Doanh nghiệp là chủ thể kiến tạo tăng trưởng, đổi mới, hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

Tiếp nối hành trình đối thoại thường niên do , với hạt nhân là Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD), tổ chức từ năm 2014, VCSF 2026 hướng tới kết nối các cơ quan hoạch định chính sách, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức trong nước, quốc tế và các chuyên gia để cùng trao đổi về những động lực, điều kiện và giải pháp giúp doanh nghiệp vừa nâng cao năng lực cạnh tranh, vừa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước.

Năm 2026 mở ra yêu cầu mới đối với cộng đồng doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung: tăng trưởng không chỉ được đo bằng quy mô, mà ngày càng gắn với năng suất, chất lượng, khả năng đổi mới, sức chống chịu và năng lực tạo ra giá trị dài hạn. Trong bối cảnh đó, chủ đề của Diễn đàn VCSF 2026 nhấn mạnh mối quan hệ gắn kết giữa mục tiêu tăng trưởng hai con số và phát triển bền vững.

Tăng trưởng tạo nguồn lực cho chuyển đổi; trong khi chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, sử dụng hiệu quả nguồn lực và thực hành kinh doanh có trách nhiệm có thể trở thành nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng suất, mở rộng thị trường và củng cố năng lực cạnh tranh, qua đó đóng góp tích cực cho nền tảng tăng trưởng xanh, mạnh và bền vững của quốc gia.

Để doanh nghiệp thực sự trở thành sức mạnh quốc gia

Phát biểu tại Diễn đàn, GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng sự thay đổi của mô hình phát triển doanh nghiệp Việt Nam phản chiếu sự thay đổi của mô hình phát triển kinh tế đất nước trong 40 năm Đổi mới. Doanh nghiệp lớn mạnh thì nền kinh tế mạnh; doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh thì nền kinh tế có năng lực cạnh tranh. Chất lượng của mô hình phát triển kinh tế cuối cùng phải được kiểm chứng bằng kết quả tại doanh nghiệp. “Doanh nghiệp phải trở thành chủ thể kiến tạo tăng trưởng, đổi mới, hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia”, ông Thắng nói.

GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại Diễn đàn. (Ảnh: Thu Anh)

Từ góc nhìn này, ông Thắng cho rằng đổi mới mô hình phát triển kinh tế phải được cụ thể hóa bằng đổi mới mô hình phát triển doanh nghiệp. Không thể lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính nếu doanh nghiệp vẫn chủ yếu tăng trưởng bằng mở rộng vốn, sử dụng lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên.

Theo GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, đầu tư cho khoa học công nghệ phải được cụ thể hóa bằng năng lực nghiên cứu và làm chủ công nghệ ngay tại doanh nghiệp. Chuyển đổi số phải làm thay đổi cách quản trị, sản xuất và phục vụ khách hàng; chuyển đổi xanh phải được thực hiện từ lựa chọn công nghệ, năng lượng đến tổ chức quy trình sản xuất.

Nhìn lại chặng đường 40 năm Đổi mới, ông Thắng cho rằng doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước lớn mạnh, hình thành những doanh nghiệp có thương hiệu nổi bật, trong đó có những thương hiệu vươn ra thị trường quốc tế. Tuy nhiên, yêu cầu của giai đoạn mới đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi cách thức tăng trưởng và đổi mới.

“Điều đáng lo không phải là doanh nghiệp còn nhỏ, mà là doanh nghiệp cần có ý tưởng, có khát vọng, có niềm tin và tinh thần dấn thân cùng đất nước”, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nói.

Doanh nghiệp nhỏ không đồng nghĩa với doanh nghiệp yếu, cũng như doanh nghiệp lớn không có nghĩa sẽ mãi dẫn đầu. Yếu tố quyết định là khả năng học hỏi, thích ứng và tự đổi mới. Doanh nghiệp cần chuyển mạnh sang quản trị hiện đại, lấy dữ liệu làm cơ sở ra quyết định, lấy kết quả làm thước đo, đồng thời xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, chuyên nghiệp và có khả năng kiểm soát rủi ro.

