Đại sứ Ito Naoki: Hợp tác địa phương nới rộng nền tảng kinh tế Việt - Nhật trong giai đoạn mới

Toàn cảnh Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt - Nhật năm 2025. (Ảnh: Chu Văn)

Sau thành công của Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt - Nhật lần thứ nhất tại Quảng Ninh năm ngoái, Đại sứ kỳ vọng gì về Diễn đàn năm nay?

Tôi rất vui mừng khi Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt – Nhật lần thứ hai sẽ được tổ chức tại Huế vào ngày 6/9 năm nay. Tại Diễn đàn lần thứ nhất, được tổ chức tại tỉnh Quảng Ninh vào tháng 11 năm ngoái, khoảng 50 địa phương của hai nước với khoảng 800 đại biểu đã tham dự. Đây là cơ hội quý báu để kết nối thế mạnh, nhu cầu của các địa phương với việc thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân Nhật Bản.

Hiện nay, dưới sự lãnh đạo mạnh mẽ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Việt Nam đang đẩy mạnh công cuộc cải cách trong “kỷ nguyên mới” của đất nước. Điều quan trọng hơn cả là Việt Nam không chỉ đề ra các mục tiêu, mà còn thể hiện quyết tâm bền bỉ trong việc hiện thực hóa vững chắc những mục tiêu đó trên thực tế.

Nhật Bản kiên định ủng hộ các nỗ lực cải cách của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng thời cũng coi đây là thời cơ thuận lợi để củng cố quan hệ hợp tác kinh tế song phương. Trên tinh thần đó, Chính phủ, các chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản đang phối hợp chặt chẽ, cùng chung tay hỗ trợ công cuộc này.

Áp dụng “mô hình tăng trưởng mới”, chính quyền trung ương và chính quyền địa phương của Việt Nam đang đồng lòng hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong thời gian tới, tôi tin tưởng rằng môi trường đầu tư tại các địa phương sẽ tiếp tục được cải thiện nhờ đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy nhanh quá trình cấp phép, qua đó tạo động lực mở rộng đầu tư từ Nhật Bản vào Việt Nam.

Diễn đàn năm nay sẽ có sự tham dự của các vị lãnh đạo đến từ 10 địa phương của Nhật Bản, trong đó có Ngài Yamashita Makoto, Thống đốc tỉnh Nara, cùng các quý vị đại biểu của các tỉnh, thành Việt Nam. Đặc biệt, nhân cơ hội quý báu này, cuộc đối thoại đầu tiên giữa Ngài Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản cũng dự kiến được tổ chức. Tôi chân thành kỳ vọng rằng, thông qua Diễn đàn lần này, hoạt động hợp tác giữa các địa phương hai nước cũng như quan hệ đối tác trong lĩnh vực kinh tế sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nữa.

Đại sứ đánh giá như thế nào về hợp tác giữa các địa phương của Nhật Bản với thành phố Huế trong những năm gần đây, và Đại sứ nhìn nhận như thế nào về tiềm năng hợp tác trong những năm tới?

Được thế giới biết đến với danh xưng là “cố đô” của Việt Nam, thành phố Huế sở hữu nhiều di sản lịch sử và văn hóa phong phú, đồng thời xây dựng được mối quan hệ tin cậy bền vững với Nhật Bản.

Tháng 6 năm ngoái, thành phố Huế – quê hương của Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung – đã ký “Bản ghi nhớ về việc thiết lập quan hệ hữu nghị, giao lưu và hợp tác” với tỉnh Nara – quê hương của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, qua đó xác nhận thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực như thương mại, đầu tư, giao lưu văn hóa, du lịch, giáo dục... Trước đó, vào tháng 4/2018, Huế đã thiết lập quan hệ kết nghĩa với thành phố Saijo của tỉnh Ehime và một số địa phương khác của Nhật Bản nhằm tăng cường giao lưu và hợp tác về môi trường nước, phòng chống thiên tai, kinh tế và văn hóa. Ngày 4/9 vừa qua, thành phố Shizuoka và thành phố Huế đã trao đổi văn kiện hợp tác nhằm phát triển quan hệ hữu nghị giữa hai thành phố được thiết lập từ năm 2005 và thúc đẩy hơn nữa hợp tác song phương.

