Delta có phải là 'siêu biến thể cuối cùng' của đại dịch Covid-19?

Ngọc Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Biến thể Delta được phát hiện lần đầu tiên cách đây hơn một năm và hiện đang chiếm ưu thế trên toàn cầu. Các nhà khoa học lo ngại rằng, một chủng mới có thể thay thế Delta.
Delta có phải là 'siêu biến thể cuối cùng' của đại dịch Covid-19?
Biến thể Delta của virus SARS-CoV-2 chiếm 99,5% tổng số trình tự gen. (Nguồn: Alamy)

Câu hỏi chưa có lời giải

Hàng tuần, nhóm các nhà nghiên cứu bệnh dịch trên khắp khu vực Đông Bắc nước Mỹ tham gia cuộc họp trực tuyến qua nền tảng Zoom để thảo luận về những manh mối xuất hiện gần đây nhất trên thế giới liên quan đến những biến thể mới của virus SARS-CoV-2.

William Hanage, nhà dịch tễ học tại Trường Y tế Công cộng TH Chan thuộc Đại học Harvard, chia sẻ: "Trước đây, chúng ta có biến thể Gamma, rồi biến thể Alpha. Nhưng hiện tại, các ca mắc Covid-19 chủ yếu là do biến thể Delta".

Kể từ lần đầu tiên được phát hiện ở Ấn Độ hồi tháng 12/2020, biến thể Delta nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), 99,5% số ca mắc Covid-19 có giải trình tự gen được công bố trên cơ sở dữ liệu công khai đều là biến thể Delta.

Mặc dù những biến thể mới như AY.4.2 (còn gọi là Delta Plus) ở Anh đã được các nhà khoa học ước tính có khả năng lây truyền cao hơn Delta 10-15%, song chúng gần giống với biến thể Delta và được xem là một biến thể phụ của chủng Delta.

Tin liên quan
Quan hệ Australia-Nhật Bản: Cần Quan hệ Australia-Nhật Bản: Cần 'diện mạo mới' để đối phó với môi trường địa chính trị khốc liệt

Tuy nhiên, ông Hanage cùng các cộng sự vẫn tiếp tục nghiên cứu và đánh giá cơ sở dữ liệu hàng tuần, đồng thời tiến hành thảo luận trực tuyến nhằm dự đoán diễn biến tiếp theo của đại dịch.

Liệu Delta là biến thể siêu lây nhiễm cuối cùng, hay sẽ có một biến thể nào đó đáng lo ngại hơn sẽ xuất hiện trong tương lai? Đây vẫn là câu hỏi mà không nhà khoa học nào có thể dám chắc câu trả lời.

Một khả năng là sau quá trình đột biến mạnh mẽ ban đầu trong trình tự di truyền, SARS-CoV-2 sẽ đột biến từ từ và ổn định, cuối cùng tiến hóa tới mức có thể vô hiệu hóa các loại vaccine, song quá trình này sẽ diễn ra trong nhiều năm.

Francois Balloux, Giám đốc Viện Di truyền học UCL, đánh giá: "Tiến trình tiến hóa này giống như sự 'trôi' kháng nguyên, cho phép các phần tử virus thoát ra khỏi hệ thống miễn dịch. Đối với virus cúm và virus corona khác, phải mất 10 năm để virus có thể tích lũy đủ thay đổi để không bị các kháng thể trong máu phát hiện".

Một kịch bản khác là sự xuất hiện đột ngột của một chủng virus hoàn toàn mới, có khả năng lây lan, độc lực và khả năng né tránh miễn dịch được xem là mang tính chất "làm thay đổi toàn bộ tình hình đại dịch".

Giáo sư Ravi Gupta làm việc tại trường Đại học Cambridge gọi những biến chủng mới kiểu này là "siêu biến thể" và khẳng định: "Chắc chắn sẽ xuất hiện một biến chủng khác trong vòng 2 năm tới và biến chủng mới này sẽ cạnh tranh với Delta và có thể vượt xa Delta".

Siêu biến thể mới sẽ xuất hiện?

Cuối năm 2020, các nhà nghiên cứu bắt đầu ghi nhận những dấu hiệu của hiện tượng tái tổ hợp virus, trong đó, những phiên bản khác nhau của SARS-CoV-2 trao đổi các đột biến và kết hợp để tạo thành một chủng hoàn toàn mới.

Giáo sư Gupta cho rằng, sự tái tổ hợp này dường như không diễn ra phổ biến, song đây vẫn là một nguồn sinh ra siêu biến thể mới, đặc biệt ở những nơi có tỷ lệ tiêm chủng thấp trên thế giới.

