'Đề Thám - thời kỳ huy hoàng' dưới góc nhìn của người Pháp

Hà Anh
Ngày 27/8, nhân dịp 110 năm ngày mất của "hùm thiêng Yên Thế" Đề Thám, Nhã Nam và Viện Pháp phối hợp tổ chức ra mắt tác phẩm 'Đề Thám - thời kỳ huy hoàng'.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Cuốn sách Đề thám - thời kỳ huy hoàng tập hợp các bức điện báo, các thông tin báo chí và bài phân tích về chiến dịch hành quân chống Đề Thám của quân Pháp từ tháng 1-3/1909.

Tin liên quan
Giới thiệu nét văn hóa Đạo Mẫu Việt Nam và nghi lễ Hầu Đồng tại Australia Giới thiệu nét văn hóa Đạo Mẫu Việt Nam và nghi lễ Hầu Đồng tại Australia

Trong mắt quân Pháp, Yên Thế là một vùng không dễ tiếp cận, tiềm ẩn nhiều hiểm nguy trắc trở, nghĩa quân cũng như người dân Yên Thế là những con người khó quy hàng, còn Đề Thám thực sự là một “hùm thiêng”, thoắt ẩn, thoắt hiện, không sao khuất phục nổi.

Cuốn sách là một chùm tư liệu đáng quý cho những ai muốn tìm hiểu thêm góc nhìn của người Pháp về nhân vật vẫn còn nhiều tranh cãi như Đề Thám.

Giới thiệu cuốn sách

Ngay từ khi Đề Thám còn sống và sau đó, khi dư âm khởi nghĩa Yên Thế vẫn còn hằn sâu trên đât An Nam, người Pháp đã dành nhiều bút mực, báo chí, sách vở để đưa tin, giới thiệu, đánh giá và nhận định về “hùm thiêng Yên Thế".

'Đề thám - thời kỳ huy hoàng' dưới góc nhìn của người Pháp
Bìa sách 'Đề Thám - thời kỳ huy hoàng'. (Nguồn: Nhã Nam)

Có thể kể đến một số tài liệu như Pirates et rebelles au Tonkin, nos soldats au Yen-The (Giặc giã và thổ phỉ ở Bắc Kỳ, quân đội của chúng ta tại Yên Thế, 1892) của đại tá Henri Frey, người tham chiến trực tiếp trận đánh đồn Hố Chuối (cuối 1890 đầu 1891); Opérations militaires au Tonkin (Những cuộc hành quân tại Bắc Kỳ, 1896) của sĩ quan Chabrol; Hoang Tham pirate (Tướng cướp Hoàng Hoa Thám, 1933) của Paul Chack; Au Tonkin. La vie aventureuse de Hoang Hoa Tham chef pirate (Ở Bắc Kỳ: Cuộc đời phiêu bạt của tướng cướp Hoàng Hoa Thám, khoảng giữa thập niên 1930) của A. L. Bouchet, người có nhiều lần gặp gia đình Đề Thám,…

Câu chuyện Đề Thám tiếp tục kéo dài trong giới sử học Pháp cho đến những năm gần đây, trong đó có thể kể đến công trình Le De Tham 1846-1913: Un résistant vietnamien à la colonisation française (Đề Thám 1846-1913: Một nghĩa sĩ Việt Nam chống lại chế độ thuộc địa Pháp, 2007) của Claude Gendre.

Cuốn sách Đề Thám – Thời kỳ huy hoàng vốn có nhan đề gốc là L’homme du jour. Le De Tham (Người đương thời. Đề Thám), được xuất bản năm 1909 tại Hà Nội, là một trong những tài liệu ra đời sớm, có tính thời sự của Đề Thám, về các cuộc đối kháng quân sự giữa chính quyền Pháp và đội quân Yên Thế. Tác giả biên soạn tài liệu này là Maliverney, chủ bút báo Tương lai Bắc Kỳ (L’Avenir du Tonkin).

Cuốn sách gồm ba nội dung chính: giới thiệu nguồn gốc, tiểu sử Đề Thám và các hoạt động của ông trước năm 1909; các bài báo, điện tín của phóng viên báo Tương lai Bắc Kỳ gửi về từ Yên Thế; một số bài phóng sự, ký sự trận chiến năm 1909 tại Yên Thế.

