Dân binh biển Trung Quốc - Lực lượng 'vùng xám' ở Biển Đông (phần I)

Đinh Anh
Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao
Thời gian qua, tâm điểm chú ý ở Biển Đông là căng thẳng giữa Philippines và Trung Quốc ở Bãi Cỏ Mây. Tàu Trung Quốc nhiều lần tìm cách ngăn cản, đâm va, thậm chí phun vòi rồng vào các tàu Philippines ở khu vực Bãi Cỏ Mây.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Dân binh biển Trung Quốc - Lực lượng 'vùng xám' ở Biển Đông (phần I)
Tàu dân binh biển Trung Quốc ngăn chặn tàu cảnh sát biển Philippines tiếp cận Bãi Cỏ Mây ngày 10/11/2023. (Nguồn: AP News)

Việc Trung Quốc tăng cường triển khai lực lượng dân quân biển ở Biển Đông đã và đang khiến cộng đồng quốc tế lo ngại.

Trong vài tháng qua, tâm điểm chú ý ở Biển Đông là căng thẳng giữa Philippines và Trung Quốc ở Bãi Cỏ Mây. Tàu Trung Quốc nhiều lần tìm cách ngăn cản, đâm va, thậm chí phun vòi rồng vào các tàu Philippines thực hiện nhiệm vụ tiếp tế cho binh sĩ trên con tàu cũ BRP Sierra Madre mắc cạn ở Bãi Cỏ Mây.

Trong các vụ việc trên, lực lượng dân binh biển Trung Quốc luôn sát cánh cùng với tàu hải cảnh ở thực địa. Philippines nhiều lần chỉ trích các hành động của tàu hải cảnh và dân binh biển là nguy hiểm, vi phạm luật pháp quốc tế đối với các hoạt động tiếp tế thường lệ của nước này[1]. Dân binh biển Trung Quốc rõ ràng đóng vai trò ngày càng quan trọng để thúc đẩy yêu sách ở Biển Đông.

Sự phát triển dân binh biển Trung Quốc

Sự hình thành dân binh biển Trung Quốc có thể bắt đầu từ năm 1950 khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời và chú trọng nhiệm vụ kiểm soát vùng ven biển. Từ những năm 1960, hải quân Trung Quốc bắt đầu huấn luyện dân binh biển và sử dụng để hỗ trợ trong nhiều nhiệm vụ.

Từ những năm 1980, nhiều diễn biến mới như Trung Quốc chuyển đổi lực lượng bảo vệ bờ biển thành các chi đội dân binh biển; thành lập dân binh biển ở Đàm Môn năm 1985; thiết lập các căn cứ đầu tiên tại Trường Sa vào năm 1988… đã tạo điều kiện để thúc đẩy vai trò của dân binh biển.

Dân binh biển là lực lượng thuộc các doanh nghiệp, hội đoàn, cơ sở có hoạt động liên quan tới biển ở các tỉnh, thành, địa phương (như đánh bắt, chế biến hải sản, đóng tàu, xây dựng công trình cảng). Ngoài lực lượng nòng cốt trên, Trung Quốc còn tuyển dụng các cựu binh Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) có kinh nghiệm vào dân binh biển.

Theo học giả Erickson và Kennedy thuộc Đại học Chiến tranh Hải quân Mỹ, dân binh biển Trung Quốc gồm hai loại: thông thường và chủ chốt. Trong khi dân binh thông thường là lực lượng dự bị, dân binh biển chủ chốt được huấn luyện thường xuyên và có kỹ năng cao hơn để tiến hành các nhiệm vụ trên biển.

Việc Trung Quốc nâng vị thế biển trong chiến lược phát triển, với mục tiêu thành cường quốc biển là nhân tố quyết định đối với sự phát triển của dân binh biển. Sau chuyến thăm biểu tượng của Chủ tịch Tập Cận Bình tới thị trấn Đàm Môn năm 2013, lực lượng này được quan tâm đầu tư và là thành tố quan trọng trong tổng thể tầm nhìn của Bắc Kinh về cường quốc biển.

Cộng đồng quốc tế lo ngại

Việc Bắc Kinh tăng cường triển khai lực lượng dân quân biển ở Biển Đông đã và đang khiến cộng đồng quốc tế lo ngại. "Những người lính áo xanh nhỏ bé" (Little Blue Men) - như cách gọi của Phó Giáo sư Andrew Erickson - đã trở thành lực lượng nòng cốt trong các chiến dịch không tên của Trung Quốc ở Biển Đông. Giới phân tích cho rằng, lực lượng này có thể có hàng trăm tàu thuyền và hàng nghìn thành viên.