Ông Gupta giải thích: "Hiện Delta vẫn là biến thể chủ đạo, song xu hướng này sẽ ngày càng giảm đi. Chúng ta chưa thu thập đủ mẫu dữ liệu ở nhiều nơi trên thế giới nên không biết chắc chắn điều gì thực sự sẽ xảy ra".

Delta có phải là 'siêu biến thể cuối cùng' của đại dịch Covid-19?
Mức độ lây lan cao của virus SARS-CoV-2 làm tăng khả năng xuất hiện các biến thể nguy hiểm. (Nguồn: The Guardian)

Kịch bản thứ hai là sự xuất hiện của một loạt những đột biến lớn, dẫn đến sự xuất hiện một phiên bản nguy hiểm hơn rất nhiều so với Delta hoặc một chủng virus hoàn toàn khác biệt so với Delta.

Gideon Schreiber, Giáo sư khoa học phân tử tại Viện Khoa học Weizmann của Israel đánh giá: "Mặc dù những biến thể mới xuất hiện gần đây là biến thể phụ của Delta, song virus có khả năng đột biến rất lớn trong tương lai. Các đột biến phức tạp hơn có thể phát triển và điều này sẽ gây ra nhiều vấn đề hơn”.

Gần đây đã xuất hiện những quan ngại về việc sử dụng thuốc điều trị Covid-19 dạng uống, đặc biệt thuốc của hãng dược phẩm Merck, có thể là nhân tố kích thích SARS-CoV-2 tiến hóa.

Mặc dù một số chuyên gia cho rằng, mối quan ngại này cần được theo dõi, song cũng không nên từ chối việc sử dụng thuốc điều trị dạng viên đối với những bệnh nhân mắc Covid-19 trong tình trạng nghiêm trọng.

Theo Giáo sư Gupta, vấn đề đáng quan ngại hơn và nhiều khả năng dẫn đến sự xuất hiện của một siêu biến thể chính là tỷ lệ lây nhiễm cao, kéo dài dai dẳng do biến thể Delta có thể lây nhiễm giữa những người đã được tiêm vaccine.

Kinh tế Trung Quốc

Kinh tế Trung Quốc 'thấm mệt' bởi chính sách Zero Covid?

Cuộc đua chế tạo vaccine

Các nhà nghiên cứu về dịch Covid-19 đang nỗ lực xác định mô hình của siêu biến thể mới.

Theo nhà khoa học Hanage, lý do vì sao biến thể Delta gây ảnh hưởng nghiêm trọng như vậy là vì chủng virus này phát triển với tốc độ cực nhanh bên trong tế bào của con người, trước khi hệ thống miễn dịch bắt đầu hoạt động.

Do đó, những người bị nhiễm biến thể Delta có thể mang lượng virus ở mũi cao gấp gần 1.200 lần so với người nhiễm chủng SARS-CoV-2 nguyên thủy.

Đây là kết quả của quá trình lựa chọn tự nhiên. Các biến thể mới luôn được tạo ra. Tuy nhiên, những biến thể tồn tại lâu và phổ biến hơn sẽ có khả năng lây lan cao hơn.

Mặc dù điều này gây chút lo ngại song không hẳn là một tin xấu.

Vì các loại vaccine ngừa Covid-19 được chế tạo thông qua việc tính đến sự biến hóa của virus, nên các nhà khoa học cho rằng, không một loại siêu biến thể mới nào có thể vô hiệu hóa hoàn toàn vaccine.

Do đó, khó có khả năng siêu biến thể mới sẽ gây ra những đợt bùng dịch nghiêm trọng như những gì đã xảy ra trong vòng hai năm qua.

Ngoài ra, các nhà khoa học cũng đang phát triển những loại vaccine ngừa Covid-19 thế hệ thứ hai.

Những loại vaccine này đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống lại những biến thể mới có thể xuất hiện trong tương lai.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu bệnh dịch cho rằng, chỉ dựa vào vaccine không thôi là chưa đủ. Giáo sư Gupta nêu rõ, vẫn cần áp dụng một số biện pháp hạn chế nhất định nhằm giảm thiểu nguy cơ lây lan và giảm thiểu những điều kiện thuận lợi giúp virus biến đổi.

Số ca mắc Covid-19 mới tại Nhật Bản bất ngờ giảm nhanh, biến thể Delta đã tự hủy diệt?

Số ca mắc Covid-19 mới tại Nhật Bản bất ngờ giảm nhanh, biến thể Delta đã tự hủy diệt?

