"Đội hình nghìn tỷ USD" theo chân Tổng thống Trump tới Bắc Kinh: Thông điệp của nước Mỹ là gì?

Chuyến công du không chỉ mang màu sắc ngoại giao

Khi chuyên cơ Air Force One hạ cánh xuống Bắc Kinh, tâm điểm chú ý không chỉ dành cho Tổng thống Mỹ Donald Trump hay các cuộc gặp cấp cao với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Truyền thông quốc tế đặc biệt quan tâm tới một “đội hình” khác đi cùng ông chủ Nhà Trắng: 17 giám đốc điều hành hàng đầu nước Mỹ, đại diện cho những tập đoàn có ảnh hưởng lớn nhất thế giới trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tài chính, công nghệ, hàng không và sản xuất công nghiệp.

Theo dữ liệu tổng hợp từ Forbes và hồ sơ tài chính doanh nghiệp, tổng tài sản cá nhân của nhóm CEO này vượt 1.000 tỷ USD, mức chưa từng có đối với một phái đoàn doanh nghiệp tháp tùng Tổng thống Mỹ trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc.

Tuy nhiên, điều khiến giới quan sát chú ý hơn cả không nằm ở con số tài sản khổng lồ ấy, mà ở thông điệp phía sau danh sách 17 cái tên được lựa chọn.

Sau nhiều năm căng thẳng thương mại và cạnh tranh công nghệ, việc ông Trump mang theo hàng loạt “ông lớn” doanh nghiệp tới Bắc Kinh cho thấy Washington đang muốn duy trì đối thoại kinh tế với Trung Quốc, đặc biệt ở những lĩnh vực mang tính sống còn như AI, bán dẫn, tài chính hay chuỗi cung ứng toàn cầu. Bởi vậy, đoàn tháp tùng lần này không đơn thuần là những doanh nhân nổi tiếng. Mỗi người gần như đại diện cho một “mặt trận” chiến lược của kinh tế Mỹ hiện đại.

Elon Musk gắn với xe điện, robot và AI. Jensen Huang đại diện cho cuộc đua chip bán dẫn. Tim Cook phản ánh sự phụ thuộc sâu sắc của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu vào Trung Quốc. Trong khi đó, những nhân vật như Stephen Schwarzman hay Larry Fink cho thấy Phố Wall vẫn rất quan tâm tới thị trường đông dân nhất thế giới.

Nhìn theo cách nhẹ nhàng hơn, chuyến đi lần này giống như một “hội nghị thượng đỉnh của giới CEO Mỹ” được tổ chức ngay giữa Bắc Kinh.

'Đội hình nghìn tỷ USD' theo chân Tổng thống Trump tới Bắc Kinh.

AI và chip bán dẫn trở thành tâm điểm mới

Một trong những cái tên gây chú ý nhất là Jensen Huang – CEO Nvidia – người được bổ sung vào danh sách gần như vào phút cuối.

Trong vài năm qua, Jensen Huang đã trở thành “ngôi sao” của làn sóng AI toàn cầu. Nvidia, từ một hãng chip đồ họa quen thuộc với giới game thủ, đã vươn lên thành công ty giữ vai trò trung tâm trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo. Các mô hình AI lớn hiện nay gần như đều cần tới chip của Nvidia để vận hành.

Thế nhưng Trung Quốc lại là một bài toán đặc biệt với công ty này.

Washington đã hạn chế xuất khẩu nhiều dòng chip AI cao cấp sang Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh vẫn là thị trường quá lớn để Nvidia có thể bỏ qua. Điều đó khiến Jensen Huang trở thành một trong những doanh nhân Mỹ phải “cân bằng” nhiều nhất giữa lợi ích thương mại và áp lực chính trị.