Dân binh biển Trung Quốc - Lực lượng 'vùng xám' ở Biển Đông (phần I)
Giới phân tích cho rằng, lực lượng dân quân biển của Trung Quốc có thể có hàng trăm tàu thuyền và hàng nghìn thành viên. (Nguồn: Reuters)

Mặc dù Trung Quốc không thừa nhận sự tồn tại của họ, nhưng các chuyên gia cho rằng dân quân biển là một phần không thể thiếu trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm khẳng định các yêu sách chủ quyền phi pháp ở Biển Đông và hơn thế. Đáng chú ý, lực lượng này giúp Trung Quốc tăng cường hiện diện trái phép xung quanh các bãi đá ngầm và các đảo mà không khơi mào xung đột quân sự.

Năm 2021, Lực lượng dân quân biển Trung Quốc đã thu hút sự chú ý lớn của dư luận quốc tế sau khi hơn 200 tàu Trung Quốc tập trung neo đậu tại Đá Ba Đầu (ở cụm đảo Sinh Tồn tại quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của việt Nam) từ ngày 7/3/2021. Sự kiện này được hai nhà phân tích của Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế Singapore (IISS) là Samir Puri và Greg Austin cho là hoạt động triển khai lớn nhất của Trung Quốc trong khu vực từ trước đến nay.

Philippines đã gửi công hàm ngoại giao phản đối "sự hiện diện ồ ạt và mang tính đe dọa" của hơn 200 tàu cá này của dân quân hàng hải Trung Quốc. Trong cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao Việt Nam ngày 25/3/2021, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam khi đó là Lê Thị Thu Hằng cũng đã nhấn mạnh rằng hoạt động của các tàu Trung Quốc trong phạm vi lãnh hải của Sinh Tồn Đông, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, đã xâm phạm chủ quyền của Việt Nam, vi phạm luật pháp quốc tế.

-----------------------

[1] https://www.france24.com/en/live-news/20231023-manila-says-chinese-vessels-intentionally-hit-philippine-boats

*Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Cập nhật bảng giá xe hãng Hyundai mới nhất tháng 2/2024

Cập nhật bảng giá xe hãng Hyundai mới nhất tháng 2/2024

Bảng giá xe hãng Hyundai của các dòng i10 2021, Elantra 2021, Tucson 2021, Santa Fe 2021, Accent 2021, Creta 2022, Kona 2021, Stargazer 2022, Elantra 2022, Tucson 2022, Custin ...
Giá cà phê hôm nay 21/2/2024: Giá cà phê đồng loạt đi xuống; Mỹ giảm nhập từ nguồn Brazil, tăng từ Việt Nam

Giá cà phê hôm nay 21/2/2024: Giá cà phê đồng loạt đi xuống; Mỹ giảm nhập từ nguồn Brazil, tăng từ Việt Nam

Giá cà phê thế giới đồng loạt điều chỉnh giảm trên các sàn giao dịch. Giá cà phê trong nước điều chỉnh giảm nhẹ. Xuất khẩu cà phê của Việt ...
Bài tarot hôm nay 22/2/2024: Bạn có dễ gây thương nhớ cho người khác giới?

Bài tarot hôm nay 22/2/2024: Bạn có dễ gây thương nhớ cho người khác giới?

Hãy chọn một trong bốn lá bài tarot dưới đây để khám phá xem bạn có dễ gây thương nhớ cho người khác giới không nhé!
Quy định về kéo dài tuổi nghỉ hưu của giáo sư, phó giáo sư năm 2024

Quy định về kéo dài tuổi nghỉ hưu của giáo sư, phó giáo sư năm 2024

Xin cho tôi hỏi pháp luật quy định về kéo dài tuổi nghỉ hưu của giáo sư, phó giáo sư năm 2024 như thế nào? - Độc giả Ngọc Châu
Đỉnh núi Ngàn Nưa - nơi đất trời giao hòa, linh khí tụ hội

Đỉnh núi Ngàn Nưa - nơi đất trời giao hòa, linh khí tụ hội

Núi Ngàn Nưa được mệnh danh là nơi đất trời giao hoà, linh khí tụ hội. Địa danh nổi tiếng gắn liền với nơi Bà Triệu dấy binh đánh quân ...
Tết Nguyên tiêu là Tết gì? Tết Nguyên tiêu 2024 là ngày nào?

Tết Nguyên tiêu là Tết gì? Tết Nguyên tiêu 2024 là ngày nào?

