Diễn đàn 'Điều em muốn nói': Lắng nghe tâm tình của mỗi mầm non

Sáng 17/8, Báo Tiền Phong, Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) và Trường THCS - THPT Nguyễn Siêu phối hợp tổ chức Diễn đàn Điều em muốn nói 2026: “Vaccine” số cho em.

Anh siết mạng xã hội với thanh thiếu niên, đề xuất “giờ giới nghiêm” từ nửa đêm Thanh thiếu nhi hành động hướng tới ứng phó với biến đổi khí hậu Vinh danh 150 học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số tiêu biểu năm 2025

Tham dự chương trình có ông Đỗ Công Tuân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo, Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; ông Hoàng Thái Nam, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Đội Trung ương; ông Nguyễn Xuân An Việt, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo; bà Vương Hương Giang, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội; ông Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong; đại úy Đinh Thị Như Hoa, Trung tâm Huấn luyện, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an; ông Lê Trung Kiên, Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET), Hiệu trưởng Trường phổ thông Phùng Hưng (Hà Nội); TS Tâm lý học Nguyễn Thị Mai Hương, Giảng viên Bộ môn Y Đức và Tâm lý Y học, Trường Đại học Y Hà Nội; cô giáo Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Nguyễn Siêu.

Chúng ta đã lắng nghe điều gì?

Diễn đàn 'Điều em muốn nói': Lắng nghe tâm tình của mỗi mầm non

Tổng Biên tập Báo Tiền Phong Phùng Công Sưởng kỳ vọng Diễn đàn là nơi người lớn ngồi xuống để nghe các em đặt câu hỏi. (Nguồn: BTC)

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong Phùng Công Sưởng chia sẻ nỗi trăn trở: Trở lại với “Điều em muốn nói” ở năm tổ chức thứ 4, chúng ta đã thực sự nghe được bao nhiêu điều các em muốn nói? Đồng hành với học sinh, sinh viên và người trẻ, ông càng nhận thức rõ rằng: Có những vấn đề người lớn nhìn thấy, nhưng cũng có những điều chỉ khi các em nói ra, chúng ta mới hiểu thế giới của các em khác với thế giới mà chúng ta từng lớn lên.

More from WVR
Thanh thiếu nhi hành động hướng tới ứng phó với biến đổi khí hậu

Theo Tổng Biên tập Phùng Công Sưởng, học sinh ngày nay trưởng thành trong thời kỳ rất đặc biệt: Chuyển đổi số, Internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách chúng ta học tập, làm việc, giao tiếp và nhìn nhận thế giới.

Các em có nhiều cơ hội hơn so với những thế hệ trước để tiếp cận tri thức, thể hiện năng lực, kết nối và sáng tạo. Đi cùng với mỗi cơ hội mới luôn là những câu hỏi mới. Tuy nhiên, Tổng Biên tập Phùng Công Sưởng đặt câu hỏi: Làm thế nào để tiếp nhận thông tin mà vẫn giữ được suy nghĩ độc lập? Làm thế nào để sử dụng công nghệ mà không để công nghệ quyết định cách chúng ta sống? Làm thế nào để giữa vô số kết nối, mỗi người vẫn giữ được những kết nối với gia đình, thầy cô, bạn bè và với chính mình? Và, làm thế nào để một người trẻ có đủ bản lĩnh bước vào thế giới đang thay đổi rất nhanh mà không cảm thấy phải bước đi một mình?

Trên tinh thần đó, ông nhận định rằng đó không chỉ là câu hỏi dành cho các em. Trước hết, đây là câu hỏi dành cho phụ huynh, những nhà quản lý giáo dục. Bởi, chúng ta không thể trao cho thế hệ trẻ chiếc điện thoại, đường truyền Internet, những công nghệ hiện đại, rồi cho rằng phần việc của mình đã kết thúc. Chúng ta cũng không thể bảo vệ các em chỉ bằng những lời nhắc: “Không được vào đây”, “Không được làm thế kia”, “Phải tránh cái này, tránh cái kia”.

Một thế hệ lớn lên cùng công nghệ cần nhiều hơn thế: Các em cần được tin tưởng. Cần được trang bị kiến thức và kỹ năng. Cần được trao cơ hội để thử, để lựa chọn và để trưởng thành. Và khi các em gặp một điều vượt quá khả năng tự giải quyết, các em biết rằng phía sau mình luôn có người lớn sẵn sàng đồng hành.