Huế cũng được biết đến là một “thành phố học thuật” chính của miền Trung Việt Nam, nơi tập trung nhiều cơ sở giáo dục, tiêu biểu là Đại học Huế. Những người trẻ từ 15 tuổi trở lên chiếm hơn một nửa tổng lực lượng lao động, và thế hệ trẻ giàu sức sống này là một phần quan trọng tạo nên một thành phố Huế vô cùng năng động. Hoạt động giao lưu nhân dân, đặc biệt là giữa thế hệ trẻ hai nước, đang diễn ra hết sức sôi nổi. Tháng 3 năm nay, với sự hỗ trợ của Quỹ Resona, khoảng 40 học sinh trung học và giáo viên Nhật Bản đã đến thăm Huế và có những hoạt động giao lưu đầy ý nghĩa và ấm áp với Trường THCS Lâm Mộng Quang. Bên cạnh đó, thông qua Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, 5 giáo viên Nhật Bản đã được cử đến giảng dạy tại 8 trường THCS và THPT trên địa bàn thành phố Huế, qua đó góp phần đẩy mạnh công tác giáo dục tiếng Nhật tại địa phương.

Không chỉ hai đô thị lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mà các đô thị trung tâm của các địa phương như thành phố Huế cũng là những đối tác không thể thiếu của Nhật Bản. Tôi tin tưởng rằng việc mở rộng và đa dạng hóa quan hệ đối tác ở cấp địa phương trong thời gian tới sẽ tiếp tục củng cố hơn nữa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Nhật Bản – Việt Nam (CSP).

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki phát biểu tại Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt - Nhật năm 2025. (Ảnh: Chu Văn)

Theo quan điểm của Đại sứ, hợp tác ở cấp địa phương đóng vai trò như thế nào trong việc tạo động lực cho hợp tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản trong bối cảnh hiện nay?

Trong chuyến thăm Việt Nam vào tháng 5 năm nay, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae và Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhất trí xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số (DX) và chuyển đổi xanh (GX) là những lĩnh vực ưu tiên mới trong hợp tác Nhật Bản – Việt Nam; đồng thời khẳng định tầm quan trọng của an ninh kinh tế và nhất trí mở rộng, tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện (CSP).

Hợp tác ở cấp địa phương là yếu tố không thể thiếu để quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Nhật Bản – Việt Nam đạt những kết quả thực chất. Các bản ghi nhớ được ký kết giữa chính quyền địa phương hai nước đã trở thành điểm khởi đầu cho nhiều hoạt động thu hút doanh nghiệp, xúc tiến đầu tư vào Việt Nam và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp Việt Nam và Nhật Bản. Một ví dụ điển hình là Ngài Yamamoto Ichita, Thống đốc tỉnh Gunma, đã trực tiếp thúc đẩy hợp tác với Việt Nam và coi đây là một trong những trụ cột trong chiến lược đối ngoại của tỉnh. Sau khi ký kết bản ghi nhớ với tỉnh Hà Nam cũ (nay là tỉnh Ninh Bình), tỉnh Gunma đã cử các đoàn doanh nghiệp sang Việt Nam và thành lập bộ phận hỗ trợ doanh nghiệp Nhật Bản “Japan Desk”. Đến nay, các doanh nghiệp của tỉnh Gunma đã quyết định đầu tư tổng cộng 10 tỷ Yên vào Việt Nam. Hợp tác trong lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe được thúc đẩy nhân chuyến thăm Việt Nam của Ngài Kuroiwa Yuji, Thống đốc tỉnh Kanagawa, cũng là một ví dụ tiêu biểu cho thấy ngoại giao cấp lãnh đạo địa phương có thể mở ra những dự án hợp tác cụ thể.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp quy mô trung bình của Nhật Bản tại các địa phương đang mở rộng hoạt động kinh doanh tại nhiều địa phương của Việt Nam thông qua việc tận dụng nguồn vốn vay của Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) và các ngân hàng địa phương. Trong những lĩnh vực công nghệ tiên tiến, ngày càng có nhiều doanh nghiệp tại địa phương của Nhật Bản mở rộng đầu tư sang các tỉnh, thành của Việt Nam, ví dụ như công ty Murata Manufacturing có trụ sở tại tỉnh Kyoto đang hoạt động tại thành phố Đà Nẵng và thành phố Đồng Nai. Điều này cho thấy chiều sâu và độ bao phủ của quan hệ kinh tế giữa Nhật Bản và Việt Nam, khẳng định tầm quan trọng của việc tạo cơ hội để chính quyền địa phương và doanh nghiệp địa phương Nhật Bản có thể trực tiếp giao lưu và kết nối với các đối tác phía Việt Nam.

Tôi mong rằng, thông qua hợp tác địa phương và cải thiện môi trường đầu tư tại các địa phương, sẽ có nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam, qua đó mở rộng hơn nữa nền tảng hợp tác song phương trong lĩnh vực kinh tế.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!