Sức mạnh lâu bền cũng phải chuyển từ khai thác tài nguyên, đất đai, lao động và lợi thế về vốn sang làm giàu bằng tri thức, công nghệ, năng suất và phát triển thương hiệu. Lợi nhuận chính đáng phải là phần thưởng cho năng lực tạo ra giá trị và khuyến khích sản xuất, kinh doanh phải đi đôi với liêm chính, tuân thủ pháp luật.

Để doanh nghiệp thực sự trở thành sức mạnh quốc gia và động lực phát triển đất nước, PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng cho rằng cần tập trung vào 4 nhóm giải pháp.

Thứ nhất, doanh nghiệp phải chủ động xây dựng năng lực tự đổi mới và tự cường sáng tạo. Mỗi doanh nhân cần dành một phần thành quả hôm nay để đầu tư cho nghiên cứu, công nghệ, con người và quản trị, qua đó bồi đắp năng lực cạnh tranh cho ngày mai.

“Hơn thế, doanh nghiệp phải thực sự là doanh nhân thế hệ mới có tầm nhìn toàn cầu, có tư duy quản trị hiện đại, có đạo đức kinh doanh và có khát vọng phụng sự đất nước. Sự đổi mới của doanh nghiệp xuất phát từ bài toán thực tế, nhu cầu của khách hàng và điều kiện đặc thù của doanh nghiệp; khát vọng vươn lên phải đi cùng quản trị minh bạch, kỷ luật tài chính và cam kết dài hạn”, PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng khẳng định.

Thứ hai, cần đổi mới thể chế để doanh nghiệp không chỉ ra đời mà còn lớn lên, mạnh lên và vươn ra thế giới. Thực tiễn 40 năm Đổi mới cho thấy vai trò có ý nghĩa quyết định của thể chế đối với sự phát triển doanh nghiệp.

Để doanh nghiệp lớn mạnh và đông hơn, thể chế phải bảo đảm quyền tài sản, mở đường cho quyền tự do kinh doanh. Để doanh nghiệp lớn lên, thể chế phải bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng và thuận lợi trong tiếp cận nguồn lực, công nghệ, thị trường. Để doanh nghiệp mạnh lên, thể chế phải khuyến khích, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đầu tư dài hạn và nâng cao năng lực chiếm lĩnh thị trường.

“Không thể đòi hỏi doanh nghiệp bước vào tương lai nếu thể chế chỉ tạo điều kiện, lợi thế cho những cách làm cũ, lối mòn và nhiều bất lợi cho doanh nghiệp nhỏ, nhất là với những người mới khởi nghiệp”, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết thêm.

GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng và ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Chủ tịch VCCI tặng hoa đại diện doanh nghiệp chúc mừng Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 trong khuôn khổ sự kiện. (Ảnh: Thu Anh)

Thứ ba, xây dựng hệ sinh thái để sức sáng tạo được kết nối và lan tỏa. Doanh nghiệp cần vốn nhưng vốn là chưa đủ; doanh nghiệp còn cần công nghệ, nhân lực, dữ liệu, sở hữu trí tuệ và những khách hàng đầu tiên.

Vốn mạo hiểm, bảo lãnh tín dụng và hạ tầng nghiên cứu dùng chung cần đáp ứng nhu cầu và phù hợp với mức độ rủi ro của từng giai đoạn phát triển. Liên kết giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học và đối tác quốc tế phải đem lại kết quả cụ thể về sản phẩm, đơn hàng, năng suất và năng lực làm chủ công nghệ.

Trong hệ sinh thái ấy, doanh nghiệp lớn cần mở cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ cùng phát triển thông qua mạng lưới nhà cung cấp, chuỗi cung ứng, chia sẻ công nghệ, tiêu chuẩn và kinh nghiệm quản trị. Doanh nghiệp nhỏ và vừa phải chủ động nâng cao năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Theo đó, VCCI và các hiệp hội cần kết nối nhu cầu của doanh nghiệp với cơ quan quản lý, chuyên gia và đối tác, thúc đẩy tháo gỡ vướng mắc bằng những biện pháp cụ thể.