Tại sao làn sóng dịch Covid-19 lần thứ 5 và lớn nhất của Nhật Bản từ 20.000 ca mỗi ngày (tháng 8) đột ngột giảm ...

Biến thể phụ Delta Plus ít có khả năng gây triệu chứng bệnh hơn

Biến thể phụ Delta Plus ít có khả năng gây triệu chứng bệnh hơn

Ngày 18/11, Đại học Hoàng gia London công bố kết quả nghiên cứu rằng biến thể phụ AY.4.2 từ Delta (còn gọi là Delta Plus) ...

Số ca Covid-19 tại Việt Nam

Cập nhật: 19/01/2022 15:30 | Nguồn: Bộ Y Tế

Hôm nay Tổng
+16,763 2,062,128
Tỉnh Hôm nay Tổng số ca
TP. Hồ Chí Minh 226 513,141
Bình Dương 37 292,071
Đồng Nai 49 99,426
Hà Nội 2,935 94,514
Tây Ninh 335 86,848
Khánh Hòa 507 58,611
Cà Mau 354 53,230
Vĩnh Long 245 51,388
Đồng Tháp 74 46,720
Cần Thơ 77 43,813
Bình Phước 514 41,540
Long An 35 41,214
Trà Vinh 638 36,020
An Giang 45 35,200
Tiền Giang 53 35,079
Bạc Liêu 165 34,161
Bến Tre 470 33,667
Kiên Giang 123 32,303
Sóc Trăng 33 31,917
Bà Rịa – Vũng Tàu 226 29,909
Bình Thuận 180 28,328
Bình Định 582 27,414
Hải Phòng 1,139 22,423
Đà Nẵng 943 20,908
Bắc Ninh 491 18,525
Thừa Thiên Huế 257 18,266
Hậu Giang 105 14,649
Đắk Lắk 181 14,562
Thanh Hóa 544 13,493
Lâm Đồng 240 13,215
Hưng Yên 374 11,617
Bắc Giang 223 11,052
Hà Giang 120 10,615
Nghệ An 186 10,489
Quảng Ngãi 462 10,120
Quảng Nam 287 9,900
Gia Lai 62 9,012
Phú Yên 84 8,986
Quảng Ninh 354 8,706
Hải Dương 302 7,663
Đắk Nông 117 7,087
Ninh Thuận 38 6,483
Vĩnh Phúc 305 6,457
Nam Định 249 6,258
Quảng Bình 96 4,892
Phú Thọ 166 4,886
Thái Bình 124 4,781
Thái Nguyên 132 4,776
Hòa Bình 261 4,459
Hà Nam 98 4,036
Quảng Trị 45 3,461
Lạng Sơn 96 2,846
Sơn La 69 2,711
Ninh Bình 93 2,437
Tuyên Quang 147 2,344
Hà Tĩnh 40 2,181
Lào Cai 92 1,716
Yên Bái 100 1,700
Kon Tum 98 1,644
Điện Biên 54 1,463
Cao Bằng 26 1,219
Bắc Kạn 27 750
Lai Châu 33 664
(theo The Guardian)

Bài viết cùng chủ đề

Covid-19

Đọc thêm

Công bằng vaccine Covid-19: Con đường ngắn nhất chuyển từ đại dịch sang bệnh đặc hữu

Công bằng vaccine Covid-19: Con đường ngắn nhất chuyển từ đại dịch sang bệnh đặc hữu

Baoquocte.vn. Các chuyên gia y tế công cộng cho hay, đảm bảo công bằng vaccine là cách tốt nhất đưa thế giới chuyển từ giai đoạn đại dịch sang bệnh đặc ...
TP. Hồ Chí Minh phát hiện 3 ca nhiễm Covid-19 biến thể Omicron trong cộng đồng, 12/33 ca là người nhập cảnh đã xuất viện

TP. Hồ Chí Minh phát hiện 3 ca nhiễm Covid-19 biến thể Omicron trong cộng đồng, 12/33 ca là người nhập cảnh đã xuất viện

Baoquocte.vn. Mới đây, TP. Hồ Chí Minh đã phát hiện 3 ca mắc Covid-19 biến thể Omicron đầu tiên trong cộng đồng, nâng tổng số ca mắc biến thể này lên ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 20/1/2022: Sư Tử nên cảnh giác với bạn mới

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 20/1/2022: Sư Tử nên cảnh giác với bạn mới

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 20/1/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMT 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/1/2022

XSMT 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/1/2022

Baoquocte.vn. XSMT 20/1. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. trực tiếp xổ số miền Trung 20/1/2022. xổ số hôm nay 20/1/2022. xổ số miền Trung thứ 5. KQXSMT
Afghanistan hối thúc quốc tế công nhận chính quyền Taliban, Mỹ từ chối làm một việc

