Đổi mới sáng tạo mở là lời giải cho các doanh nghiệp Việt Nam tận dụng "cơ trong nguy"

Các chuyên gia và doanh nghiệp thảo luận tại Diễn đàn. (Nguồn: Techfest Việt Nam 2022)

Số liệu của Ngân hàng thế giới (World Bank) chỉ ra rằng trong khi các nước phát triển dùng hơn 3% GDP cho ngân sách nghiên cứu và phát triển (R&D), con số này ở các nước đang phát triển là dưới 1%, trong đó Việt Nam chỉ chi 0,53% GDP cho hoạt động này vào năm 2019.

“Điều này đồng nghĩa chúng ta còn rất nhiều cơ hội để nhìn lại tầm quan trọng của việc nghiên cứu khoa học, công nghệ trong thời gian tới để có thể vượt bão. Tốc độ và tính kiên định trong việc hành động sẽ xác định người chiến thắng trên thị trường, chiến thắng trước bối cảnh bất ổn của kinh tế giới", bà Nguyễn Hương Quỳnh, đồng sáng lập, Giám đốc điều hành Nền tảng kết nối đổi mới sáng tạo mở BambuUP chia sẻ.

Tại sự kiện, Cục Phát triển thị trường và Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ (NATEC) Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC), cùng Nền tảng kết nối Đổi mới sáng tạo BambuUP đã công bố phát hành “Báo cáo Hệ sinh thái ĐMST mở Việt Nam 2022".

Báo cáo không chỉ cung cấp các số liệu về hệ sinh thái ĐMST Việt Nam hiện tại mà phân tích ĐMST mở thực tế từ 3 khía cạnh: ĐMST mở lĩnh vực công, ĐMST Mở xã hội, ĐMST Mở trong doanh nghiệp.

Cụ thể, báo cáo đánh giá mức độ sẵn sàng của các chủ thể trong hệ sinh thái ĐMST mở gồm Cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp và công ty khởi nghiệp theo mô hình APAR và phân loại hiện trạng theo: Giai đoạn nhận thức (Awareness Stage), Giai đoạn chuẩn bị (Preparation Stage), Giai đoạn tham gia (Association Stage) và Kết quả ĐMST Mở (Results).

Báo cáo cũng chỉ ra “4 ưu tiên hàng đầu (Business Priorities) mà các doanh nghiệp trên thế giới đã, đang và cần tập trung trong năm 2022 và những năm tiếp theo bao gồm: Biến đổi khí hậu & Giảm thiểu phát thải khí carbon; Chiến lược tuyển dụng và giữ chân nhân tài; Củng cố và tăng cường tính hiệu quả của chuỗi giá trị; Chuyển đổi số và gia tăng hàm lượng công nghệ.

Chia sẻ về đề tài, ông Nguyễn Gia Anh Vũ - Giám đốc Công nghệ và Kỹ thuật số Heineken cho biết dù “chuyển đổi số”, “big data”, hiện đại hóa công nghiệp”,... là những khái niệm cơ bản nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn loay hoay không biết làm cách nào để chuyển đổi số, biến dữ liệu thành tiền hay hiện đại hóa công nghiệp. Ông nhấn mạnh đến việc trước hết phải đổi mới tư duy lãnh đạo, tiến đến là xây dựng quy trình, văn hóa về sử dụng dữ liệu số, thông tin số.

Nhấn mạnh về kinh nghiệm triển khai của thế giới, bà Phan Hoàng Lan – Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới Sáng tạo (CEI), ĐH Fulbright, cho biết thông thường có 4 mô hình để doanh nghiệp thực hiện đổi mới sáng tạo, bao gồm tự mở một phòng nghiên cứu R&D nội bộ; thuê các công ty tư vấn về đổi mới sáng tạo doanh nghiệp; hợp tác với startup; hoặc làm việc với các trường đại học, viện nghiên cứu. Trong đó, thay vì chỉ tập trung vào nguồn lực bên trong thì ĐMST mở được hiểu là sự tham gia của nguồn lực bên ngoài, bao gồm các startup, viện trường, vào giải quyết bài toán cho chính doanh nghiệp.

Cụ thể, mô hình doanh nghiệp–công ty khởi nghiệp thường được thể hiện thông qua việc các tập đoàn mua các sản phẩm, dịch vụ của startup, tiếp cận các giải pháp, công nghệ đa dạng với chi phí tiết kiệm. Điểm yếu của mô hình này là có những giải pháp của startup chưa thực sự được chứng minh, không đủ để nhân rộng hoặc thiếu bảo mật thông tin.