Cuốn sách cung cấp thêm cho bạn đọc một sử liệu tham khảo với nhiều thông tin sinh động, cụ thể, đặc biệt có cả tư liệu ảnh và bản đồ, về Đề Thám, khởi nghĩa Yên Thế.

Cần đọc trong sự đối chiếu, kiểm chứng

Đề Thám – Thời kỳ huy hoàng được viết bởi góc nhìn, quan điểm và tâm thế của người Pháp nên đây là tài liệu tham khảo, cần đọc trong sự đối chiếu, kiểm chứng với nhiều tài liệu, nghiên cứu lịch sử khác.

Trong quá trình chuyển ngữ, đơn vị xuất bản gặp rất nhiều khó khăn để biên tập chính xác các địa danh, nhân danh. Các địa danh, nhân danh do tác giả Pháp ghi lại, thường là giữ nguyên phiên âm tiếng Việt không dấu, có khi dựa vào trí nhớ/lời kể, nên không thể coi là chính xác tuyệt đối.

Hơn nữa, địa bàn hoạt động của Đề Thám rất rộng, bao gồm Bắc Giang, Thái Nguyên, Lạng Sơn, nên cũng có nhiều đơn vị như làng/xóm/thôn hoặc châu mà hiện nay, sau nhiều lần cải cách hành chính, đã thay đổi hoặc không còn. Một số địa danh/nhân danh không thể tra cứu, đơn vị phát hành quyết định để nguyên văn phiên âm như bản gốc...

Hoàng Hoa Thám (1858-1913), hay được biết nhiều hơn dưới tên gọi Đề Thám, là một nhật vật nổi bật trong lịch sử Việt Nam giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.

Là thủ lĩnh chỉ huy cuộc khởi nghĩa Yên Thế khiến chính quyền thực dân Pháp mất rất nhiều công sức đánh dẹp, Đề Thám nhận được sự quan tâm rất lớn của công chúng trên cả phương diện quân sự, chính trị lẫn phương diện thông tin đời tư, hành trang, cuộc đời.

Ngắm những bức ảnh đẹp nhất mang tên 'Tỏa sáng Việt Nam'

Ngắm những bức ảnh đẹp nhất mang tên 'Tỏa sáng Việt Nam'

Những bức ảnh xuất sắc của Cuộc thi Ảnh Xúc tiến, quảng bá du lịch năm 2022 với chủ đề "Tỏa sáng Việt Nam - ...

Cuộc hội ngộ của các nhà khoa học thiên văn cùng cuốn sách mới về bầu trời và các vì sao

Cuộc hội ngộ của các nhà khoa học thiên văn cùng cuốn sách mới về bầu trời và các vì sao

Ngày 15/7, Viện Pháp tại Hà Nội và Nhà xuất bản Tri thức tổ chức tọa đàm Cuộc hội ngộ của các nhà khoa học ...

Khám phá miền ký ức của một Đại sứ

Khám phá miền ký ức của một Đại sứ

Nổi tiếng với bút danh Thăng Sắc, nhưng đây là lần đầu tiên Đại sứ, nhà văn Nguyễn Chiến Thắng lấy bút danh tên thật ...

Cuốn sách phác họa 7 kiểu người nên kết giao

Cuốn sách phác họa 7 kiểu người nên kết giao

'Luật hấp dẫn về mối quan hệ' là một cuốn sách giáo khoa phác họa 7 kiểu người mà chúng ta thường sẽ gặp và ...

Cuốn sách truyền cảm hứng cho những ai đang tìm kiếm bình yên và tự do

Cuốn sách truyền cảm hứng cho những ai đang tìm kiếm bình yên và tự do

Sau hai tác phẩm Sự thực về giác ngộ: Con đường bình an và tự do, Điều quan trọng nhất: Lẽ thật cuộc đời từ ...