Afghanistan hối thúc quốc tế công nhận chính quyền Taliban, Mỹ từ chối làm một việc

Baoquocte.vn. Quyền Thủ tướng do Taliban bổ nhiệm ở Afghanistan đã kêu gọi các chính phủ nước ngoài chính thức công nhận chính quyền Taliban.
Mèo khổng lồ nặng 12,5 kg - 'ứng viên' mèo to nhất thế giới

Mèo khổng lồ nặng 12,5 kg - 'ứng viên' mèo to nhất thế giới

Baoquocte.vn. Dù mới gần 2 tuổi, con mèo lông dài Kefir hiện nặng 12,5 kg, thân hình to như một cậu nhóc và thường bị nhầm là chó canh nhà.
Ngoại trưởng Blinken công du Kiev, Mỹ tuyên bố không tính gửi thêm quân đến Ukraine, Nga nhắn nhủ

Ngoại trưởng Blinken công du Kiev, Mỹ tuyên bố không tính gửi thêm quân đến Ukraine, Nga nhắn nhủ

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Mỹ Blinken đã tới Ukraine trong một động thái thể hiện sự ủng hộ của Washington với Kiev và sẽ hội đàm với Tổng thống nước chủ nhà.
Cập nhật chuyển nhượng cầu thủ: Liverpool bổ sung Vlahovic; MU đàm phán Matthijs de Ligt; Milan khủng hoảng nhân sự

Cập nhật chuyển nhượng cầu thủ: Liverpool bổ sung Vlahovic; MU đàm phán Matthijs de Ligt; Milan khủng hoảng nhân sự

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên báo Thế giới và Việt Nam.
XSMB 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/1/2022

XSMB 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/1/2022

Baoquocte.vn. XSMB 20/1. trực tiếp xổ số miền Bắc 20/1/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 5. xổ số hôm nay 20/1/2021. KQXSMB.
XSMN 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/1/2022

XSMN 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/1/2022

Baoquocte.vn. XSMN 20/1. xổ số miền Nam thứ 5. trực tiếp xổ số miền Nam 20/1/2022. kết quả xổ số miền Nam hôm nay. xổ số hôm nay 20/1/2022. xo so ...
Hà Nội: Tháng 3, sẽ công bố số môn thi vào lớp 10?

Hà Nội: Tháng 3, sẽ công bố số môn thi vào lớp 10?

Baoquocte.vn. Nếu học sinh trở lại trường và tổ chức được kỳ thi tuyển sinh lớp 10, Sở GD&ĐT Hà Nội sẽ công bố số môn thi vào tháng 3/2022.
Hà Nội đề xuất học sinh trở lại trường sau Tết Nguyên đán, nhiều phụ huynh đồng tình

Hà Nội đề xuất học sinh trở lại trường sau Tết Nguyên đán, nhiều phụ huynh đồng tình

Baoquocte.vn. Sở GD&ĐT Hà Nội dự kiến sau Tết Nguyên đán sẽ đề xuất phương án cho học sinh lớp 7-12 trở lại trường 100%.
Chung kết cuộc thi Message4DigiGen - Thông điệp cho thế hệ số

Chung kết cuộc thi Message4DigiGen - Thông điệp cho thế hệ số

Baoquocte.vn. Chung kết cuộc thi 'Message4DigiGen - Thông điệp cho thế hệ số' đã diễn ra thành công tốt đẹp.
TP. Hồ Chí Minh: Nếu cha mẹ chưa đồng thuận, học sinh tiếp tục học trực tuyến sau Tết

TP. Hồ Chí Minh: Nếu cha mẹ chưa đồng thuận, học sinh tiếp tục học trực tuyến sau Tết

Baoquocte.vn. Theo đại diện Sở GD&ĐT TP. Hồ Chí Minh, trường hợp cha mẹ chưa đồng thuận thì học sinh tiếp tục học trực tuyến…
TP. Hồ Chí Minh: Từ 14/2, trẻ mầm non đến lớp 6 sẽ đến trường học trực tiếp?

TP. Hồ Chí Minh: Từ 14/2, trẻ mầm non đến lớp 6 sẽ đến trường học trực tiếp?