Chính vì vậy, việc ông xuất hiện trong đoàn lần này được xem là tín hiệu cho thấy Mỹ vẫn muốn duy trì các kênh đối thoại công nghệ với Trung Quốc, dù cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Điều thú vị là Jensen Huang vốn nổi tiếng kín tiếng và hiếm khi tham gia các hoạt động mang màu sắc chính trị. Vì thế, chuyến đi lần này càng khiến giới quan sát tò mò.

Elon Musk và vai trò “cầu nối tự nhiên”

Nếu Jensen Huang là gương mặt của AI, Elon Musk gần như là nhân vật nổi bật nhất của cả phái đoàn.

Với khối tài sản được ước tính hơn 800 tỷ USD, Musk chiếm phần lớn tổng giá trị tài sản của đoàn CEO lần này. Nhưng điều khiến ông đặc biệt không chỉ nằm ở sự giàu có.

Nhiều năm qua, Tesla đã xây dựng được vị thế rất mạnh tại Trung Quốc. Nhà máy Gigafactory ở Thượng Hải từng được xem là “đầu tàu tăng trưởng” của Tesla trong giai đoạn thị trường toàn cầu biến động mạnh.

Không ít chuyên gia gọi Musk là “cầu nối tự nhiên” giữa Washington và Bắc Kinh. Khác với nhiều doanh nhân Mỹ thường giữ khoảng cách với Trung Quốc, Musk nhiều lần công khai nhấn mạnh tầm quan trọng của thị trường này.

Theo giới phân tích, mục tiêu lớn nhất của Musk trong chuyến đi lần này có thể liên quan tới taxi tự lái và robot hình người Optimus – hai lĩnh vực được xem là tương lai tiếp theo của Tesla.

Hình ảnh Musk và Jensen Huang cùng xuất hiện tại Bắc Kinh cũng được truyền thông quốc tế mô tả khá thú vị: một người đại diện cho robot và xe điện, người còn lại nắm giữ “bộ não” của AI toàn cầu.

Tim Cook và bài toán “không thể tách rời”

Nếu Musk đại diện cho tương lai, Tim Cook lại phản ánh một thực tế rất hiện hữu: nước Mỹ vẫn phụ thuộc mạnh vào chuỗi cung ứng Trung Quốc.

Trong hơn một thập niên điều hành Apple, Tim Cook được xem là một trong những CEO Mỹ hiểu Trung Quốc rõ nhất. Dù Apple đã mở rộng sản xuất sang nhiều quốc gia khác, phần lớn hệ sinh thái sản xuất iPhone vẫn nằm tại Trung Quốc.

Hàng triệu lao động, hàng nghìn nhà cung ứng và cả mạng lưới logistics phức tạp của Apple vẫn vận hành quanh các trung tâm sản xuất lớn tại nước này.

Bởi vậy, nhiều chuyên gia cho rằng Tim Cook có lẽ là người “cần sự ổn định” trong quan hệ Mỹ - Trung nhiều hơn bất kỳ ai trong đoàn.

Điều thú vị là Cook có phong cách hoàn toàn khác Musk. Nếu CEO Tesla thường gây chú ý bằng những phát ngôn táo bạo, thì lãnh đạo Apple lại nổi tiếng điềm tĩnh, mềm mỏng và rất thực dụng.

Chính phong cách đó giúp Tim Cook nhiều năm qua duy trì được quan hệ khá ổn định với Bắc Kinh, ngay cả trong những giai đoạn căng thẳng nhất giữa hai nước.

Khi Phố Wall cũng muốn có mặt

Không chỉ công nghệ, giới tài chính Mỹ cũng xuất hiện rất đông trong đoàn lần này.

Stephen Schwarzman của Blackstone, Larry Fink của BlackRock hay David Solomon của Goldman Sachs đều là những cái tên có ảnh hưởng lớn tại Phố Wall.

Stephen Schwarzman đặc biệt đáng chú ý bởi ông có mối quan hệ lâu năm với giới tinh hoa Trung Quốc. Chương trình học bổng Schwarzman Scholars do ông sáng lập tại Đại học Thanh Hoa từng được ví như “Rhodes Scholarship phiên bản Trung Quốc”.