Tiết mục biểu diễn của Ca sĩ Ali Thục Phương và các em học sinh Trường THCS-THPT Nguyễn Siêu. (Nguồn: BTC)

“Là cơ quan Trung ương của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, trong hành trình 73 năm, Báo Tiền Phong luôn gắn với thanh niên, học sinh, sinh viên - phản ánh những khát vọng, thành công và cả những trăn trở của người trẻ. Nhưng, chúng tôi cũng ý thức rằng, đồng hành với người trẻ trong mọi thời kỳ không thể chỉ là những bài báo. Mà báo chí còn cần tạo ra những không gian để người trẻ được nói, được đối thoại và được tham gia vào chính những câu chuyện liên quan tới mình”, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong nhấn mạnh. Và Diễn đàn “Điều em muốn nói” được hình thành từ mong muốn ấy.

Qua 4 mùa tổ chức, ông Phùng Công Sưởng không kỳ vọng Diễn đàn là nơi người lớn có tất cả câu trả lời, mà mong đây trước hết là nơi người lớn chịu ngồi xuống để nghe các em đặt câu hỏi. Hơn hết, điều cần thiết là gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn - Hội - Đội, cơ quan chức năng, các chuyên gia, báo chí và toàn xã hội cùng góp sức tạo nên một môi trường an toàn để các em được học hỏi, trải nghiệm, sáng tạo và trưởng thành. Để rồi, khi mắc sai lầm, các em biết mình có thể tìm đến ai. Khi gặp nguy hiểm, các em biết mình có thể kêu gọi sự giúp đỡ từ đâu. Và khi có điều khó nói, các em biết rằng, sẽ có người chịu nghe mình nói hết câu.

Theo Tổng Biên tập Phùng Công Sưởng, tên của Diễn đàn hôm nay là “Điều em muốn nói”. Vì vậy, ông mong các em học sinh tận dụng Diễn đàn này đúng với tên gọi của nó. Đừng cố gắng đặt một câu hỏi thay, mà hãy đặt câu hỏi mà các em muốn hỏi. Đừng nói những điều mà các em nghĩ người lớn muốn nghe, mà hãy nói những điều các em muốn người lớn hiểu.

“Có thể hôm nay chúng tôi chưa thể trả lời ngay tất cả những câu hỏi của các em. Có thể có những vấn đề cần thêm thời gian, cần trao đổi thêm và cần nhiều người cùng tham gia để tìm câu trả lời. Nhưng tôi tin rằng, khi một học sinh sẵn sàng nói và một người lớn sẵn sàng lắng nghe, thì chúng ta đã có một điểm bắt đầu rất quan trọng”, nhà báo nêu rõ.

Xây dựng hệ miễn dịch số

Chủ tịch Hội đồng quản trị Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) Lê Xuân Trung phát biểu tại Diễn đàn. (Nguồn: BTC)

Còn với ông Lê Xuân Trung, Chủ tịch Hội đồng quản trị Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET), từ sau đại dịch COVID-19, Internet không còn đơn thuần là một công cụ mà ngày càng trở thành một phần quan trọng trong đời sống của thanh thiếu niên.

Dẫn số liệu khảo sát của Cục Trẻ em, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, ông Lê Xuân Trung nhấn mạnh, gần 90% trẻ em và thanh thiếu niên Việt Nam sử dụng Internet hằng ngày, với thời gian trung bình khoảng 5-7 giờ mỗi ngày. Ở nhóm học sinh trung học, thời lượng sử dụng Internet có thể còn cao hơn.

Không gian số mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, sáng tạo và kết nối toàn cầu, nhưng đồng thời cũng đặt trẻ em trước nhiều rủi ro mà chúng ta không thể xem nhẹ. Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 5 em ở độ tuổi thanh thiếu niên thì có 1 em gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần. Và 70% các đối tượng các rối loạn tâm lý bắt đầu hình thành từ độ tuổi này.

Và theo khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tao năm 2024-2025, có tới 67% học sinh THPT thừa nhận từng trải qua căng thẳng cực độ, tức tự ti, 30% có dấu hiệu trầm cảm. Những con số từ các nghiên cứu khác cũng chỉ ra có khoảng 34% các em học sinh, sinh viên cảm thấy bị áp lực bởi mạng xã hội và gần 30% từng bị bắt nạt trực tuyến ít nhất một lần. Những con số này không chỉ là thống kê, đó là những câu chuyện thật, những nỗi lo thật, những tổn thương thật mà các em đang phải đối mặt.