Đọc thêm

Hoa hậu Doanh nhân hữu nghị quốc tế 2026 gọi tên cô gái Tuyên Quang Phạm Thị Quỳnh

Hoa hậu Doanh nhân hữu nghị quốc tế 2026 gọi tên cô gái Tuyên Quang Phạm Thị Quỳnh

Người đẹp Phạm Thị Quỳnh đến từ Tuyên Quang đã xuất sắc giành ngôi vị Hoa hậu Doanh nhân hữu nghị quốc tế 2026.
Ca sĩ Phương Linh lên tiếng về thông tin sai liên quan tới Hòa Minzy

Ca sĩ Phương Linh lên tiếng về thông tin sai liên quan tới Hòa Minzy

Trên trang cá nhân, ca sĩ Phương Linh nói không phải "cô giáo của Hòa Minzy" như thông tin mạng xã hội đang lan truyền.
Phê duyệt Đề án chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045

Phê duyệt Đề án chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045

Bộ Văn hóa phê duyệt đề án chuyển đổi số ngành văn hóa đến 2030, hướng tới hệ sinh thái văn hóa số toàn diện, thúc đẩy phát triển bền ...
Việt Nam – tâm điểm trước làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng châu Á

Việt Nam – tâm điểm trước làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng châu Á

Việt Nam đang nổi lên như một trong những điểm đến chiến lược nhất trong cả chuỗi giá trị khu vực lẫn toàn cầu.
Cứu sống thành công sư tử núi 3 tuần tuổi bị bỏ rơi tại California (Mỹ)

Cứu sống thành công sư tử núi 3 tuần tuổi bị bỏ rơi tại California (Mỹ)

Các nhà sinh học tại Mỹ đã giải cứu một cá thể sư tử núi mới 3 tuần tuổi bị bỏ rơi tại khu vực dãy núi Santa Monica, bang ...
Lebanon kêu gọi đàm phán với Israel để tránh kịch bản tàn phá như Gaza

Lebanon kêu gọi đàm phán với Israel để tránh kịch bản tàn phá như Gaza

Tổng thống Lebanon Joseph Aoun ngày 5/4 kêu gọi tiến hành đàm phán với Israel, khẳng định mong muốn tránh rơi vào cảnh tàn phá tương tự Dải Gaza.
Thị trấn Menton (Pháp) - 'Bản giao hưởng văn hóa' bên bờ Địa Trung Hải

Thị trấn Menton (Pháp) - 'Bản giao hưởng văn hóa' bên bờ Địa Trung Hải

Giữa ranh giới Pháp và Italy, thị trấn ven biển Menton là nơi hội tụ của lịch sử, văn hóa, du lịch giàu bản sắc, tạo nên sức hút riêng giữa Riviera.
Tràng An - Bình yên từ những kết nối chậm

Tràng An - Bình yên từ những kết nối chậm

Tràng An mở ra một khoảng lặng hiếm hoi, nơi người trẻ không chỉ du ngoạn mà còn đối thoại với thiên nhiên và chính mình.
Du lịch Việt Nam lập kỷ lục đón khách quốc tế trong Quý I/2026

Du lịch Việt Nam lập kỷ lục đón khách quốc tế trong Quý I/2026

Bất chấp những biến động của du lịch toàn cầu, gián đoạn vận tải và chi phí đi lại gia tăng, du lịch Việt Nam vẫn ghi nhận tăng trưởng ấn tượng.
Hòn đảo hoang sơ, được ví như Maldives của Việt Nam

Hòn đảo hoang sơ, được ví như Maldives của Việt Nam

Hòn đảo bé nhỏ ở Quảng Ngãi được ví von như 'thiên đường du lịch' giữa biển khơi vì sở hữu vẻ đẹp hoang sơ, nước biển xanh như ngọc.
Du lịch ngắn ngày: Xu hướng 'đi trốn cuối tuần' của giới trẻ

Du lịch ngắn ngày: Xu hướng 'đi trốn cuối tuần' của giới trẻ

Những chuyến du lịch ngắn ngày đang trở thành lựa chọn phổ biến của giới trẻ Hà Nội, giúp họ tìm kiếm sự cân bằng và tái tạo năng lượng.
Báo quốc tế ngợi ca cảnh quan ngoạn mục đến siêu thực của hang Sơn Đoòng

Báo quốc tế ngợi ca cảnh quan ngoạn mục đến siêu thực của hang Sơn Đoòng

CBS News đăng tải phóng sự mô tả vẻ đẹp hùng vĩ của hang Sơn Đoòng, nhấn mạnh quy mô khổng lồ và cảnh quan siêu thực bên trong hang động.
Từ vũ khí tư tưởng đến kinh tế sáng tạo