Trong nhiều năm qua, Schwarzman gần như luôn xuất hiện trong các diễn đàn kinh tế lớn liên quan tới Mỹ - Trung. Ông được xem là một trong số ít tỷ phú Mỹ có khả năng duy trì quan hệ tốt với cả Washington lẫn Bắc Kinh.

Sự hiện diện mạnh mẽ của Phố Wall cho thấy dù cạnh tranh chiến lược gia tăng, thị trường Trung Quốc vẫn quá lớn để các định chế tài chính Mỹ bỏ qua.

Boeing và “ngoại giao máy bay”

Trong số các doanh nghiệp tháp tùng, Boeing mang màu sắc khá đặc biệt.

Trong nhiều thập niên, các hợp đồng mua máy bay luôn được xem là biểu tượng dễ thấy nhất của hợp tác kinh tế Mỹ - Trung. Từ thời Tổng thống Richard Nixon cho tới nay, Boeing gần như luôn xuất hiện trong những chuyến thăm cấp cao giữa hai nước.

Lần này, CEO Kelly Ortberg được cho là đang theo đuổi khả năng đạt thỏa thuận bán hàng trăm máy bay cho Trung Quốc – một cú hích rất cần thiết với Boeing sau nhiều năm khó khăn.

Điều đó cũng khiến chuyến đi mang thêm màu sắc “ngoại giao thương mại”, thay vì chỉ xoay quanh cạnh tranh công nghệ.

Một nước Mỹ rất khác so với năm 2017

So với chuyến thăm Trung Quốc năm 2017 của ông Trump, thành phần doanh nghiệp lần này đã thay đổi đáng kể. Nếu gần một thập niên trước, trọng tâm còn là năng lượng, hạ tầng và công nghiệp truyền thống, giờ đây AI, dữ liệu, chip bán dẫn và tài chính số mới là trung tâm của cuộc chơi.

Sự thay đổi ấy phản ánh cách nền kinh tế Mỹ đã chuyển dịch trong những năm gần đây. Những doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn nhất hiện nay không còn là các tập đoàn dầu khí hay sản xuất công nghiệp, mà là các công ty kiểm soát công nghệ, dữ liệu và nền tảng tài chính toàn cầu. Đó cũng là lý do truyền thông quốc tế gọi đây là “đội hình nghìn tỷ USD”. Bởi họ không chỉ giàu có, mà còn đang nắm giữ những lĩnh vực có thể định hình tương lai thế giới trong nhiều năm tới.

Một bức tranh đặc biệt của quan hệ Mỹ - Trung

Tất nhiên, đằng sau những cái bắt tay và các cuộc gặp cấp cao, Mỹ và Trung Quốc vẫn tồn tại nhiều bất đồng lớn. Hai bên tiếp tục cạnh tranh quyết liệt về công nghệ, thương mại và ảnh hưởng toàn cầu.

Nhưng nghịch lý thú vị là ngay cả trong giai đoạn cạnh tranh mạnh nhất, hai nền kinh tế này vẫn chưa thể tách rời nhau.

Tesla cần Trung Quốc để bán xe điện. Apple cần Trung Quốc để sản xuất iPhone. Nvidia cần thị trường Trung Quốc để thực hiện tham vọng AI toàn cầu. Trong khi đó, Trung Quốc cũng vẫn cần công nghệ, thị trường và mạng lưới tài chính mà doanh nghiệp Mỹ đang nắm giữ.

Có lẽ vì vậy mà chuyến đi của ông Trump cùng 17 CEO lần này mang tới cảm giác rất đặc biệt: vừa là ngoại giao, vừa là thương mại, vừa phản ánh cuộc cạnh tranh quyết liệt, nhưng đồng thời cũng cho thấy hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn đang gắn chặt với nhau theo những cách khó tách rời.