Chủ tịch Hội đồng quản trị IPET chia sẻ, chúng ta đang chứng kiến một thế hệ lớn lên trong môi trường mà thông tin lan truyền nhanh hơn cả khả năng xử lý của não bộ, nơi lời khen có thể đến trong vài giây nhưng lời xúc phạm cũng có thể xuất hiện chỉ sau một cú chạm màn hình. Áp lực thành công, áp lực hình ảnh, áp lực phải hòa hợp trên mạng xã hội đang khiến nhiều em rơi vào trạng thái lo âu, tự ti, nặng hơn là trầm cảm. Đã có những việc hết sức đau lòng xảy ra do các vấn đề sức khỏe tâm thần không được quan tâm, không được xử lý kịp thời.

Hơn bao giờ hết, các em cần một hệ miễn dịch số, một năng lực tâm lý vững vàng để nhận diện rủi ro, tự bảo vệ bản thân và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Hệ miễn dịch số mà chúng ta hướng tới không phải là bức tường ngăn cách các em với Internet, mà là bộ công cụ giúp các em kháng cự trước áp lực, so sánh và kỳ vọng phi thực tế trên mạng xã hội.

Phiên thảo luận tại Diễn đàn. (Nguồn: BTC)

Bên cạnh đó, cần nhận diện thông tin sai lệch, độc hại; tránh bị tấn công bởi những nội dung tiêu cực; ứng phó với bắt nạt trực tuyến; biết cách lên tiếng và tìm kiếm sự giúp đỡ; quản lý cảm xúc; duy trì sự cân bằng giữa đời sống thực và đời sống số; và xây dựng bản lĩnh tâm lý; để mỗi em trở thành người làm chủ công nghệ, chứ không bị công nghệ chi phối.

Ông Trung nhấn mạnh, việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho thanh thiếu niên là trách nhiệm của toàn xã hội. Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo đã và đang hướng tới triển khai nhiều chương trình hỗ trợ tâm lý học đường, đào tạo kỹ năng số an toàn và xây dựng hệ sinh thái, trong đó có chương trình can thiệp sớm cho học sinh có nguy cơ tổn thương tâm lý.

Theo đó, Diễn đàn hôm nay không chỉ nói về những thách thức mà còn để lắng nghe tiếng nói của chính các em, những người đang sống trong thế giới số mỗi ngày. Mỗi chia sẻ của các em là một mảnh ghép quan trọng giúp chúng ta hiểu hơn để từ đó xây dựng những giải pháp thiết thực và hiệu quả.

“Tôi hy vọng rằng sau Diễn đàn này, mỗi em sẽ mang theo một liều vaccine số cho riêng mình. Đó là sự tự tin, sự tỉnh táo, lòng nhân ái và khả năng tự chăm sóc sức khỏe tinh thần”, vị chuyên gia chia sẻ.

Bản thân - Người bạn quan trọng


Cô giáo Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Nguyễn Siêu. (Nguồn: BTC)

Cô giáo Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Nguyễn Siêu. (Nguồn: BTC)

Trả lời phỏng vấn Báo Thế giới và Việt Nam, cô giáo Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Nguyễn Siêu, bày tỏ tâm đắc với bài phát biểu của Tổng Biên tập Báo Tiền Phong Phùng Công Sưởng. Theo cô, đúng là có một khoảng cách rất thật giữa những gì người lớn chúng ta nghĩ mình đã hiểu về con trẻ và những gì các em thực sự đang trải qua. Nhiều khi chúng ta nhìn vào kết quả, một buổi tối con trầm lặng hơn thường ngày, một tuần con học sa sút, mà không nhìn thấy cả một chuỗi diễn biến cảm xúc phía sau đã xảy ra trong im lặng, có khi ngay trên chiếc điện thoại trong tay con.

Cô Nguyễn Thị Minh Thúy nhận định giá trị lớn nhất của những diễn đàn như hôm nay không nằm ở những con số, dữ liệu hay giải pháp được đưa ra, mà ở việc tạo ra một không gian, cảm giác an toàn để các em dám nói, và người lớn chịu ngồi yên để nghe hết câu chuyện, thay vì vội vàng đưa ra lời khuyên hay phán xét. Khi một người cha, người mẹ nào đó nghe được, dù chỉ một câu chuyện của một học sinh không phải con mình, dòng cảm xúc ấy, sự thấu cảm ở một mức độ nào đó vẫn có thể khiến họ về nhà và hỏi con mình những câu khác so với mọi ngày. Đó là một thay đổi thực chất, dù rất nhỏ.