Dù vậy, ông Martin Kim - Giám đốc Shinhan Future Lab nhấn mạnh, các đơn vị nên hỗ trợ kỹ năng, kinh nghiệm và vốn cho các startup để họ thêm tự tin và có thể thực hiện chuyển từ ý thức sang hành động. Hiện nay, Việt Nam cũng đã có sự xuất hiện của hơn 3000 startup trên toàn quốc về hầu hết các lĩnh vực công nghệ và kinh doanh, là cơ sở để các doanh nghiệp lớn, tập đoàn kết nối và tận dụng nguồn lực sáng tạo từ bên ngoài này.

Tại diễn đàn, ông Lý Ngọc Minh - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Minh Long I cũng đã “ra đề” với các startup tại ngày hội về giải pháp đổi mới sáng tạo cho dòng sản phẩm gốm sứ dưỡng sinh của công ty để có thể đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng, mang lại những lợi ích cho cộng đồng.

Ông Long cho biết công ty Minh Long I là một doanh nghiệp “giỏi làm hơn nói”, “đi ngược với xu hướng hiện nay”. Doanh nghiệp có hơn 10 kỷ lục này đặt tâm huyết vào phát triển các dòng sản phẩm để hướng đến sức khỏe người dùng, tuy nhiên hiện còn hạn chế trong khâu truyền thông, quảng bá sản phẩm.

Mặt khác, mô hình đối tác doanh nghiệp–trường đại học/viện nghiên cứu thì giúp doanh nghiệp tận dụng nhiều trí tuệ, sáng kiến mới của các viện, trường không chỉ ở Việt Nam mà cả ở trên thế giới, chia sẻ chi phí và rủi ro cũng như tạo điều kiện để kết nối, tuyển chọn nhân tài.

"Điểm trừ của mô hình này là giải pháp ở các viện, trường thường ở giai đoạn sơ khởi và cần nhiều thời gian để kết nối và điều chỉnh. Trung tâm CEI của Đại học Fulbright sẽ theo mô hình thứ hai này với mong muốn xây dựng một nền tảng giúp sinh viên, giảng viên, cá nhân khởi nghiệp kết nối và đổi mới sáng tạo trong và ngoài doanh nghiệp", bà Hoàng Lan chia sẻ.

Đại diện từ Heiniken cũng nhấn mạnh về mối liên kết giữa doanh nghiệp và viện trường, theo đó, Heineken đã nhận sinh viên vào thực tập, đồng thời thường xuyên cử các nhân viên đến chia sẻ thông tin, kiến thức tại các trường đại học.

Ông Trịnh Hồng Minh - Đồng sáng lập Công ty CP Tập Đoàn The Startup, đồng tình và cho rằng ĐMST Mở sẽ là tiền đề của nền kinh tế chia sẻ: chia sẻ về kinh tế, nguồn vốn, nhân lực, tri thức, giáo dục… Phương pháp này cũng là “bàn đạp” hướng đến mục tiêu trở thành quốc gia khởi nghiệp của Việt Nam.

Techfest là hoạt động thường niên được Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các đơn vị tổ chức trong 7 năm qua với mục tiêu xây dựng và thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, kết nối vùng với quốc gia và quốc tế.

Tiếp nối các Techfest vùng (Bắc - Trung - Nam) và Techfest các địa phương đã được tổ chức rất sôi nổi trong năm, Techfest Vietnam 2022 sẽ diễn ra từ ngày 2-4/12 tại Bình Dương với 250 gian hàng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của hơn 30 Làng Công nghệ cùng chuỗi hàng chục hội thảo, sự kiện chuyên đề nằm trong các hoạt động triển khai Đề án Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025.

Thích ứng với bối cảnh bình thường mới, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và kết nối toàn cầu, Techfest Vietnam 2022 hướng đến thúc đẩy các giải pháp đổi mới sáng tạo từ các doanh nghiệp khởi nghiệp trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, thu hút nguồn lực chuyên gia, trí thức, doanh nhân trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài để tăng trưởng nền kinh tế.

Đồng thời, Techfest Vietnam 2022 năm nay mong muốn truyền cảm hứng, khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tới mọi tầng lớp nhân dân, doanh nghiệp và nhất là lực lượng thanh niên, sinh viên theo những định hướng từ Thủ tướng Chính phủ, thể hiện khát khao lớn lao về một tương lai tốt đẹp và văn minh hơn.