Thứ tư, gắn đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp với trách nhiệm xã hội và môi trường. Nói cách khác, năng lực đổi mới và hiệu quả kinh tế phải gắn với trách nhiệm xã hội, quản trị tốt và bảo vệ môi trường. Trong đó, trách nhiệm xã hội trước hết phải hiện diện trong cách doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận: cạnh tranh lành mạnh, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, tôn trọng khách hàng, bảo đảm quyền lợi, thu nhập và an toàn cho người lao động.

Đổi mới công nghệ phải đi đôi với đào tạo lại, hỗ trợ người lao động thích ứng, không để họ đơn độc gánh chịu chi phí chuyển đổi. Sự phát triển của doanh nghiệp phải mở ra cơ hội phát triển cho con người.

Trách nhiệm môi trường phải được thể hiện ngay từ quyết định đầu tư, lựa chọn nguyên liệu, năng lượng và thiết kế sản phẩm, không đợi ô nhiễm xảy ra mới xử lý. Tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và sản xuất tuần hoàn phải đi vào từng quy trình. Các yêu cầu về ESG, tức môi trường, xã hội và quản trị, phải được thực hiện trong quyết định đầu tư, quản trị chiến lược kinh doanh và quản trị rủi ro, chứ không chỉ dừng lại ở những bản báo cáo.

Tăng trưởng bền vững, phát triển bền vững là hành trình chung

Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh: “Tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững không phải là hai con đường, đó là một hành trình chung. Một hành trình mà ở đó Nhà nước kiến tạo, địa phương đồng hành, doanh nghiệp tiên phong, khoa học công nghệ tạo động lực, và toàn xã hội cùng tham gia”.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh, tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững không phải là hai con đường, đó là một hành trình chung. (Ảnh: Thu Anh)

Chia sẻ thêm, ông Hùng cho biết VCCI, với vai trò là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, cam kết tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng thông qua thúc đẩy đối thoại chính sách; kết nối doanh nghiệp với các đối tác trong nước và quốc tế; thúc đẩy đổi mới sáng tạo; chia sẻ các mô hình kinh doanh bền vững; hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường khả năng tham gia vào các chuỗi giá trị.

Đại diện của Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam đưa ra những những phân tích và khuyến nghị liên quan tới thúc đẩy nền kinh tế quốc gia tự cường, bền vững thông qua những trụ cột: nâng cao năng suất, tăng cường đổi mới sáng tạo, đưa doanh nghiệp trong nước thành chủ thể trung tâm, cải thiện thể chế và phát triển nguồn nhân lực.

Ở cấp độ địa phương, lãnh đạo thành phố Quảng Ninh, một trong những địa phương “đầu tàu” về kinh tế, đã mang đến Diễn đàn những kinh nghiệm về cách địa phương cụ thể hóa mục tiêu phát triển quốc gia, tạo môi trường thuận lợi và phối hợp với doanh nghiệp để đưa các định hướng phát triển bền vững vào thực tiễn.

Ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, đồng Chủ tịch VBCSD cho rằng, chuyển đổi xanh không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để doanh nghiệp đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. (Ảnh: Thu Anh)

Từ tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp, chia sẻ tại Phiên toàn thể, ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, đồng Chủ tịch VBCSD nhấn mạnh: “Phát triển bền vững chỉ thực chất và bền lâu khi gắn liền với lợi ích kinh tế thiết thực của từng mắt xích trong chuỗi giá trị, từ nông dân, nhà máy, đến những doanh nghiệp cung ứng bao bì, nguyên liệu, logistics.

Thông qua VCSF 2026, tôi muốn chia sẻ một niềm tin mạnh mẽ rằng chuyển đổi xanh không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để doanh nghiệp đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, qua đó góp phần xây dựng một nền kinh tế Việt Nam thịnh vượng, bao trùm và bền vững hơn cho các thế hệ tương lai”.

