 34 tỉnh ủy, thành ủy. Như vậy, cơ quan báo và phát thanh, truyền hình thuộc tỉnh ủy, thành ủy sẽ không có cơ quan báo chí trực thuộc, nghĩa là cũng không thể thành lập hay phát triển thành cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện.

Mặt khác, đại biểu nhìn nhận vai trò, vị trí, nhiệm vụ của báo chí cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển mọi mặt của đất nước. Tuy nhiên, theo đại biểu, báo chí là sản phẩm truyền thông, có đặc tính riêng.

Đồng thời, ông Nghĩa nhìn nhận đối với báo chí, khả năng, phạm vi và mức độ thâm nhập vào độc giả là yếu tố quan trọng, đòi hỏi tài năng, kỹ năng, năng lực của báo chí, của cơ quan báo chí và của nhà báo.

Cơ quan báo chí vừa phải giữ gìn thương hiệu, vừa phải cạnh tranh với truyền thông "lá cải", chống truyền thông "giả mạo, lừa đảo, độc hại", lại còn phải tự chủ về tài chính và nếu có lợi nhuận còn đóng góp cho ngân sách của Nhà nước.

Đại biểu Phạm Văn Hòa. (Ảnh: Gia Hân)

Nâng cao vai trò của cơ quan báo chí trong không gian mạng

Dưới góc nhìn của mình, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng với quy định tại dự thảo, cơ quan báo chí và phát thanh truyền hình địa phương sẽ không thể có các cơ quan báo chí trực thuộc, mà được hợp nhất lại với nhau. Như vậy, các cơ quan báo chí trực thuộc thành ủy, tỉnh ủy tại một số thành phố lớn là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, nhiều cơ quan báo chí lớn, mặc dù đã hoàn toàn tự chủ nhưng có khả năng các tờ báo này sẽ phải hợp nhất lại với nhau.

Theo đó, ông đề nghị cần sửa quy định liên quan tới các cơ quan báo chí phát thanh truyền hình địa phương là các cơ quan báo chí thuộc tỉnh ủy, thành ủy có nhiều loại hình báo chí, sản phẩm báo chí, có cơ quan báo chí trực thuộc theo quy định của luật này và giao cho Chính phủ quy định chi tiết để phù hợp. Mục đích là để duy trì và giữ lại những cơ quan báo chí lớn, không hợp nhất các tờ báo này.

"Không thể ghép báo Thanh Niên, ghép báo Tuổi Trẻ khi các báo tự chủ hoàn toàn. Những cơ quan báo chí này có cách làm khác vì cái chung, tác động đến hàng triệu con người, nên những tờ báo này rất là quan trọng", ông Hòa nói.

Về các loại hình báo chí, ông Hòa cho rằng cùng với loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử, thì với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin và truyền thông, đang đặt ra những thách thức trong hoạt động cho các cơ quan báo chí. Do đó, cần có những quy định mở hơn để phù hợp và linh động hơn, phù hợp với xu thế mới phát triển của công nghệ.

Cùng đó, ông Hòa cũng nêu vấn đề vai trò của cơ quan báo chí trong không gian mạng. Vừa qua, có thông tin nhập 34 tỉnh thành sẽ tiếp tục được hợp nhất thành 16 tỉnh thành. Thông tin này làm cán bộ công chức hoang mang khi vừa mới thực hiện sáp nhập mấy tháng nay, song thông tin này được lan truyền trên mạng suốt cả chục ngày, cho đến khi Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà có thông tin chính thức. Hoặc có những trường hợp tung tin, bịa đặt, nói xấu không đúng sự thật ảnh hưởng đời sống nhân dân.

Theo đại biểu Hòa, thực tế này đặt ra yêu cầu phát huy vai trò của các cơ quan báo chí chính thống, đặc biệt là những tờ báo có tín nhiệm cao như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Lao Động, Sài Gòn Giải Phóng…

Trong khi đó, đại biểu Đỗ Đức Hiển (đoàn TP. Hồ Chí Minh) cho hay theo Quyết định số 326 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch và Quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025, có 6 cơ quan báo chí được thực hiện theo mô hình cơ quan truyền thông đa phương tiện.

Tuy nhiên, mỗi cơ quan có mô hình tổ chức, cấp quản lý và cơ chế tài chính khác nhau. Nói cách khác, việc tiếp cận về mô hình cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện còn chưa có sự thống nhất về nội hàm, tiêu chí.

Do đó, dự thảo luật bổ sung quy định về cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện, xác định đây là cơ quan có nhiều loại hình báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc; có cơ chế đặc thù về tài chính; được thành lập phù hợp với chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí được Thủ tướng phê duyệt.

Đề xuất bổ sung quy định về an toàn tác nghiệp với nhà báo

Ở góc độ khác, đại biểu Lê Thị Thu Hà (đoàn Lào Cai) đề xuất bổ sung quy định về an toàn tác nghiệp với nhà báo. Trong đó, thiết lập cơ chế phối hợp rõ ràng giữa cơ quan báo chí, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng.

"Nhà báo là những người tìm kiếm sự thật và cần được bảo vệ một cách tương xứng. Nhà báo được bảo vệ thì báo chí mới mạnh, báo chí mạnh nền dân chủ mới vững", bà Hà nói thêm.

Về hoạt động báo chí trên không gian mạng, được xem là nội dung quan trọng và tác động trực tiếp đến chủ quyền số quốc gia. Tuy nhiên, theo đại biểu Hà, dự thảo đang tiếp cận theo tư duy truyền thống, trong khi các nền tảng xuyên biên giới đã thay đổi toàn bộ cấu trúc phân phối thông tin.

Thực tế, các nền tảng này sử dụng nội dung báo chí để thu lợi, chi phối thuật toán, phân phối thông tin, tự động tổng hợp, lập trình và trích đoạn tin tức mà không cần xin phép, không chia sẻ lợi nhuận, không chịu trách nhiệm pháp lý. Đồng thời, không thực hiện gỡ bỏ tin sai theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Bà Hà cho rằng, nếu Luật Báo chí không đặt ra các nghĩa vụ pháp lý tối thiểu, báo chí Việt Nam sẽ mãi ở thế bất bình đẳng ngay chính trên sân chủ quyền của mình. Bà đề nghị bổ sung ba nhóm nghĩa vụ bắt buộc đối với các nền tảng xuyên biên giới. Bao gồm nghĩa vụ chia sẻ doanh thu, bảo vệ giá trị đầu tư của báo chí, nghĩa vụ gỡ bỏ nội dung sai phạm.