Tết Nguyên tiêu (hay còn gọi là ngày trăng tròn đầu tiên của năm mới) mang một ý nghĩa vô cùng thiêng liêng.
Bức tranh thế giới đầu năm 2024 và những vấn đề mang tính toàn cầu

Bức tranh thế giới đầu năm 2024 và những vấn đề mang tính toàn cầu

Bất ổn, xung đột chuyển từ năm 2023 tiếp tục diễn biến phức tạp, thế giới phát sinh những vấn đề mới khó lường ngay trong tháng đầu năm 2024.
Hội nghị ngoại trưởng EU: Nhạt nhòa gắn kết liên minh

Hội nghị ngoại trưởng EU: Nhạt nhòa gắn kết liên minh

Không có gì bất ngờ khi một trong những chủ đề chính của Hội nghị ngoại trưởng EU đầu tiên trong năm 2024 là hỗ trợ quân sự và tài chính cho Ukraine.
Campuchia-Pháp: Nâng tầm quan hệ truyền thống

Campuchia-Pháp: Nâng tầm quan hệ truyền thống

Chuyến công du tới Pháp của Thủ tướng Campuchia Hun Manet sẽ tạo động lực thúc đẩy mối quan hệ mà hai bên coi là truyền thống.
Quan hệ Indonesia-Philippines: Hàng xóm hay người thân?

Quan hệ Indonesia-Philippines: Hàng xóm hay người thân?

Kết quả chuyến thăm Philippines của Tổng thống Indonesia sẽ cho thấy mức độ hàng xóm hay người thân trong quan hệ Jakarta-Manila.
Phong cách Bỉ trên ‘ghế nóng’ EU

Phong cách Bỉ trên ‘ghế nóng’ EU

Từ ngày 1/1/2024, Bỉ chính thức đảm nhiệm chức Chủ tịch Hội đồng Liên minh châu Âu (EU).
Quan hệ Trung Quốc-Nga: Khí đốt nâng tầm chiến lược

Quan hệ Trung Quốc-Nga: Khí đốt nâng tầm chiến lược

Nếu tất cả các dự án năng lượng thành hiện thực, dự kiến gần 100 tỷ mét khối khí đốt của Nga sẽ đến Trung Quốc mỗi năm từ năm 2030.
Báo chí Uruguay đưa tin về đánh giá và yêu cầu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đối với sự phát triển của Việt Nam

Báo chí Uruguay đưa tin về đánh giá và yêu cầu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đối với sự phát triển của Việt Nam

Báo điện tử El Pueblo - cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Uruguay - đưa tin về nhận định của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Quan hệ Mỹ - Iran: Vén màn đàm phán bí mật, bất ngờ với một chữ 'nhường'

Quan hệ Mỹ - Iran: Vén màn đàm phán bí mật, bất ngờ với một chữ 'nhường'

Mỹ-Iran đều lên kế hoạch cho trả đũa lẫn nhau nhưng đều gửi thông điệp tới đối phương rằng không muốn mọi chuyện đi quá xa.
Quan hệ đối tác ASEAN-EU: Khẳng định sức sống của chủ nghĩa đa phương

Quan hệ đối tác ASEAN-EU: Khẳng định sức sống của chủ nghĩa đa phương

ASEAN-EU đều nhất quán rằng tầm quan trọng của việc củng cố trật tự đa phương dựa trên luật lệ là chìa khóa để thúc đẩy hòa bình và ổn định.
Kiên quyết phản đối viện trợ, Thủ tướng Hungary coi Ukraine là 'vấn đề nghiêm trọng' với châu Âu

Kiên quyết phản đối viện trợ, Thủ tướng Hungary coi Ukraine là 'vấn đề nghiêm trọng' với châu Âu

Thủ tướng Hungary cảnh báo rằng sự hội nhập của Ukraine đặt ra một 'vấn đề nghiêm trọng' đối với châu Âu ngay cả khi không có xung đột.
Sức nóng cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung tại châu Phi

Sức nóng cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung tại châu Phi

Sự ủng hộ tích cực của châu Phi với Trung Quốc khiến Mỹ phải đưa ra đối sách phản ứng vì lo ngại tiếng nói ngày một lớn trong khu vực của Bắc Kinh.
'Công thức' bầu cử của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi

'Công thức' bầu cử của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi có khả năng giành được nhiệm kỳ thứ ba liên tiếp nhờ hai chiến lược chính: phát triển kinh tế và tôn vinh đạo Hindu.
Phiên bản di động