Gửi gắm thông điệp đến học sinh Trường THCS-THPT Nguyễn Siêu nói riêng và thế hệ trẻ nói chung, cô Nguyễn Thị Minh Thúy mong các em hiểu rằng không cần phải tỏ ra ổn trên mạng để chứng minh mình đang ổn ngoài đời.

“Thế hệ của tôi lớn lên với rất ít người theo dõi cuộc sống của mình, còn các em lớn lên trong một thế giới mà gần như mọi cảm xúc đều có thể bị nhìn thấy, bị so sánh, bị đánh giá theo cách mà thế hệ tôi chưa từng phải đối mặt. Và giờ đây, các em còn lớn lên cùng AI, một công cụ có thể trả lời gần như mọi câu hỏi, nhưng không thể thay các em cảm nhận hay chịu trách nhiệm về cuộc đời mình. Tôi hiểu đó là một áp lực rất thật, không phải các em yếu đuối hơn”, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Nguyễn Siêu nhấn mạnh.


Trong khuôn khổ Diễn đàn, Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) chính thức ra mắt Hệ sinh thái hỗ trợ, tư vấn tâm lý trường học. Đây là hệ thống hướng tới việc kết nối các hoạt động tư vấn, hỗ trợ tâm lý học đường; đồng thời góp phần bồi dưỡng, tập huấn kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ cán bộ, giáo viên làm công tác liên quan tại các nhà trường. (Nguồn: BTC)

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) chính thức ra mắt Hệ sinh thái hỗ trợ, tư vấn tâm lý trường học. Đây là hệ thống hướng tới việc kết nối các hoạt động tư vấn, hỗ trợ tâm lý học đường; đồng thời góp phần bồi dưỡng, tập huấn kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ cán bộ, giáo viên làm công tác liên quan tại các nhà trường. (Nguồn: BTC)

Trên tinh thần đó, cô Nguyễn Thị Minh Thúy nhắn nhủ tới các em học sinh hai điều: Một là biết kiểm soát thời gian mình dành cho công nghệ, đừng để nó cuốn đi hết quỹ thời gian lẽ ra dành cho việc tự bồi đắp bản thân; hai là luôn chủ động học hỏi, trải nghiệm, để mỗi ngày mình “thông minh” hơn không phải theo nghĩa xử lý dữ liệu nhanh hơn máy, mà theo nghĩa con người thật sự - biết rung cảm, biết đồng cảm, biết tự nhìn lại chính mình.

Đề cập trong phần giao lưu hôm nay, có một cựu học sinh Nguyễn Siêu, hiện là tân sinh viên Đại học Xây dựng, đã trả lời một câu hỏi “Khi gặp áp lực và buồn, em sẽ tìm đến ai đầu tiên - bạn bè hay thầy cô?”; em ấy nói: “Em sẽ tìm đến chính bản thân mình, để lắng đọng, bình tĩnh lại, sắp xếp lại cảm xúc cũ của mình; sau đó em sẽ mở lòng và chia sẻ với thầy cô, bạn bè”; cô Nguyễn Thị Minh Thúy hoàn toàn đồng tình với góc nhìn trên. Theo cô, mỗi chúng ta đều có một người bạn rất quan trọng, đó chính là chính mình. Nhưng biết lắng nghe mình thôi chưa đủ, các em phải luôn giữ cho mình ít nhất một người khác nữa, có thể là bố mẹ, một thầy cô, một người bạn, mà các em tin tưởng đủ để nói ra điều mình đang thực sự cảm thấy, kể cả khi điều đó không đẹp đẽ hay hoàn hảo.

“Tôi vẫn hay nói với học trò Nguyễn Siêu về triết lý Vuông - Tròn: Nếu công nghệ, AI là cái “Tròn” - tối ưu, hiệu quả, nhanh nhạy; thì cái “Vuông” các em phải giữ làm gốc chính là chuẩn mực đạo đức, lương tâm và khả năng rung động thật trước một con người bằng xương bằng thịt trước mặt mình. Công nghệ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng nhu cầu được lắng nghe và được là chính mình của một con người thì không bao giờ lỗi thời. Đó cũng là điều mà Nguyễn Siêu, với tư cách một ngôi trường, luôn muốn là một trong những nơi các em tin cậy tìm đến”, cô trăn trở.