Từ vũ khí tư tưởng đến kinh tế sáng tạo

Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư cho thấy cách nhìn mới về vai trò của xuất bản trong định hướng cấu trúc phát triển quốc gia.
Lần đầu quy tụ 20 tác phẩm hội họa của vua Hàm Nghi tại Hà Nội

Lần đầu quy tụ 20 tác phẩm hội họa của vua Hàm Nghi tại Hà Nội

Viện Pháp tại Việt Nam phối hợp cùng Art Nation giới thiệu triển lãm “Trời, Non, Nước | Allusive Panorama” quy tụ các tác phẩm tiêu biểu của vua Hàm Nghi.
Văn học thiếu nhi trở thành cầu nối hai nền văn hóa Việt Nam-Áo

Văn học thiếu nhi trở thành cầu nối hai nền văn hóa Việt Nam-Áo

Ngày 1/4, Đại sứ Việt Nam tại Áo Vũ Lê Thái Hoàng có buổi gặp gỡ thân tình với gia đình của nhà văn thiếu nhi nổi tiếng người Áo Mira Lobe.
Cuốn sách 'Himalaya - Đất nước lửa khí không': Hành trình từ đỉnh núi đi vào nội tâm

Cuốn sách 'Himalaya - Đất nước lửa khí không': Hành trình từ đỉnh núi đi vào nội tâm

Không phải câu chuyện chinh phục đỉnh cao, mà là hành trình đi vào bên trong - thông điệp xuyên suốt của cuốn sách 'Himalaya - Đất nước lửa khí không'.
Nữ nhạc trưởng Pháp lưu diễn tại Việt Nam, kết nối âm nhạc hai đất nước

Nữ nhạc trưởng Pháp lưu diễn tại Việt Nam, kết nối âm nhạc hai đất nước

Theo lời mời của Viện Pháp tại Việt Nam, nữ nhạc trưởng Zahia Ziouani sẽ có chuyến lưu diễn tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh trong tháng 4.
Xây dựng nhịp cầu văn học Việt Nam-Áo

Xây dựng nhịp cầu văn học Việt Nam-Áo

Tác phẩm Bà ngoại trên cây táo do dịch giả Chu Thu Phương chuyển ngữ được trao giải C, Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII.
Quảng Trị phê duyệt xây dựng Bảo tàng 'Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình'

Quảng Trị phê duyệt xây dựng Bảo tàng 'Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình'

UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành quyết định phê duyệt Đề án xây dựng Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” với tổng mức đầu tư 1.000 tỉ đồng.
Văn hóa cần 'cú hích' đủ mạnh để cất cánh

Văn hóa cần 'cú hích' đủ mạnh để cất cánh

Văn hóa cần một điểm tựa thể chế mạnh mẽ để phát triển bền vững trong bối cảnh hiện đại...
Trải nghiệm sắc màu văn hóa Thái Lan giữa Thủ đô Hà Nội

Trải nghiệm sắc màu văn hóa Thái Lan giữa Thủ đô Hà Nội

Từ ngày 27-29/3, Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội) trở thành tâm điểm chú ý với Lễ hội Thái Lan 2026 (Thai Festival 2026).
Bắc Ninh đón nhận Bằng ghi danh của UNESCO cho nghề làm tranh dân gian Đông Hồ

Bắc Ninh đón nhận Bằng ghi danh của UNESCO cho nghề làm tranh dân gian Đông Hồ

Tối 27/3, tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức một số sự kiện ngoại giao văn hoá quan trọng.
Lễ hội Dua Tpeng: Giữ hồn di sản Khmer tại Đồng Nai

Lễ hội Dua Tpeng: Giữ hồn di sản Khmer tại Đồng Nai

Lễ hội Dua Tpeng tại Đồng Nai tái hiện sinh hoạt văn hóa truyền thống của người Khmer, góp phần gìn giữ di sản và tăng cường gắn kết cộng đồng.
Novruz Bayram 2026 lan tỏa thông điệp hội nhập từ không gian văn hóa đa sắc

Novruz Bayram 2026 lan tỏa thông điệp hội nhập từ không gian văn hóa đa sắc

Lễ hội Novruz Bayram 2026 được tổ chức tại Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội (HCCT) tạo nên không gian giao lưu văn hóa quốc tế giàu ý nghĩa.
Phiên bản di động