Điều ít biết về ca khúc bất hủ 'Happy New Year'

Ca khúc Happy New Year của ABBA, một nghịch lý vĩ đại của văn hóa đại chúng thế kỷ 20 đã đi một hành trình dài: Từ một ý tưởng hài hước về ông bố say xỉn, vượt qua sự tan vỡ của những cuộc hôn nhân để trở thành bản giao hưởng mùa Xuân của nhân loại.

Hòa nhạc 'Khát vọng mùa Xuân' chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Lời mời gọi mùa Xuân trong chương trình 'Âm nhạc cuối tuần' tại Hà Nội 'Xuân hoan ca' - Hội hoa xuân Phú Mỹ Hưng Tết Ất Tỵ 2025

Điều ít biết về ca khúc bất hủ 'Happy New Year'

Ca khúc "Happy New Year" của ABBA, một nghịch lý vĩ đại của văn hóa đại chúng thế kỷ 20 đã đi một hành trình dài. (Nguồn: Getty Images)

Mỗi dịp Tết đến, khi những giai điệu piano trong trẻo và sang trọng của Happy New Year vang lên, hàng triệu người Việt Nam lại thấy lòng mình dịu lại dù không khí xung quanh đang rộn rã sắc Xuân. Tại sao một bài hát về "buổi sáng hôm sau" ảm đạm lại có thể thắp lên hy vọng cho cả một thế giới đang khao khát bình yên như thế?

Trong kho tàng âm nhạc đại chúng thế giới, hiếm có tác phẩm nào chứa đựng nhiều tầng sâu ý nghĩa và những nghịch lý thú vị như Happy New Year.

Ra đời vào năm 1980, thời điểm hoàng hôn của kỷ nguyên Disco, bài hát không phải là một khúc vui vẻ hay những bài nhạc Xuân rộn rã. Nó là một bản ballad mang màu sắc u buồn, phản chiếu sự trống rỗng và nỗi cô đơn hiện sinh của con người trong khoảnh khắc "tiệc tàn, rượu cạn". Nhưng chính từ đống tro tàn của cảm xúc ấy, một bản giao hưởng mùa Xuân toàn cầu đã được cất lên, đặc biệt là tại Việt Nam - nơi ca khúc này đã trở thành một phần của Tết.

Sáng tác năm 1980, năm mà Chiến tranh Lạnh căng thẳng và lạm phát đè nặng lên thế giới phương Tây nhưng với ABBA, đó cũng là thời điểm hạnh phúc của họ “rạn nứt”. Björn và Agnetha đã ly hôn năm 1979. Benny và Frida cũng đang đi đến hồi kết của cuộc hôn nhân.

Không khí trong phòng thu Polar Studios tại Stockholm khi ấy không còn sự hưng phấn của thời Dancing Queen mà thay vào đó là sự chuyên nghiệp lạnh lùng xen lẫn những dồn nén. Album Super Trouper chứa đựng Happy New Year vì thế hướng nội nhiều hơn hẳn.

Ít ai biết rằng, bài hát này lại bắt đầu từ một ý tưởng bi hài kịch. Tháng 1/1980, tại Barbados, Benny và Björn đã phác thảo một ca khúc mang tên Daddy Don't Get Drunk on Christmas Day (Bố ơi, đừng say xỉn vào ngày Giáng sinh). Nó dự kiến là một bài hát mang âm hưởng Country, châm biếm bi kịch gia đình dịp lễ. Nhưng với bản năng thiên tài, họ nhận ra chủ đề này quá cụ thể và bi lụy, không xứng tầm với phong cách mà nhóm đang hướng tới.

Quyết định thay đổi phần lời, giữ lại giai điệu là một bước ngoặt lịch sử. Björn Ulvaeus đã nâng tầm bài hát từ một vở kịch gia đình nhỏ bé thành một tự sự triết học về thời gian. Ông chọn thời điểm "sáng mùng một Tết" - khoảnh khắc giao thoa nhạy cảm nhất để làm bối cảnh, biến bài hát thành bức tranh toàn cảnh về nhân loại trước ngưỡng cửa thời gian.

Đặc biệt, câu hát “In the end of eighty-nine” (Vào cuối năm 89) đã vô tình trở thành một lời tiên tri. Viết năm 1980, Björn chỉ đơn giản nhìn về cuối thập kỷ. Nhưng năm 1989 cũng là năm Bức tường Berlin sụp đổ và trật tự thế giới thay đổi hoàn toàn. Còn riêng với ABBA, họ đã tan rã trước cả thời điểm ấy.

Hơn 40 năm đã trôi qua, ABBA tan rã rồi tái hợp, thế kỷ 20 đã trôi qua nhưng Happy New Year vẫn ở lại. Từ những con phố xe máy tấp nập ở TP. Hồ Chí Minh đến những căn hộ chung cư ở Moscow, giai điệu ấy vẫn vang lên như một lời nhắc nhở chung của nhân loại, May we all have a vision now and then / Of a world where every neighbor is a friend (Cầu mong đôi lúc ta có được một tầm nhìn, về một thế giới nơi mọi người hàng xóm đều là bạn hữu).

Trong một thế giới đầy biến động, thông điệp ấy là một lời nhắn nhủ về đạo đức, một niềm hy vọng mong manh nhưng kiên cường. Rằng dù con người có khờ khạo (Man is a fool), chúng ta vẫn phải có ý chí để gắng sức (have the will to try) và vào giao thừa năm nay, hay bất cứ một năm nào khác, hãy cứ để lòng mình dịu lại một chút để rồi sau đó, bước tiếp vào "bản giao hưởng mùa Xuân" với một niềm tin mới.