Chia sẻ chung góc nhìn đó, ông James Crampton, Giám đốc Ngoại vụ cấp cao của HEINEKEN Việt Nam, Phó Chủ tịch VBCSD khẳng định: “Chúng tôi tin rằng không một doanh nghiệp nào có thể tăng trưởng độc lập. Phát triển bền vững không chỉ xoay quanh việc tạo dựng một doanh nghiệp vững mạnh, mà còn góp phần kiến tạo một hệ sinh thái vững mạnh hơn trên hành trình ấy.

Khi sự phát triển của chúng tôi góp phần nâng cao năng lực địa phương, hỗ trợ các đối tác cùng phát triển và mở ra nhiều cơ hội vượt ra ngoài phạm vi doanh nghiệp, những giá trị này sẽ trở thành nền tảng cho tăng trưởng dài hạn và chất lượng cao hơn. Đó cũng là cách chúng tôi hiện thực hóa tham vọng “Vì một Việt Nam tốt đẹp hơn”, để cùng nhau phát triển và chung tay đưa Việt Nam vươn xa.

Từ bài học thực tiễn của Vinamilk, ông Lê Hoàng Minh, Giám đốc điều hành Sản xuất của Vinamilk cho biết, để đi từ chính sách đến hành động, điều quan trọng nhất là tạo ra những mô hình có thể đo lường được, kiểm chứng được và nhân rộng được.

Một điểm nhấn của Phiên toàn thể là Thảo luận cấp cao “Chính sách kết nối – Doanh nghiệp đồng hành: Hướng tới nền kinh tế tự cường, bền vững”. Với sự tham gia của đại diện Cục Môi trường – Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia – Bộ Khoa học và Công nghệ; Tập đoàn Maersk; FPT Digital; SABECO và Tổ chức GIZ-Việt Nam, phiên thảo luận đã tạo cầu nối giữa góc nhìn của cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp, từ đó góp phần nhận diện các ưu tiên hợp tác và những yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển đổi, đồng thời trao đổi về những điều kiện cần thiết để nâng cao năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình hướng tới nền kinh tế tự cường, bền vững.

Phiên thảo luận chuyên đề 1 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo: Bệ phóng cho phát triển bền vững doanh nghiệp”. (Ảnh: Thu Anh)

Chương trình Diễn đàn VCSF 2026 tiếp tục với phiên chuyên đề buổi chiều xoay quanh hai chủ đề trọng tâm: “Đổi mới sáng tạo: Bệ phóng cho phát triển bền vững doanh nghiệp” và “Tài chính xanh: Mở nguồn vốn mới cho doanh nghiệp chuyển đổi bền vững”.

Qua hai chủ đề chuyên sâu, Diễn đàn đã tạo không gian để doanh nghiệp trao đổi về những vấn đề trực tiếp liên quan tới quá trình chuyển đổi, từ yêu cầu đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp đến nhu cầu về nguồn vốn cho các dự án và mô hình kinh doanh bền vững. Đây cũng là cơ hội kết nối doanh nghiệp với các bên liên quan trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tài chính, qua đó thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm các hướng hợp tác phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu tại Đối thoại toàn cầu năm 2026 Ngày 19/9, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã tham dự và phát biểu dẫn đề tại phiên khai mạc Đối thoại toàn cầu ...

Việt Nam-Liên hợp quốc cùng thúc đẩy chặng đường phát triển bền vững Việt Nam và Liên hợp quốc (LHQ) chính thức triển khai các Chương trình Quốc gia giai đoạn 2027-2031, tập trung hỗ trợ các ưu ...

Việt Nam - Canada mở rộng hợp tác tài chính, hướng tới các dự án phát triển bền vững Ngày 25/9 (giờ địa phương), tại thủ đô Ottawa, Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn đã có cuộc gặp xã giao ...

Cơ hội để Việt Nam và Canada củng cố mục tiêu chung, thúc đẩy phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo Thông điệp về khôi phục lòng tin, tôn trọng luật pháp quốc tế và duy trì đối thoại giữa các quốc gia của Tổng Bí ...

Đưa hợp tác với các tổ chức phi chính phủ nước ngoài vào chiều sâu Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn nhấn mạnh, Việt Nam sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức phi chính ...