Baoquocte.vn. Từ 14/2, trẻ mầm non, học sinh từ lớp 1 đến lớp 6 sẽ được đến trường học trực tiếp.
Xét tuyển đại học bằng điểm thi tốt nghiệp vẫn là chủ đạo

Xét tuyển đại học bằng điểm thi tốt nghiệp vẫn là chủ đạo

Baoquocte.vn. Trước thông tin một số trường đại học giảm chỉ tiêu xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, nhiều thí sinh không khỏi lo lắng.
Covid-19: Nói Omicron chỉ gây bệnh nhẹ là sai lầm, cần tạo siêu vaccine, 20% dân số Mỹ nhiễm virus, dự đoán đỉnh dịch ở Cuba

Covid-19: Nói Omicron chỉ gây bệnh nhẹ là sai lầm, cần tạo siêu vaccine, 20% dân số Mỹ nhiễm virus, dự đoán đỉnh dịch ở Cuba

Baoquocte.vn. WHO nhận định phải mất thời gian dài nữa đại dịch Covid-19 mới có thể kết thúc, bác bỏ quan điểm rằng biến thể Omicron không gây ra nguy cơ nào.
Covid-19: Mexico sẽ nhập 2 loại thuốc kháng virus, Nga kêu gọi chuyển sang làm việc từ xa

Covid-19: Mexico sẽ nhập 2 loại thuốc kháng virus, Nga kêu gọi chuyển sang làm việc từ xa

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Bộ Y tế Mexico Hugo López-Gatell thông báo, chính phủ nước này sẽ mua 2 loại thuốc kháng virus để điều trị bệnh nhân mắc Covid-19.
Covid-19 gây ảnh hưởng nặng nề hơn về thể chất và tinh thần ở phụ nữ

Covid-19 gây ảnh hưởng nặng nề hơn về thể chất và tinh thần ở phụ nữ

Baoquocte.vn. Hơn 70% số người tham gia nghiên cứu cho biết bị mất vị giác hoặc khứu giác, hơn 50% bị sốt hoặc ho, trong khi hơn 40% bị đau nhức các khớp hoặc cơ.
Những tác động lên não do Covid-19 ít được biết đến

Những tác động lên não do Covid-19 ít được biết đến

Baoquocte.vn. Covid-19 ảnh hưởng chủ yếu đến đường hô hấp, đặc biệt là phổi. Tuy nhiên, căn bệnh này cũng có những tác động lên não nhưng ít được biết đến.
Thông tin mới nhất về hiệu quả của liều vaccine Covid-19 thứ 4 đối với biến thể Omicron

Thông tin mới nhất về hiệu quả của liều vaccine Covid-19 thứ 4 đối với biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Nghiên cứu của Israel cho thấy liều vaccine Covid-19 thứ 4 không đủ để bảo vệ trước biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2.
Triệu chứng phổ biến nào cho thấy trẻ nhiễm biến thể Omicron?

Triệu chứng phổ biến nào cho thấy trẻ nhiễm biến thể Omicron?

Baoquocte.vn. Theo các bác sĩ ở Anh, các triệu chứng ở trẻ em nhiễm biến thể Omicron là sốt, sổ mũi, ho khàn, gắt tiếng, phát ban.
XSMT 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/1/2022

XSMT 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/1/2022

Baoquocte.vn. XSMT 20/1. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. trực tiếp xổ số miền Trung 20/1/2022. xổ số hôm nay 20/1/2022. xổ số miền Trung thứ 5. KQXSMT
XSMB 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/1/2022

XSMB 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/1/2022

Baoquocte.vn. XSMB 20/1. trực tiếp xổ số miền Bắc 20/1/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 5. xổ số hôm nay 20/1/2021. KQXSMB.
XSMN 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/1/2022

XSMN 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/1/2022

Baoquocte.vn. XSMN 20/1. xổ số miền Nam thứ 5. trực tiếp xổ số miền Nam 20/1/2022. kết quả xổ số miền Nam hôm nay. xổ số hôm nay 20/1/2022. xo so mien nam. KQXSMN
Vietlott 19/1, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 19/1/2022. xổ số Mega

Vietlott 19/1, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 19/1/2022. xổ số Mega

Baoquocte.vn. Vietlott 19/1. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 19/1/2022 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội.
XSCT 19/1, kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay 19/1/2022. KQXSCT thứ 4

XSCT 19/1, kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay 19/1/2022. KQXSCT thứ 4

Baoquocte.vn. XSCT 19/1. Trực tiếp kết quả xổ số Cần Thơ nhanh nhất hôm nay - XSCT 19/1/2022. KQXSCT. Ket qua xo so dong nai
XSMT 19/1, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 19/1/2022

XSMT 19/1, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 19/1/2022

Baoquocte.vn. XSMT 19/1. xổ số hôm nay 19/1/2022. trực tiếp xổ số miền Trung 19/1/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 4. xo so mien trung. KQXSMT
Phiên bản di động