Do Covid-19, trong nửa đầu năm 2020, lĩnh vực đầu tư tư nhân trên toàn cầu sụt giảm 13,1% về tổng số lượng thương vụ và giảm 33,8% tổng giá trị thương vụ so với cùng kỳ năm 2019. Đối với nhiều nhà quản lý quỹ, năm 2020 là một chặng đua marathon để vượt qua nhiều rào cản, như sự đình trệ trong hoạt động kinh doanh, sự thiếu hụt thanh khoản ngắn hạn và sự sụt giảm giá trị doanh nghiệp.
Do tác động của Covid-19, các hoạt động giao dịch đầu tư tư nhân của ASEAN-5 và Việt Nam đã chậm lại sau năm 2019 sôi động. Số lượng giao dịch giảm từ 230 trong nửa cuối năm 2019, còn 200 trong 6 tháng đầu năm 2020. Giá trị thương vụ giảm hơn một nửa, từ 9.152 triệu USD, còn 4.304 triệu USD.
 |
Thiết lập đỉnh cao mới
Giữa sự hỗn loạn và bất ổn do đại dịch Covid-19, thị trường đầu tư tư nhân Việt Nam tiếp tục đạt được đỉnh cao mới về số lượng giao dịch trong năm 2020, với 59 giao dịch, dù tổng giá trị thương vụ là 1.142 triệu USD - không tăng nhiều so với năm 2019.
Lĩnh vực công nghệ tiếp tục đà phát triển với số thương vụ cao nhất trong 5 năm qua. Nhiều khoản đầu tư có xu hướng chảy vào các công ty khởi nghiệp công nghệ cung cấp giải pháp đột phá cho bán lẻ và dịch vụ, như đặt lịch và tư vấn chăm sóc sức khỏe trực tuyến, thương mại điện tử, nền tảng nhân sự và tuyển dụng... Tuy nhiên, quy mô thương vụ vẫn khiêm tốn, cho thấy hầu hết các khoản đầu tư đều vào các công ty khởi nghiệp công nghệ giai đoạn đầu ở Việt Nam.
Các công ty bán lẻ và dịch vụ liên quan mật thiết với các giải pháp công nghệ đột phá cũng lọt vào mắt xanh của các nhà đầu tư. Chẳng hạn, khoản đầu tư 100 triệu USD từ Warburg Pincus vào Momo - ví điện tử với 20 triệu người dùng (năm 2019); giao dịch trị giá 130 triệu USD từ Northstar Group vào Tiki - một trong 3 nền tảng thương mại điện tử hàng đầu Việt Nam (năm 2020).
Vingroup tiếp tục giữ kỷ lục về giá trị thương vụ lớn nhất, với 500 triệu USD từ GIC đầu tư vào Vincommerce (bán lẻ) vào năm 2019 và 650 triệu USD từ KKR và Temasek vào Vinhomes (bất động sản) vào năm 2020.
Lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cũng có xu hướng tăng đáng kể. Hai quỹ đầu tư danh tiếng tại Việt Nam - Mekong Capital và VinaCapital - đã nhanh chóng thâm nhập lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và dược phẩm với lần lượt 31,8 triệu USD vào Pharmacity và 26,7 triệu USD vào Bệnh viện Thu Cúc.
Thách thức mới, cơ hội mới
Các công ty có lợi thế về nguồn lực và đội ngũ quản lý linh hoạt có thể nhanh chóng vượt qua trở ngại và giành được thị phần từ những công ty đã bị đánh bật trong cuộc khủng hoảng hoặc chậm thích ứn.
Covid-19 cũng là một cú hích để các công ty tăng tốc chuyển đổi số, không chỉ dưới hình thức cung cấp sản phẩm và dịch vụ mới (như bán hàng trực tuyến), mà còn trong các hoạt động hàng ngày của họ (như họp và trao đổi qua các cuộc gọi video).
Hai ví dụ nổi bật về công ty tư nhân ứng dụng thành công công nghệ để thích ứng với đại dịch và khám phá cơ hội tăng trưởng mới là The Coffee House và Yola.
 |
| Thương hiệu chuỗi cafe The Coffee House. (Nguồn: Bota.vn) |
Các quy định về giãn cách xã hội đã khiến The Coffee House tại Việt Nam phải tạm thời đóng cửa 120 trong tổng số 160 cửa hàng và phải chuyển phần lớn hoạt động sang dịch vụ giao hàng trực tuyến. Cộng tác với Haravan, TCH ra mắt Chatbot cho phép khách hàng đặt đồ trực tuyến và giao hàng tận nơi chỉ trong 30 phút. Chatbot có thể phục vụ hơn 70.000 khách hàng mỗi ngày.
Yola - một công ty khởi nghiệp giáo dục được hỗ trợ bởi Quỹ đầu tư Kaizen - đã dịch chuyển thành công những học viên hiện tại của mình sang một nền tảng trực tuyến mới. Nếu không có giãn cách xã hội, quá trình chuyển đổi số đã không thể diễn ra suôn sẻ như vậy.
Nhìn chung, những thành quả tích cực trong phòng chống dịch, sự sáng tạo, bền bỉ và khả năng thích nghi của người Việt đã giúp nền kinh tế phục hồi nhanh trong năm 2020, tạo bàn đạp cho sự tăng trưởng mạnh mẽ và bền vững trong tương lai. Việt Nam ngày càng tỏa sáng là một điểm đầu tư hấp dẫn trong số các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt trong khu vực Đông Nam Á.
